Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Отан
Біздер үшін Отан жалғыз, Ту жалғыз,Қорғамасақ несін ұл боп туғанбыз?!Кіндігіміз тар қапаста кесіліп,Ит көйлекті қанды жаспен жуғанбыз.Туған жұртқа..
© Несіпбек Айтұлы
Сүйеу болмас басыма
Айтардаймын мен сонша кімге өсиет,Таңдайыма бітпесе бір қасиет!Кете барам кенеттен қалғып бір күн,Көбелектей басымды гүлге сүйеп.Дос сұйылып бұл..
© Несіпбек Айтұлы
Оразбай басында
Құлазитын секілді Тұнай тауы,Ескі қыстау көргенді мұңайтады.Өшкен ошақ,Өлген үй,Тозған мұржаСұрағанға сыздықтап сыр айтады.Білеуленіп булықса..
© Несіпбек Айтұлы
Уа, Дариға
О, сұлулық, сені іздеумен шөлдегі,Қаңсып қалды жүрегімнің шөлмегі.Тілді сорған таңдайымды қайтемін,Тамшы судан - шөлдегеннің өлмегі.Қаңғып өткен..
© Несіпбек Айтұлы
Шығар есікті таппасаң
Ей, көңілім, қайғырма, ағып өткен ай-жылға,Қашан мұрттай ұшқанша табаныңды тайдырма.Алма мойын алдында дайын тұрса иіліп,Қылыш тисе қолына бас алады..
© Несіпбек Айтұлы
Қара бала қол жайып
Солқылдатып өмірдің сан сауалы,Жүрегімнен, миымнан қан сауады.Дүбір салған ішімде дүлей тасқын,Сыртқа бұзып шыға алмай жар соғады.Күннен-күнге..
© Несіпбек Айтұлы
Теміртас
Теміртас, Асыл, Ақық қалдың зарлап,Адамзат қалмақ па екен солай сарнап.Көз көрген құрбыларға дұғай сәлем,Батасын оқи берсін маған арнап.Ақ үйдің ай..
© Біржан сал
Көкек
Кім сүймес шешек атқан көкек айын.Бейне жаз менің сүйген сәулетайым.Ақ қалқам, отыр ма екен, жатыр ма екен.Ей, көкек, ұшып барып, білші жайын.Ей, ат..
© Біржан сал
Әпішке
Жайлауы еліміздің – мидай дала,Түріндей масатының күрең ала.Ел кезіп, өз үйіме оралғанда,Мұңдасып, көңіл ашар Әпіш қана!..Жылама енді, анасы, сен де..
© Біржан сал
Біржанға хат
Мінсе берік, шапса жүйрік қазан атым,Құлақ сал «Телқоңырға» жамағатым.Баласы Қожағұлдың Біржан салға,Жіберген хат пен қалам, аманатым.Мінуші ем..
© Біржан сал
Біржанның қартайған және сырқаттанған кезінде шығарған өлеңдері
1Ал, дүние, өтеріңді біліп едім,Білдірмей серілікпен жүріп едім.Бұл күнде арық қойдан бағам кейін,Үш жүзді сайран қылған Біржан едім.Қарасу есік алды..
© Біржан сал
Теміртас
Біржан деп атым шықты алты алашқа,Құдайым берсін ғұмыр Теміртасқа.Жасына алпыс бестің келгенімде,Құдайым берді науқас ғарып басқа.
© Біржан сал
Бүркітші
Бүркітті, асуыңнан талай өттім,Қалың ну орманыңда сайран еттім.Айнала Жөкей көлдің жағалауын,Шіркін-ай, бір көруге арман еттім.
© Біржан сал
Жақсы мен жаман
Біреудің аспанда жүр даражасы,Біреудің көкте қолы, жерде басы.Жақсының жаман менен айырмасы —-Ойласаң, жер мен көктің екі арасы.Жігітке ақыл — пана..
© Біржан сал
Көкейкесті
Ай қараңғы көрінер солған сайын,Пенде азар кемеліне толған сайын.Адамға ашу — пышақ, ақыл — таяқ,Таяқ та мұжылады жонған сайын.Мінгенім дәйім менің —..
© Біржан сал
Атығайдың елінің адамдарына айтқаны
Атығай қайран елім, қоныстасым,Бар еді, құрбы-құрдас, шын мұңдасым.Құданың құдіретімен уақыт жетті,Барады алыс жолға ғарып басым.Сәлем айт, Атығайдың..
© Біржан сал
Әйелі Әпішке айтқаны
Үш жүзге бойың жеткен биік аршын,Үш жүзден таңдап алған ғашық жарсың.Именбей ақ төсіңнен аймалатшы,Иіскеп шыбын жаным сая тапсын.Жайлауы еліміздің —..
© Біржан сал
Жанботаға тағы бір айтқаны
Бұрынғының биіндей би қалмады,Бүгінгінің биінде ми қалмады.Хатым — құран болмаса молдалардан,Өлікке тамнан басқа сый қалмады.Бұрынғының билері тамам..
© Біржан сал
Жанботаға
Жанбота, жоқтамадың, кетті кегім,Өтпеді басқа елге болыстығың!Неше жыл арасында өтсе дағы,Бір жоқтар сүйегімді Иса інім.
© Біржан сал
Алтын қызға
Алтынжан, сен де Керей, мен де Керей,Ән салсам бүлкілдейді айыр көмей!Алтынжан, домбыраңды маған берші,Тағы да істеп берер арық Керей.Алтынжан..
© Біржан сал
Тұрлыбекке
Тұрлыеке, үміткерміз бір құдайдан,Қарада хан өтпепті Абылайдан.Тұсында Абылайдың құтпан болған,Сөйлейін баян қылып Жолдыбайдан.Сұрасаң руымды..
© Біржан сал
Балқожаға
Балқожа, сенің әкең — Құдайберген,Әрқашан жаман болмайд жақсыға ерген.Кешегі жаңа закон шыққан кезде,Оязнай елге шығып бала берген.Иіс-қоңыс..
© Біржан сал
Шорманның Мұсасына
Ассалаумағалейкүм, атың Мұса,Жүзіңді бір көруге едім құса!Қуандық-Сүйіндіктің қазығысың,Кешегі етіп кеткен әкеге ұса.Шорманнан туған екен төрт..
© Біржан сал
Байпаққа
Ей, Байпақ, өлең айта келдім саған,Қалтаңда бір сом болса, берші маған!Біржанды өліпті деп естігенде,Сабаң мен азаң болсын салған маған.
© Біржан сал
Қасенге
Кетейін сөйлеп-сөйлеп сөз келгенде,Түзелер қисық ағаш тез келгенде.Өлеңді мұнда айтпаған, қайда айтамын,Жақсылар, тату жолдас кез келгенде.Қасеке..
© Біржан сал