meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Біржан мен Сараның айтысы
1898 жылы басылған алғашқы нұсқасыҚызы екен Тастанбектің ақын СараБәйгеден күнде келген жалғыз қара.Қыз да болса адамның жүйрігі екенКөрмедім сөзді..
©  Біржан сал
Мәті - Дәулен
Ар жақта керей, уақ, мәті - дәулен,Сайланған жігіттікке бұл бір дәурен.Ішінде осыншаның формың артық,Жаратқан құдай артық, жалғыз сәулем.
©  Біржан сал
Орынбор
Жігітке жарамайды ызақорлық,Дауысқа келмесе де, еттім зорлық.Бозбала, басқа білсең, осы әнге бас,Аңызым жаңа шыққан орынборлық.Қолыма алып бердің, қу..
©  Біржан сал
Біржан сал ақын
Жігітке кедейшілік ол - сергелдең,Жоқ болса жалғыз атың өлгенмен тең.Үйіңе құрбың келіп, құр аттанса,Не керек дүниеден үміттенген.Шешеннің сөз шығады..
©  Біржан сал
Адасқақ
Созады Біржан даусын қоңыр қаздай,Басқаға өзіңнен жүрмін жазбай.Бас қосқан мәжілісіміз болады деп,Жанбота, мазамды алдың ала жаздай.Салады Біржан..
©  Біржан сал
Көлбай - Жанбай
Аржақта отыратын Көлбай - Жанбай,Шідерімді кім алды, Ләйлім алмай?Балағы шідерімнің алтын еді.Асығыстан барамын сұрай алмай.Көлбай - Жанбай, тыңдашы..
©  Біржан сал
Ләйлім шырақ
Ләйлім шырақ, дегенге, Ләйлім шырақ,Таудың аққан құм қайрақ сен бір бұлақ.Қайыс болсын, жіп болсын, неге керек,Шідерімнің бағасы қырық қысырақ.Өзіме..
©  Біржан сал
Айтпай
Атымның қақ тұрады сауырына,Қос тепкі салып келем бауырына.Қолынан шай құйдырып ішейік деп,Келеміз Айтпай сұлу ауылына.Мамакең, Айтпай десем..
©  Біржан сал
Біржан сал
Баласы Қожағұлдың Біржан салмын,Адамға зияным жоқ жұрген жанмын.Қасыңа мені сендер неге алмайсың,Өзім сұңқар,өзім сал, кімге зармын.Жасым бар..
©  Біржан сал
Жамбас сипар
Ұшына орамалдың түйдім сусар,Көп жылқы көк алалы көлде жусар.Кешегі ел қыдырған есер шақта,Ән еді Біржан салған "Жамбас сипар".Деген соң, біз..
©  Біржан сал
Жанбота
Жанбота, осы ме еді өлген жерім,Көкшетау боқтығына көмген жерің?Кісісін бір болыстың біреу сабап,Бар ма еді статьяда көрген жерің?Жанбота, өзің ..
©  Біржан сал
Алтын балдақ
Қолыма алынғаным алтын балдақ,Мен келдім Әкемкерді суға жалдап.Құйрығын екі - екіден талдап өріп,Қылмитып мініп шықтым қалқаға арнап.Болғанда кешке..
©  Біржан сал
Телқоңыр
I ТҮРIТелқоңыр қайтып кетті елге таманИт-құстан барар ма екен есен-аман?Ит-құстан аман-есен бара қалсаң,Сәлемді үш қайтара айттым саған.Жүгіріп жалаң..
©  Біржан сал
Бурылтай
I ТҮРIТаңбасы жоқ, ені жоқ Бурылтайдың,Сағасы өткел бермейді терең сайдың.Құба жонға жүгіртіп шыға келсем,Жұрты жатыр, өзі жоқ..
©  Біржан сал
Ақсеркеш
Бір атты сатып міндім елу беске,Болмайды, шапсаң - дағы қара кешке.Бозбала, бекер сал боп неге керек,Салып қал, шын сал болсаң, "Ақсеркешке".Бәйгеден..
©  Біржан сал
Соқпа - ай - соқ
Мінезі жүйрік аттың соқпа - ай - соқпа,Айтамын мен өлеңді осына-ай топқа.Сөйлеп қал, қызыл тілім, өлмей тұрып,Өмірің біразырақ бар ма-ай, жоқ па?Ал..
©  Біржан сал
Ақтентек
Қызы едіңАқтентектің шұға мақпал,Әржерде сабырлы ерді тәңрім сақтар.Көңілің бір-біріңнен болса асыл,Ауылын сұлу қыздың жігіт жақтар.Қызы едің..
©  Біржан сал
Талай заман
Мен Біржан болғалы талай заман,Пар келмеген еш әшші тіпті маған.Бір сұлу қыз найманда бар дегенмен,Бек мұқтаж бір көруге болдым соған.Мен Біржан..
©  Біржан сал
Ер жігіт дүниені көргені артық
Ер жігіт дүниені көргені артық,Дүниеден не бар - жоғын сезгені артық.Түскендей аспан жерге іс болса да,Бел байлап, тәуекел деп төзгені артық.Қол..
©  Біржан сал
Ал, дүние, өтеріңді біліп едім
Ал, дүние, өтеріңді біліп едім,Білдірмей серілік пен жүріп едім.Бұл күнде арық қойдан бағам кейін,Үш жүзді сайран қылған Біржан едім.Қара су есік..
©  Біржан сал
Көңіл — дастан
Күн нұры айнымаған қызғылт алтын,Кез еді маужыраған таңғы салқын.Аралап зираттарды келе жаттым,Гүл қойып басына бір жанның жарқын.Адамның кең..
©  Ілияс Есенберлин
Әбу Насыр Мұхамед әл Фараби
(Ұлы ғұламаның туғанына бір мың бір жүз жыл толуымен байланысты Алматыда өткен тойдық тұсында жазылған дастан.)ЖЫР БАСЫҚазақта домбыра бар әл..
©  Ілияс Есенберлин
Біржан сал
Әнқұмар, кедей ұлы салға ерген,Өзгеден шешен тілді, пішінді еді.Ойға кең, тілге шебер, бай мінезгеБір бетті, бармайтұғын бұлтаң сөзге,Біржаннан ән..
©  Ілияс Есенберлин
Әділбек
БІРІНШІ ТАРАУШабыттың соқпай жүйрік ерке желі,Қағазға түспей сұлу, көркем зері,Маржандай жатушы еді тереңдегі,Бұл бір жыр ой түбінде көптен бері.Еске..
©  Ілияс Есенберлин
Қазақ қызы
КІРІСПЕОқушым, айтарым көп қойсаң құлақ,Өмір тек емес мөлдір қайнар бұлақ.Ол бірде қара судай қалар тұнып,Тасқын боп кейде таудан жатар қулап.Кім..
©  Ілияс Есенберлин