Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Балаларым
Болсаңдар, балаларым, хатқа ұста,Төрден жай аларсыңдар, тұрмай тыста.Тер түгіл, төменнен де тимейді орынЖүрсеңдер жалқаулықпен жазы - қыста.Бақ қонып..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Шәкірттерге
Балалар, бос болмасын сабақтарың,Жарқырар, жаттасаңдар қабақтарың.Жастықта жатпай-тұрмай жаһат етіп,Жыртықтың жаңартыңдар жамап бәрін.Аударып..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Туымды ер туралықпен билейді ұлтын
Туымды ер туралықпен билейді ұлтын,Жібермес жаман жолға пірлер мұртын.Бұл күнде Әлһісламнан ықпал тайып,Бақ, дәулет қашуға тұр беріп сыртын.Уайым..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ұстаз ұсынысы
(Қарақалпақ, қазақ балаларына)Шәкірттер, бір-біріңмен ұрыспаңдар,Мінездің мінін алып, дұрыстаңдар!Жолына жамандықтың жақын бармай,Күтініп күн ілгері..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Өнерден өнеді не өлім барда
Өнерден өнеді не өлім барда,Үй түзеу ұнамайды көрің барда.Қаңғуың, қойың бақпай — қолайсыз іс,Аңдыған жан-жағыңнан бөрің барда.Қысқа өмір қанша..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Болғанмен байтаққа бас, қоймас өлім
Болғанмен байтаққа бас, қоймас өлім,Наһан боп, шараң нешік, сарқылса өрің?Шаукатың шамадан тыс болғанменен,Үңірейген, өмір бітсе, ордан — көрің.Ер..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Назым
I(1900-1939)Дүниеден өмірім бітіп, өтсем де өзім,Аралап жердің жүзін жүрер сөзім!"Көре алмай кейінгіні кеттім - ау!"- деп,Арманда болмай-ақ қой, екі..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ақжібек
Қарағым, қатарыңнан көркем түсің,Ұнайды көңіліме де қылған ісің,Құлпырып байшешектей түрленесің,Берген соң ылайықтап құдай пішін.Жарқын жүз, түлкі..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
"Кейінгіге нені тастап кетемін" деп
Дүниеге келгендерге мирас өлмек,Өлген соң, екі бастан, жоқ қой келмек.Соны ойлап өз-өзімнен қайнап, тасып,Қиялым көкірегімді кетті кернеп!«Кейінге..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Мінез
«Қоям, - деп, - халықпен қарсы» - бір өзіңді,Байқамай болып жүрме тірі езінді.«Әр қашан алам, - десең, - төрден орын», -Түзеп ал, татаусыз қып..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жыл келді
(Көктем)Күлімдеп қасын керіп келді жылым,Сұлудай ақық ерін, алтын тұлым.Көркейіп, көңілінен кетті кірбің,Көргенде кім де болса мұның түрін.Жел есіп..
© Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ерлікті көзбен көрген күн
(Ақын Жұбан Молдағалиев рухына)Желтоқсан – 86, ызғарлы күн,Мұз бен қар жылжығандай құздан бүгін.Өттің де астан-кестен, ойда жоқта,Артыңа ұмытылмас із..
© Ақұштап Бақтыгереева
Қоңыр
(Жұмекенге)Күй шерткен оңашада домбырадан,Күн кешкен жыр жолына болып алаң.Даланың қоңыр күйін сүйіп өткенО, менің дала мінез қоңыр ағам.Жандырдың..
© Ақұштап Бақтыгереева
Қамажай
Бұл өмірден көрмеген еш тапшылық,Кеудесінде асыл арман, жақсы үміт.Қатар өскен ай мандайлы аруғаӨлердейін ғашық еді жас жігіт.Сенім мықты бір-бірін..
© Ақұштап Бақтыгереева
Ішкіш әйел
Үкімет те алдады, дос та алдады.Алдап кетті тағдырдың қосқан жары.Ағайыннан, жердегі туыстарданЖұлдыз жақын тәрізді аспандағы.Бәрі есінде, алғашқы..
© Ақұштап Бақтыгереева
Ерте өскен гүлден қорқамын
Ерте өскен гүлден қорқамынАязға ұрынады-ау деп,Мезгілсіз жұлынады-ау деп.Меңіреу түннен қорқамын -Жанарлар жұмылады-ау деп.Жалтақ жанардан..
© Ақұштап Бақтыгереева
Ауылым
Құстарың ерке көлдегі,Тербейді желің құрақты,Құйын да тентек, сендегіБалалық шағым сияқты.Іздерім қайда құмдағы,Су алып қайтқан құдықтан.Алқызыл..
© Ақұштап Бақтыгереева
Ерке өстім, көргенім жоқ азап кешіп
Ерке өстім, көргенім жоқ азап кешіп.Тіршілік, өмір заңы ғажап нешік.Бір кезде маған жайлы орын болды-ау,Бір қолмен тербететін қазақ бесік.Бесіктен..
© Ақұштап Бақтыгереева
Ауылдың тентек ұлдары
Әр үйдің бір-бір нәні едік,Ақылға өзге көнбейтін.Бәріміз онда бала едік,Ұл-қыз деп ешкім бөлмейтін.Таласа кешіп көлдерді,Жарыса шаптық жолдармен.Бұл..
© Ақұштап Бақтыгереева
Ауылға хат
Жазшы маған, жан құрбым, ауыл қандай?Арайлы ма, ақын жан сағынғандай?Жаңалықтың қалдырмай бәрін жеткіз,Жауабыңды күтемін сабыр қалмай.Шықты ма аты..
© Ақұштап Бақтыгереева
Асыл арман
Қашан да жеткізбеген асыл арман.Тұрмаған бақыт құшақ ашып алдан.Өмірге нағыз ғашық болғандардыңҚайғысы қуаныштан басым болған.Қашан да жеткізбеген..
© Ақұштап Бақтыгереева
Асау құлын
Жан әке, көктем келер, ақ қар еріп,Жүрер деп сауыққан соң атқа желіп.Өзіңнің «тұқымы асыл» деп мақтағанБиеден бір құлынды сақтап едік.Отырдың..
© Ақұштап Бақтыгереева
Арнау
(Әбіш Кекілбаевқа)О Әбеке, не нәрсе алпыс деген -Азаматқа айбынды талтүс па екен?Әлде мынау өмірде баяны жоқӘділдіктің жолында тартыс па екен,О..
© Ақұштап Бақтыгереева
Апа, сенде Тәңір бар, Жасаған бар
Апа, сенде Тәңір бар, Жасаған бар,Ал біздерде алаяқ, асаған бар.Тас көше бар, тас үй бар, темір қақпа,Айқайласаң ашпайды-ау тас адамдар.Сөзге жауап..
© Ақұштап Бақтыгереева
Аңшының зары
Бала жастан бірге ойнап-күліпті,Құмға шықса бірге қазған құдықты.Бір ауылда татулығы аңыздайАғайынды екі жігіт тұрыпты.Бірге көнген жоққа да олар..
© Ақұштап Бақтыгереева