Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Көшкі
А. С. Пушкиннен аудармаҚар боратып, қараңғы құзға шашырап,Көпіріп кешкі, тау шулатып, сатырлап,Дәл үстімде ұшқан қыран саңқылдап,Күңренеді таудың..
© Ілияс Жансүгіров
Жаңғырық
А. С. Пушкиннен аудармаАң орманда ұли ма,Дабыл қаққан сырнай ма,Шатырлай ма найзағай,Сай жақта қыз жырлай ма —Мейлі қандай үн.Үніңді еркін..
© Ілияс Жансүгіров
Дауыл
А. С. Пушкиннен аудармаҚұздағы қызды көрдің бе,Ақ киімді сол сұлуТұрды толқын үстінде.Қараңғыда қайнағанСапырылып, аунап су,Жағасына жармасып,Толқып..
© Ілияс Жансүгіров
Алтын мен болат
А. С. Пушкиннен аудармаАлтын айтты:.«бәрі менікі»;Болат айтты: «бәрі менікі;»Алтын айтты: «сатып алам»;Болат айтты: «тартып алам».
© Ілияс Жансүгіров
Қос қарға
А. С. Пушкиннен аудармаҚарғаға қарға жақындап,Қарғаға қарға қарқылдайт:«Қарға-ау, бізге жем бар ма?Жемді көрер жер бар ма?»Қарғаға қарға..
© Ілияс Жансүгіров
Тұмарым
А. С. Пушкиннен аудармаСақта мені, тұмарым,Қуған күні сен сақта,Өкініште, опықта;Tap күнімде ұшырадың.Сапырып теңіз суларынАйналамда өкірсе,Бұлт..
© Ілияс Жансүгіров
Ұйқысыз түндегі өлең
А. С. Пушкиннен аудармаКелмейді ұйқым, от та жоқ;Қараңғы, ұйқым мазасыз.Тек ұдайы бір дабысБеріп сағат тұр жуық-Паркий кемпір күбірі,Түннің..
© Ілияс Жансүгіров
Сен де мен
А. С. Пушкиннен аудармаСен бай, мен бір қу кедей,Сен прозаик, мен ақын.Сен қандысың мак гүлдей,Мен қансызбын өлімдей.Бейнет көрмей өміріңе,Биік үйде..
© Ілияс Жансүгіров
«Россия тарихын» жазушыға
А. С. Пушкиннен аудармаТарихы оның тым көркем, түсінікті,Бізге әбден керек деп дәлелдепті:Заңсыз залым патша жұрт билеуін,Болуын қолындағы қамшы..
© Ілияс Жансүгіров
Ертегі
А. С. Пушкиннен аудармаНоэлУра! Ресейге шабадКөшпелі деспот,Айса жылайд;Онымен бірге бар жұрт.Мария жұбатып Айсаны қорқытад:«Жыламашы, балам..
© Ілияс Жансүгіров
Сезік
А. С. Пушкиннен аудармаЖелсіз күні жиналып,Тағы да бұлт торлады.Қас тағдырым пәлесіТағы да басқа орнады.Дұшпандықты тағдырғаСақтап қала алам ба?Иә..
© Ілияс Жансүгіров
Қара бұлт
А. С. Пушкиннен аудармаДауылдың қуғынынан қалған бұлт!Сен ғана ашық көкте жүрсің жылжып.Сен ғана қайғы жауып көлеңке еткенСен ғана шаттық күнді..
© Ілияс Жансүгіров
Тұтқын
А. С. Пушкиннен аудармаҚараңғы, дымқыл қапаста,Отыр ем, тордан сығалап,Еркінде шалқып жас қыран,Жем іздеп келді жағалап.Қайғылы мендей..
© Ілияс Жансүгіров
Арион
А. С. Пушкиннен аудармаБіз қайықта көп едік;Желкенді біреулер жекті,Тереңге сермеп, жөнедік,Өзгелер есті ескектіЖетекшіміз данышпан,Желсізде ұстап..
© Ілияс Жансүгіров
Лилаға
А. С. Пушкиннен аудармаЛила, Лила, мен күйем,Өртті, дертті қайғыңмен.Мен қажыдым, мен өлем,Өшем жалын жаныммен.Болды арам тер мен сүю,Мен бір сорлың..
© Ілияс Жансүгіров
Сібірге хат
А. С. Пушкиннен аудармаСібірдің шахтасының шыңырауындаИме бас, ірілік қыл, шыда, шыда,Жойылмас азап ауыр еңбектерің,Асқағы асқар ойдың бітпес бұ..
© Ілияс Жансүгіров
Гүл
А. С. Пушкиннен аудармаҰмытылып сенген гүлҚалыпты кітап ішінде.Ғажап! — Қиял қозғап тілДедім қарап түсіне:— Қайда өстің, қашан? Қай жазда?Көгердің..
© Ілияс Жансүгіров
Чаадаевқа
А. С. Пушкиннен аудармаҮміт, сүю, паң атақАлдаумен аз тұрғандай:Бітті біздің жас ойнақТүтін, таңғы тұмандай!Бірақ бізде ол тілек:Табанында..
© Ілияс Жансүгіров
Жырлама, сұлу, мен барда
А. С. Пушкиннен аудармаТілегім сенен, сұлуым,Жырлайтын жырды грузинМен барында жырлама.Өртеп жанды алады,Ол жыр еске саладыҰмытқанды біржола.Ол жыр..
© Ілияс Жансүгіров
Малта
Құлыншақтай қу шұнақ,Құйрық-жалсыз, сұр шұнақ.Балаға берді апасыСұрша малта, жұмыршақ.Алды бала қуанып,Кетті аузынан су ағып.Бала:- Жымың-жымың..
© Ілияс Жансүгіров
Бауырсақ шайнағанда балалардың айтатыны
Нәйім-нәйім бауырсақ,Қойға қарай жүгірсек,Қой ішінде көк ісек,Жақсы бала малсақ,Жаман бала үй күшік.Нәйім-нәйім бауырсақ,Бауырсақты қуырсақ.Жақсы..
© Ілияс Жансүгіров
Радлов жинағынан
Міндім де осырақ қоңыз аяңдаттым,Болдыртып аяғына қоянды аттым.Апырым-ай! Сол қоянның семізін-ай,Көтеріп қоңызыма қоя алмаппын.Үш жаста мергеншілік..
© Ілияс Жансүгіров
Шыбын
Отырмын бір мал айтып, көңілім тасып,Сол малды айтып сойып, көңіл басып.Малдың етін таратып, жеп жатқанда,Балалар түйе баққан келді сасып.Сорпа ішіп..
© Ілияс Жансүгіров
Ақын мен Мақым
Мақым деген бақсы болды,Тамыршы, құмалақшы болды.Ақ тоқымды жаяр еді,Бір ысқырып қояр еді.Қырық бірді шашар еді,Бір сарынға басар еді.Бұлдыр тұман..
© Ілияс Жансүгіров
Орман
Махаббат гүлі ерекше,Ерте неге көктеп ең?Өртедің - ау бөлекше,Махаббат гүлі ерекше,Құлады қиял терекше,Мен құлағам, жетпегемМахаббат гүлі ерекше,Ерте..
© Ілияс Жансүгіров