meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мінәжат жырлар
Ей, Карим, көңілін көркейт мұсылманның!Қуандыр қайбірін де қысылғанның!Таупық бер біреуі емес, бәріне де —Көңілінен иман нұрын ұшырғанның!..* * *Бақ..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жас жетіп жақ тамырың білеуленді
Жас жетіп, жақ тамырың білеуленді,Күннен күн көз гауһарың кіреуленді.Теріңнен көрің жуық болғанменен,Қоймайсың үзеңгіңді шіреуді енді.Қайткенмен..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Артқы өмір аңлауымда түс сияқты
Артқы өмір, аңлауымда, түс сияқты,Алғы өмір қолға қонған құс сияқты.Тілләға тірілікті балағанмен,Болады бара-бара мыс сияқты.Жігіттік жазды күнгі..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Барады аз ғана өмір желдей заулап
Барады аз ғана өмір желдей заулап,Әр жерге әуреледі жығып, аунап.Бәрін де мал-мүліктің "Менікі!" деп,Кеседен кісідейміз келген даулап.Кеп арман..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ой табу оңай емес ерікпесе
Ой табу оңай емес ерікпесе,Ақсұңқар аңға ұшпайды елікпесе!Адамды ой пікірі оянбаған,Болады байқауымда өлік десе!Болады досқа күлкі, дұшпанға —..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Маза жоқ майыңда да тұз болмаса
Маза жоқ майыңда да, тұз болмаса,Көркеймес көңілің ұл мен қыз болмаса.Алысқа, арып-ашпай, бара алмайсың,Көнеден келе жатқан із болмаса.Болмайды..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Астыңда аң құтқармас атың болса
Астыңда аң құтқармас атың болса,Хошрой қойынында қатын болса,Әр түрлі дерт, сырқаудан денің сау боп,Күлкі, ойын күнде көңіл шатың болса.Көрініп көп..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Екі егіз
"Бар" мен "жоқ", "ал" мен "бер",О басында егіз еді."Ал" менен "бар" барында,Дүние шалқар теңіз еді."Бер" менен "жоқ" бірігіп,"Ал" мен "барды"..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ұшқын
Ұшқын ұшып,Көкті құшып,Тұтанбас па жарық боп?!От жарқылдап,Шок шартылдап,Жылынбас па халық көп?!Қараңғы түн,Сезілмес үн,Сол мезгілде жол бастап.Түнде..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Қу заман
Құбылып тұрған қу заман,Әлі - ақ бастан өтесің.Ажалдан аман қалудың,Тапқан жоқ ешкім төтесін.Қазаң жетсе қай күні,Туған жер, туысқаныңныңБәрін де..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Шөлмек
Сөйлеген сөзім ыңғайлы,Құмартып халқым тыңдайды.Шайырдан шатақ сөз шықса,Күлістік етіп көбісі,Бір-біріне ымдайды.Сөз өлшеуін білмеген,Шағалаша..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Өмір өлшемдері
Әлпештеп, алды-артыңнан анаң шығып,Қасыңнан кетпес қиғаш қадам шығып.Ана - ана пәруана боп перзенті үшін,Күн кешер көрсетпе деп жаманшылық.Ардақтап..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жарылған жалған дүние жар басындай
Жарылған жалған дүние жар басындай,Сырқылдақ сарттың, өмір — арбасындай.Кететін құлағанды құдыққа алып,Ағысты, ажал — дария арнасындай.Зар қағып, жар..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Баз біреу мал-мүлікке масығады
Баз біреу мал-мүлікке масығады,Сабыр етпей, сасқалақтап, асығады.Тегешін толып тұрған төгіп алып,Отырып өз-өзінен ашығады.Кендіктің кібіті оған..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Шырын тіл, шырайлы жүз болсаң кішік
Шырын тіл, шырайлы жүз, болсаң кішік,Құрметтер қатар, құрбың аттан түсіп.Көрікті көп көзіне көрінерсің,Дарақтай миуалы тұрған пісіп.Күжім боп, күннен..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Шырын тіл, шырайлы жүз болсаң балдай
Шырын тіл, шырайлы жүз болсаң балдай,Боларсың бұлт шөгетін биік жалдай.Басыңа бақ бүркіті балапандап,Ер жетіп аңға ұмтылар андай - андай.Көңіліңді..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Болғанмен білімсізге бақыт серік
Болғанмен білімсізге бақыт серік,Жүрмейді жүз айтқанмен, дәулет еріп.Ұрынып өз-өзінен от пен суға,Жоқ қылар жошағыдай жинап, теріп.Осыдан үлкен..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Ер деме артында аты қалмағанды
Ер деме артында аты қалмағанды,"Асыл" деп айтпа, адам алмағанды."Халық қамын ойлайды" деп ойламаңдар,Нәпсі үшін ұят, арды жалмағанды."Берер" деп..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Шамдай бол түн пердесін ашатұғын
Шамдай бол, түн пердесін ашатұғын,Жердей бол, бар мақұлық басатұғын.Басыңа бақыт қонып, дәулет бітсе,Жан-жаққа дариядай бол тасатұғын.Халыққа қай..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Алысқа аңлауымда ақыл серік
Алысқа, аңлауымда, ақыл серік,Болмайды тапсаң серік, жолың керік.Үстінен қазынаның құлатады,Ізіне ер де отыр, беріп ерік.Әрқашан айтқанынан бас..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жігітте жұртты жеген күй болмайды
Жігітте жұртты жеген күй болмайды,Шортанда шабақ жеген ми болмайды.Ащыны тұщыменен тату керек,Теріде тоқпақ жемей, ін болмайды.Бір "шыж-быж" мың "сіз..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Данасың дәулетіңе масықпасаң
Данасың, дәулетіңе масықпасаң,Жарымсың жар, досыңнан қашықтасаң."Сары алтын — сабыр түбі" сақтап таза,Жетерсің мақсұдыңа асықпасаң.Тұрады туысың анық..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Тіріңде тура болсаң ту ұстарсың
Тіріңде тура болсаң ту ұстарсың,Боғыңды бұзық болсаң, уыстарсың.Жамандық жақын түгіл, жатқа ойлама,Өзіңмен о басында туысқансың.Жатсаң да жардай..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Бақ тайса, мал мен мүлкін қоса кетер
Бақ тайса, мал мен мүлкін қоса кетер,Жар, досың жәрдем берер боса кетер.Айрылып ақылыңнан аң-таң болып,Әл қалмай аяқ, қол да, ошаң етер.Басыңа бақыт..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы
Жігітке жарамайды алаң болған
Жігітке жарамайды алаң болған,Абырой аландарға арам болған.Өмірін өкінішпен өткереді,Адамдай айналасы аран болған.Сұраңдар, сенбесеңдер, сенімді..
©  Тұрмағамбет Ізтілеуұлы