meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Амангелді
Әлпештеп, аялаған ең жақыны,
Аулыңа Алатаудың келді ақыны.
Келді әншісі, аяулы азаматы,
Жатқан соң осынау бір жерде асылы.
Өлеңмен түсірді аттан..
©  Марфуға Айтқожина
Есілкөл
Ақтарып бар арманын жүректегі,
Алдыңа келді Алатау түлектері.
Әлде бұл аңсай күткен көптен бергі,
Ақ бұлттай ақтарылған тілек пе еді.
Көңілден..
©  Марфуға Айтқожина
Дәметкен
Сұрау салып, кідіріп әр өткелге,
Кеш бата жеттік-ау бір Дәметкенге.
Сапырған сүт бұлағын сауыншы ол,
Дәметкенге жетем деп әлектенбе.
Бөртпе салы..
©  Марфуға Айтқожина
Қапсырма
Ақынға аманат қып тапсырғасын,
Жеңгемнің алып кеттім қапсырмасын.
Теңедім аспандағы туған айға,
Құлақта дірілдеген ақ сырғасын.
Бұл күнде егде..
©  Марфуға Айтқожина
Сарғатқа сапар
Атырып талай оймен тұнық танды,
Еске алып талай-талай ұмытқанды.
Сарғатқа тартып кеттік тағы да біз,
Серік қып Сайымжан мен Үмітжанды.
Орманмен..
©  Марфуға Айтқожина
Жиырма бес
Жас қайын жағалауын өрімдеген,
Ертісім,
Көзіме ойлы керінді ерен.
Жағанда жүріп сенің жазар ма едім,
Өзіңе ұқсаған бір өмірлі өлең.
Ерекше күй..
©  Марфуға Айтқожина
Сәлемдесу
Дұғай сәлем еліме Омбыдағы,
Омбы деген білімнің мол бұлағы.
Қарасаңыз Омбының өткеніне,
Талай терең ойларға шомдырады.
Дұғай сәлем еліме..
©  Марфуға Айтқожина
ЖАСЫЛ ЖАПЫРАҚ Қ.Н-ҚА
Тез болды барғаныңнан оралғаның,
Демеймін жүгі жеңіл жол-арнаның.
Сол елді қайта көріп,
Қайта құшу —
Өшпейтін көкіректен ол —..
©  Марфуға Айтқожина
ҚОС БҰРЫМ
Сияқтанып арқамдағы қос бұрым,
Екі ел бүгін бір арнаға қосты үнін.
Ортақ күннің шұғыласына оранып,
Жалғасса екен достығым!
Ұмыттырып кешегі бір..
©  Марфуға Айтқожина
ШЫҢДАҒЫ ШОПАН
Жатқанда құс қиқулап енді қонып,
Көктемге бір ерекше белгі болып,
Сәйгүліктер сабылған даласында
Мәз боп қайттым баладай,
Елді көріп.
Жалғыз..
©  Марфуға Айтқожина
Жан әкемді еске алу
10 жыл өтті асқар тауым құлағалы,10 жыл өтті анам іздеп жылағалы.Әр күніміз сағынышпен өткеніменЖүрегіміз әке деп соғады әлі.10 жыл өтті бізде болдық..
ЕЛГE БАРДЫМ
Елге бардым, елпілдеп шыққан алдан,
Қайран жеңгем!
Жанарын шыққа малған.
Тау-тасына құшағым қауышқанда,
Айтқызбай-ақ жүректен ұққан арман.
Елге..
©  Марфуға Айтқожина
ДҰҒАЙ СӘЛЕМ!
Дұғай сәлем айта бар елге менен,
Түсіп жатыр жолдарға өрнек өлең.
Өлеңімен әуре боп жүрген балаң,
Өрлемеген,
Бақыты,
Өрлемеген!
Дұғай сәлем..
©  Марфуға Айтқожина
ПЕРІШТЕ КӨҢІЛ
Сыбырлап құлағыма сұлу үнің,
Тұрғандай айтып маған сыры,
Мұңын...
Сезімін сақтай білген сұңғақ бейнең
Тұрады көз алдымда күні бүгін.
Өтсе де..
©  Марфуға Айтқожина
САҒЫНЫШПЕН ОЙҒА АЛДЫМ
Жағасына сәл кідіртіп Сайрамның,
Елес сынды өте шықты,
Қайран күн!
Сұлу Сайрам тұнығынан өмірге —
Жыр қанатын жайғанмын.
Сыңғыр үні кетер..
©  Марфуға Айтқожина
ҚАЛЫҢ МҰНАР
Қаптың тауы бүркенді қалың мұнар,
Неліктен сол мұнарға жаның құмар?!
Шығыстың аруындай перде тартқан,
Мұнарың —
Сұлулыққа..
©  Марфуға Айтқожина
ҚАПТЫҢ ТАУЫ ҚАСЫНДА НЕМЕСЕ АСПАН ТАУЫ АЯСЫНДА
Ақ шатыры аспандап,
Аспан тіреп,
Аспанның аясында жатқан шіреп
Қап тауының қасында қарап тұрмын,
Қашанғы халқы үшін асқан тірек.
Көрінген көзге..
©  Марфуға Айтқожина
ТАЛАЙ САПАР ЖАЛҒАСАР
Жалғанда жақсылықтан үмітті көп,
Жаныңды түлетпей ме тұнық тілек.
Жазықсыз кіналаудан мен аулақпын,
Айтуға көңіл қимас ұмытты деп.
Кетпейтін..
©  Марфуға Айтқожина
ҚАШҚЫН
Қайрымсыз уақыт еді ол қауіп төккен,
Жаңбырдай ажал бұлты жауып көктен,
Күн туып ел басына аштық,
Жоқтық,
Жазықсыз талай жандар ауып..
©  Марфуға Айтқожина
КЕЛЕР ЕДІ
Анашым!
Тірі болса келер еді.
Келер еді толтырып кенерені.
Келер еді ақсарбас жолына атап,
Баласы болған кезде немерелі...
Көл-көсір жасар еді..
©  Марфуға Айтқожина
ШЕКАРА
Туған топырақ,
Адамның жер — Анасы!
Тұтасқан татулықпен ел арасы.
Араны бөлгенімен шек — сызығы,
Көңілдің болмайды екен..
©  Марфуға Айтқожина
АЙНАЛАЙЫН
(Толғау)
Айналайын!
Баураған бауырыңнан,
Бауырында айыққан ауру жан.
Туған ауыл тынысын,
Тіршілігін,
Тыңдаймын үдеп соққан..
©  Марфуға Айтқожина
АРҚАМА СҮЙЕЙ ТҮСІП ТАЛҚЫ ТАУЫН
Әбілез Жүніске
Көрмеген пендеге ұқсап сағы сынып,
Дүние-ай!
Отыр жігіт ағытылып
Жалтармас жанарына қарағанда,
Болар ма тұнықтан да
Жаны..
©  Марфуға Айтқожина
ҚЫЗДАР-АЙ
Кешегі қайран қыздар!
Қос бұрымды,
Толқындап қос бұрымы тосты кімді,
Жүрсем де өздеріңнен мен алыста,
Толғаймын мен кешегі жас күніңді.
Сиғызып..
©  Марфуға Айтқожина
АЙНҰР ӘН САЛҒАНДА
Өмірдің босағасын жайдары аттап,
Қанатын айдын көлге жайған аппақ
Ұқсаған аққу құсқа бір қыз көрдім,
Тұратын ерініне ай қонақтап.
Мінезі..
©  Марфуға Айтқожина