Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Заманға қарап
Болғандай мұндай күйде заманамыз,Жай жатып сахарада қамаламыз.Болыс, би ет пен шайға мәз болуда,Қайткенде тура жолды таба аламыз.Үйренген халықпыз..
© Ақан Сері
Жігіттерге
Бір дауа бір тарқасын арман - дәртім,Қалдырдым жігіттерге сөздің артын.Жақсыға жасын сынап, ашық айтып,Байлайық тиянаққа істің шартын.Бұларға үлгі..
© Ақан Сері
Жігіт сипаты
Жігіт боп гауhар тастай асыл болса,Әлсізге жаны кілең ашыр болса.Әрқашан жігіт сондай тәуір болмас,Не пайда шүберектей жасыл болса.Көзі де, көңіл де..
© Ақан Сері
Жастық шақтар
Туған соң анаңыздан шықсаң бірге,Еңбектеп екі жаста жүрдің төрде.Үш жаста талпындыңыз үй ішінде,Төрт жаста қадам асып жүрдің жерде.Бес өтіп сонда..
© Ақан Сері
Жайықтың ақ түлкісі аралдағы
Жайықтың ақ түлкісі аралдағы,Алдымнан сен бір қашқан марал - дағы.Қараймын томағамды ашып - жауып,Тауыңның ақиықшы Оралдағы.Ертістің құба талы..
© Ақан Сері
Біздің көңіл қайда жатыр
Ой, қалқа, біздің көңіл қайда жатыр,Толқыған он төртінде Айда жатыр.Ат тұрса, атан тұрса көз салмайтын,Арғымақ мың теңгелік тайда жатыр.Қош иісі..
© Ақан Сері
Әйелдер сипаты
Ақыл - шам, керек оған, май мен білте,Сасарсың кеш боп қалса, егер ерте.Кеш болмай күн бұрыннан жабдық сайлап,Қолына түсіре бер бірте-бірте.Кім..
© Ақан Сері
Айтамын замандасқа біраз кеңес
Б і р і н ш і ж і г і тАйтайын замандасқа біраз кеңес,Жігіттік талап еткен жаман да емес.Өнермен талпынам деп орға түссе,Өкініп өз ісіне қайғы..
© Ақан Сері
Адамның біліміне ақыл серік
Адамның біліміне ақыл серік,Ақыл кен таусылмайтын жанға көрік.Мидан шыққан сөзіңе тіл себепкер,Қалай айтып сөйлесең өзіңде ерік.Дегенге аяқ басшы, ой..
© Ақан Сері
Кәрілік
Жалғыздық жаман,Жарытып ісі өнбейді.Жарлылық кұрысын,Әйтсе де кісі өлмейді.Кәрілік бәрінен де жаман екен,Адамды ұрмай-соқпай кісендейді.
© Абыл Тілеуұлы
Сексен бес жасында айтқаны
Жасымыз, бар сексеннің бесеуінде,Сексен бес наурыз көрдім есебімде.Біз қайта қалтақ-құлтақ етіп жүрміз,Біздей шал бүлдірулі төсегінде.
© Абыл Тілеуұлы
Өмірмен қоштасар сәтте айтқаны
Лә Илләһа Иллалла – иманымыз,Бір имандай болмады жиғанымыз.Күн деген бір әмірге жолыққасын,Паякун енді біздің болғанымыз.
© Абыл Тілеуұлы
Араб әліппесі
Әріпте жиырма тоғыз келеді “Әліп”Атасы Әзірет-Әлі Әбутәліп.Жан беріп, күнәкәрді тірілтіп ап,Тарттырар көр азабын отқа салып.Әріпте жиырма тоғыз..
© Абыл Тілеуұлы
Билер мен бектерге айтқаны
Абыл бірде билер мен бектердің алқасына кездеседі. Олар ақыннан өсиет, насихат өлең сұрайды. Сонда Абыл айтыпты:Өлеңім сұр жорға аттың..
© Абыл Тілеуұлы
Сүйекем сапар шекті сексен бесте
Нағашың Ер Табынай – Аққұл, Айбас,Қайының – Байбақты батыр Шолан тапа тайлас.Ақылыңа өр мінез ерлігің сай,Көрген жан бір өзіңе кінә қоймас.Сен барда..
© Абыл Тілеуұлы
Тойбастар
Әліпте жиырма тоғыз бірі – мим,Білгенге өлең деген емес қиын.Алқада қызыл тілді сайратайын,Әлеумет, күнде болмас мұндай жиын.Жарқыным, айттым өлең..
© Абыл Тілеуұлы
Тілеумағанбетпен қоштасуы
Тілеумағанбет Абыл ақынмен әрі ағайын, әрі қадірлес адам екен. Тілеумағанбет өліп, соған там тұрғызып жатырған кезде Абыл келеді. Ескерткіш біткесін..
© Абыл Тілеуұлы
Орғи-орғи жүгірген
Тілеумағанбет өлгенде әкесі Бектұрлыға тұспалдап айтқанына түсіне қоймағасын, Абыл осылай айтуға мәжбүр болыпты:Орғи-орғи жүгіргенОр қояннан жүйрік..
© Абыл Тілеуұлы
Естірту
Асқар, асқар, асқар тау,Асқар таудың басынаБалапан ұшып шыға алмас.Сұңқардан қыран құс болмас,Соқтасы қатпай аң алмас.Айдын, айдын, айдын көл,Асарлап..
© Абыл Тілеуұлы
Құлбарақ батырға
Ар жағың Ер Есболай, Итемгеннен.Келеді айқын жүйрік ит өлгеннен.Қайтпады қайран елдер қауымынаАжалға өзі барып сүйкенгеннен.Ар жағың Ер Есболай..
© Абыл Тілеуұлы
Сүйінқара батырды жоқтау
Сен барда сүйеулі еді арқам жарға-ай,Қатепті қайыспайтын қара нардай.Аузына байтақ жұрты анталаған,Сүйекем сөйлер еді-ау қарқуардай.Сен барда сүйеулі..
© Абыл Тілеуұлы
Сексеннің біз де келдік жетеуіне
Сексеннің біз де келдік жетеуіне,Жаманның ергенім жоқ жетегіне.Біз байғұс қалтақ-құлтақ етіп келдік,Біздей шал жатып қалды төсегінде.
© Абыл Тілеуұлы
Қар жауар күн-түн оның қабағынан
Қар жауар күн-түн оның қабағынан,Жалбырар байтабасы балағынан.Көк шұнақ лағы өлсе көгенінен,Ойлайды азаяр деп жегенінен.Ол жігіт отын алар, ошақ..
© Абыл Тілеуұлы