Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ұстазым
Мәлікүл - Мәуіт періште -Пенденің келсе оңынан,Гүрзі алып келсе қолына -Мүңкір - Нәнгүр солынан:Армансыз болып өтер ем,Есенжолдай шайырдың -Үлгі..
© Омар Шораяқов
Сәйекеге
Сөз жазамын нұсқалап,Көп ұзатпай қысқалап.Мінезі құрсын Сәкеңнің,Түйе сияқты ұшқалақ.Әйтбембетұлы Сәйеке-Жаңғағымды жеп кетті,Пұлын бермей үш қадақ..
© Омар Шораяқов
Шайырлардың сомасы
«Баһадүр» деп білмеңіз-Жиынды бұзған тентекті.Кезеніп атар оқ емес,«Қару» деп білме келтекті.Жолдастыққа санама,Жайбар ауыз көнтекті.Арабы нардың..
© Омар Шораяқов
Арманым
Жібердім бір баладан қағаз жазып,Сұлуға сұңқар мойын, белі нәзік.Лебіңнен «бір марқабат бола ма»,- деп,Жолыңда құрбың отыр жүрек сазып.
© Омар Шораяқов
Жауап Қараш Ыбырайым ахун 1949 жылы тамыз айында шешкені
Талапты құдай оңдаса,Сөз басына келелі,Мұнажат қылып көреді.Есенбақ, Абыл, НұрымдайБайбақтыда СырымдайБолмасам да денелі,Иншаалла ойласақ,Табылар..
© Ыбырайым Құлбайұлы
Әлім Медетбайдың Адайларға жолдаған жұмбағы (1949 жылғы мамыр)
Қалам алып хат жаздым Адайларға,Көрмеген көптен бері ағайларға,Адайда білгірсінген талайларға,Айтылған сөз мағынасы ойлағандайБілімді жігіт болса..
© Ыбырайым Құлбайұлы
Келімберді, құдайке
Енді айталық біз парқынСегіз арыс Адайдан,Сөз тыңдасаң, кел жақын.Сегіз арыс АдайдыңБірі – самал, бірі – салқын,Бірі – жаңбыр, бірі – қарқын;Бірі –..
© Ыбырайым Құлбайұлы
Алтынды орда қонған жер
Қызыл тілім қайнарлы-,Аманат тәнде жан барда,Бетте қызыл қан барда,Белде қуат, әл барда.Қадір Алла жаратқан,Түрлі мақұлық, жандарды.Әнбие-мүрсал..
© Ыбырайым Құлбайұлы
Элегия
Сағаты жеткенде ажал, тоқырап па?Тұрмады бұл жолы да тосып артқа.Бір жұлдыз көк төсінен ағып түсіп,Бір бұлақ сіңіп кетті топыраққа.Іргеміз көрген..
© Айтқали Нәріков
Экспромт
Қайғы келсе, қабағынан қар жауып,Ілдіресің қыл мойынға дар бауын.Түсінгенге бұл жолдарым теңеу ғой,Нағыз адам болмақ, емес зарлауық.Ал қуаныш келеді..
© Айтқали Нәріков
Шыбық аттан...
Тұрды әлем нәрестенің тыңдап әнін,Сәбилік бесігінде "іңгәладым".Еңбектеп, одан кейін жар жағалап,Төсінде тәй-тәй тұрдым бұл даланың.Қайда да қарсы..
© Айтқали Нәріков
Шуақ
Тыныштық - дәл осы шақ бар керегім,Арадай гүл қуалап, бал теремін.Алдымда ақжал толқын Жайық жатыр,Жайқалтып жағасында тал-терегін.Күн көзін паң..
© Айтқали Нәріков
Шопан
Aта кәсіп тy алыстан бас алған,Бұл күнде оның тұр-мазмұны жасарған.Шопан болып жүрген құрбы-құрдасқа,Мен қызыға қарап келем қашаннан..Жасыл жайлау..
© Айтқали Нәріков
Шабыт кетті...
Кірпіктерім ілінбестен жатырмын,Ойлауменен тағы бір таң атырдым.Бір зілдей жүк иығымнан басады,Баданакөз сауытындай батырдың.Қашан ғана бұл күйден..
© Айтқали Нәріков
Шабыт
Бір үн келіп бозінгендей боздаған,Семіп қалған сезімімді қозғаған.Туар жырдың хабаршысы екен ғой,Өзегімді жарып шығар өз балам.Тұла бойым тоқ..
© Айтқали Нәріков
Хат тасушы
Оған не жауынды күн, дауылды күн,Жүргені шыр айналып ауылды мың.Тынбайды жапқанынша соңғы есікті,Сезбестен қоржынының ауырлығын.Десек тe хат тасушы..
© Айтқали Нәріков
Халық ақыны
«Талай жерде шаққанмын,Сөз асылын таққанмын.Шығып едім соңынан,Қашаған, Нұрым, Ақтанның».Деп жырлады Сәттігүл,Өлеңдері бапты кіл.Ол жүрген жер сауық..
© Айтқали Нәріков
Ұшқан ұям
Тасқала ауданындағы Оян орта мектебінің қырық жылдығына арнаймынОрыны бар маған артар өкпенің,Көптен бері келмеппін ғой, мектебім!Бірақ бейнең көз..
© Айтқали Нәріков
Ұстазыма
Шәкірт едім кеудем толы күш-жалын,Алға тартқан арман жолын нұсқадың.Кете бардым жүрегіңнен от алып,Келдідағы бір өзіңе ұқсағым.Ойша ұзатып өткен..
© Айтқали Нәріков
Ұнатам
Ізет қылып үлкенге тік тұрганды ұнатам.Аз сөзбенен көп ойды ұқтырғанды ұнатам.Сыр бүкпейтін досынан ашықтықты ұнатам,Бәрінен де өмірге ғашықтықты..
© Айтқали Нәріков
Ұмыттырар...
Төгеді Күн шуағын мырзасынып,Жатады жұпар ауа қырға сіңіп.Жармасқан жер үстіне кәрі қысты,Беткейге бара жатыр жылға ысырып.Күн көзі қарды мүжіп..
© Айтқали Нәріков
Ұлыма
Көз жасына беріп өстім жастан мән,Сен жылайсың, еркелігің асқаннан.Жер тепкілеп отырғанмен, ұлым-ау,Айды қалай алып берем аспаннан...Келе жатсың..
© Айтқали Нәріков
Ұлтты ұйытшы!
Батыс Қазақстан облыстық қазақ драма театрының төрт жылдығына арнаймынӨршіл өлкем өнерлілер мекені,Ақын, әнші, күйші - бәрі жетеді.Ұлтты ұйытар..
© Айтқали Нәріков
Уақытты оздырып...
Өз күшіме сенер-сенбес боп жүріп,Алыппын ғой уақытты оздырып.Жырларым да ұсақталып барады,Отбасы мен ошақ қасын сөз қылып.Асқақ, асқақ арман қайда..
© Айтқали Нәріков
Тырналар...
Тырналар көк төсінде тыраулаған,Барады тастап түрлі сұрау маған.Ақ бұлттар ақ қағаз да, түзу тізбек,Өлеңнің жолдарынан бір аумаған.Тек қана топшы..
© Айтқали Нәріков