meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қосдәулетке
Үйімде жатыр едім көрінбей-ақ,Ән салсам кез келгенде ерінбей-ақ.Қолым қысқа болған соң, амал бар ма,Бір биеден құлын туар өзіңдей-ақ!Ұсынсам қолым..
©  Біржан сал
Жастарға
Ер жігіт дүниені көрген артық,Дүниеде не бар-жоғын сезген артық.Түскендей аспан жерге іс болса да,Бел байлап, тәуекел деп төзген артық...Қол берген..
©  Біржан сал
Ақжорғажан
Басына кәмшат бөрік қиғашырақ,Қыз сапы бас болғанда, біз — шам-шырақ.Ала үйрек, алма мойын перизатым,Болмаппын сізбен таныс..
©  Біржан сал
Жетісу
Мен өзім Жетісуға барып қайттым,Манабын жақсылардың көріп қайттым.Қыздары Жетісудың сұлу екен,Жиғаным-тергенімді беріп қайттым.
©  Біржан сал
Ахау, ари-айдай
Ахауға мен салайын ари-айдай,Артымда құрбыларға сөзім қалды-ай,Үш жүздің баласына еркеледім,Әншілік бұдан артық болсын қандай?Ахауға мен салайын он..
©  Біржан сал
Он екі звод
І ТҮРIҚapa нар жүк көтермес бел кеткен соң,Кең жайлау құлазиды ел кеткен соң,Бірге өскен кішкенеден қалқатайым,Жүремін кіммен ойнап сен кеткен..
©  Біржан сал
Қараша
Қараша қыстың басы болады күз,Дәм жазып осы ауылда болдық қой кез.Сіздің ел, біздің елмен не деспейді,Құрбым-ау, оған бола қамықпаңыз.
©  Біржан сал
Пар жектім
Пар жектім қос күреңді сүмеңдетіп,Жеріңе уәғада еткен келдім жетіп.Уәғадан, өткен айдың жүзінде еді,Барады әлденеше күндер өтіп.Қарағым, қарақаттай —..
©  Біржан сал
Қалқама
Қалқама хат жаздырдым алақандай,Тоғыз қыз бір өзіңнің садағаңдай.Айналып дүние сұмға қолым тимей,Талпындым көк қауырсын балапандай.Өлеңім ағын судың..
©  Біржан сал
Орынтай
Дегенге Орынтай-ды, Орынтай-ды.Қыздардан биыл менің жолым тайдыҚолымды Орынтайға бір жеткізсең,Берер ем жеңгелікке торы тайды.Ғашықпын бір өзіңе..
©  Біржан сал
Атым Біржан
Алтын мен тең түспейді інжу-маржан,Асылдан кем болмайды алмас-бірлан.Әніме сегіз дуан таңырқаған,Баласы Қожағұлдың атым Біржан.
©  Біржан сал
Біржанның Омбыда бір қызға айтқаны
Сіз бұрын естіп пе еңіз Біржан серді?Бұл Біржан аралаған талай елді.Жалғанда ырысың бар жан екенсің,Құлағың естігенде көзің көрді...
©  Біржан сал
Айжан қызға
Айжанның разы болдым құрметіне,Жайылар бұл құрметің ел шетіне.Мал мен бас, ықыласың бәрі бірдей,Оралған бәрі тегіс ниетіңе.Қызы екен Айжан сұлу Ақжол..
©  Біржан сал
Шідер
Көлбай — Жанбай дегенге Көлбай — Жанбай,Шідерімді кім алды қыздар алмай?Шідерімнің бағасы атыммен тең,Ақырында қоймаймын сенен..
©  Біржан сал
Мақпал
Сайына Шағырайдың-ай-ау ағып кеттім,Жыраға тырнағымдай-ай-ау неғып кеттім.Бұрымда жаңылмайтын-ай-ау байғұс басым,Неліктен осы жерде-ай-ау қапы..
©  Біржан сал
Аққошқар
Өрісім өрдегі «Алтай Қуандық-ты»Әр кімге көрсетіпті жуандықты.Аққошқар — Сайдалының заманында,Бір көлден қырық мың жылқы суарыпты.Көлі бар..
©  Біржан сал
Сырғақты
Ақ тұйғын құс, қолымда сырғақты ма?Басып-басып алайын ырғақтыма,Бозбала, саған айтар өсиетім:Жақын жүр әлпештеген ардақтыға.Жанып тұрған жас өмір ал..
©  Біржан сал
Жонып алды
Аты еді бұл әнімнің «жонып алды»Алғандай сұлу жонып өрім талды.Жасымнан сүйіп айтқан ән болған соң,Жаңылмай әлі күнге есте қалды.Жан едім, әсем әнді..
©  Біржан сал
Жайма-шуақ
Қарқаралы басында жалғыз арша,Хатқа жүйрік сол қалқа мұсылманша.Кішкенеден бірге өскен сәулем едің,Ғұмырың аз ба, көп пе, әлде қанша?,Қайырмасы:Өттің..
©  Біржан сал
Ғашық жар
Қиын екен жалғанда сүйген ғашық,Сөйлеспесе екеуі мауқын басып.Қайырмасы:Ғашық жар енді аман бол!Жапырақ жарған ағаштай, жан сәулешім,Топ ішінде тұрса..
©  Біржан сал
Ғашығым
Ғашықпын тағат-сабыр ете алмаған,Мұратқа көп ізденіп жете алмаған.Қайырса қара қарға қаз алмайды,Жібекті жүн қылады, түте алмаған.Қайырмасы:Ғашығым..
©  Біржан сал
Бірлән
Қарағым, айналайын, көз көргенім,Жоқ сенен көңілімде өзге менің,Сөзің бал, тісін, меруерт, беу қарағым,Есімде «мен сендік» деп сөз..
©  Біржан сал
Керкекіл
Астымда Керкекілім бұлаңдайды,Сұлу қыз кербезденіп сылаңдайды.Ауылын сүйген жардың іздеп бармай,Көңілім еш уақытта тына алмайды.Жадағай-жайсыз жерден..
©  Біржан сал
Қаламқас
Мен жаздым сәлемдеме қаламқасқа,Сүйгенім болмаған соң сенен басқа.Бір жауап құрбысына қайтарар деп,Жалынып мұңымды айттым сұлу..
©  Біржан сал
Бабай мен қасқырдың айтысы
Бабекең қарсақ аулап жүрген екен,Астына буаз бие мінген екен.Жартастың өзенінде келе жатса,Алдында қасқыр ізін көрген екен,Сол кезде қылау жауып ізді..
©  Біржан сал