Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Лермонтов көкіректі, көзді туған
Лермонтов көкіректі, көзді туған,Білмеген айырмайды уды судан.Бетіне данышпанның күйе жағып,Не түрлі сұмдық шықты бала қудан.Бояған ақ дидарын..
© Әріп Тәңірбергенов
Шұғбанға
Шұғбан, мұнша неге жаттың жайға,Сабақты сатқаның ба ет пен шайға?Зинаһар жаным, кешікпей тез қайта көр,Кейінгі оздырарсың келген тайға.Ғылым білсең..
© Әріп Тәңірбергенов
Кәрілікке
Жетелеп жетпіс алды, алпыс айдап,Бекітіп қол-аяқты жіпсіз байлап.Дүниенің бәрі де күңгірт тартты,Шапшыған тұнық едім тұрған қайнап.Ұлына бес Сыбанның..
© Әріп Тәңірбергенов
Замандасқа
Ей, достым, қапыл жатпа, басты көтер,Алданып ақымақтықты қума бекер.Айуан емес, адам боп жаратылдық,Көңіл көзі барларға бұл да жетер.Қабірге ғаріп..
© Әріп Тәңірбергенов
Еңбек туралы
Сорлы елім, көріп жүрсің еңбекті жау,Ел кезіп, өсек айтып, ізденіп дау.Істейтін бар кәсібің - ұрлық-зорлық,Кісі жоқ алдын ойлар бір дені сау.Байлар..
© Әріп Тәңірбергенов
Ырғақты
Ақ тұйғын құс қолымда зыр қақты ма,Басып-басып алайын “Ырғақтыма”.Бозбала, саған айтар өсиетім:Жақын жүр әлпештеген ардақтыға.Е-ей, өтеді-ай..
© Әсет Найманбайұлы
Үлкен Ардақ
Қыз қайда Ардақжандай туған айдай,Күлім көз, оймақ ауыз, ақша маңдай.Сағындым, еркем, ах, ах-ау сені-ау!Сөйлесе сөзі майда, лебі жылы,Жанымның..
© Әсет Найманбайұлы
Тоты
Жасымнан ұмытпаған ойда барсың,Әл-қуат ақылымды алған жарсың,Пәруана өлім іздеп түсер отқа,Шын ғашық аямаған басын сотқа,“Құрбандық тіршілігім” деген..
© Әсет Найманбайұлы
Сырмақ үйкер
Қызықты қызу үсті шын ерлергеЖүрсе де жақсы орын артық қай жерлерде.Қызығың бір сағатқы мың күнгі өмірЕрікті сөз сөйлейін көз көргенге.Ойымнан, сірә..
© Әсет Найманбайұлы
Өтепберген
Раушан атқан таңның жарығындай,Өткір тіл Дағыстанның шарығындай.Жауапқа қалап айтқан тілім тәтті,Кәусардың ағып жатқан арығындай.Алтын да алтын, мыс..
© Әсет Найманбайұлы
Мақпал /2-нұсқа/
Айттым сәлем Мақпалға шын зерек деп,Өзгеден, топтан затың бөлек деп.Көйлекті көк атылас серпе тастап,Алдымнан Мақпал шықса: “Сіз керек,” –..
© Әсет Найманбайұлы
Мақпал /1-нұсқа/
Хал қайда мен дұшпанмен алысарға,Ат қайда жүйрікпенен жарысарға?Жайлауға ел қондырып, қой қоздатып,Күн қайда Мақпалмен табысарға!Мақпалға айттым..
© Әсет Найманбайұлы
Майда қоңыр /3-нұсқа/
Жігітке қисық қылық мінменен тең,Жараспас жас бойына сынменен тең.Надан бар көңілі қара, қолы сараң,Қараңғы жүрегі оның түнменен тең.Жеткізсе..
© Әсет Найманбайұлы
Майда қоңыр /2-нұсқа/
Жаз шықса, құрт-құмырсқа жыбырласып,Тірілер өлген дене қимылдасып.Қарулы, өзі жылпың бозбалаларЕл көшсе, жүк артысар қом қомдасып.Ел қонса, үй..
© Әсет Найманбайұлы
Майда қоңыр /1-нұсқа/
Жас күнің таң болады қартайғанда,Жан достың суысады мал тайғанда.Көзіңе өткен күнің елестейді,Алладан уақыт бітіп жантайғанда.Төрт бұрышы төңіректің..
© Әсет Найманбайұлы
Қызық-ай шіркін!
Қызық-ты бұл дүниенің қадірін білсең,Түрлентіп орныменен қадірлесең.Қадірлес жолдас-жора, достарыңменБірлесіп, тізе қосып ойнап-күлсең.Сауықпен бар..
© Әсет Найманбайұлы
Қыз арманы
Құдай-ау, ұл етпедің, қыз еткенің,Қайғы мен уайымнан құр етпедің.Сарғайып күні бұрын жүрсем-дағы,Арманға көңіл, шіркін, бір жетпедім.Ата-анам, асырап..
© Әсет Найманбайұлы
Қоңыр қаз /2-нұсқа/
Қоңыр қаз көл жағалап қаңқылдаған,Тізіліп көлге қонып салқындаған.Көңілді басылыңқы оятқандай,Әнге сал “Қоңыр қаздай” саңқылдаған.Ахау, иісің,Қоңыр..
© Әсет Найманбайұлы
Қоңыр қаз /1-нұсқа/
Ғажап көп жер мен көктің арасында,Біреу бай, біреу жарлы дүниясында.Құдайым сауысқанға берсе бақыт,Самұрық қызмет етер саясында.Аз қызық тіршілігің..
© Әсет Найманбайұлы
Қисмет /4-нұсқа/
Көк шығып, жердің жүзі жайнағанда,Басына бұлбұл қонып сайрағанда.Қойдан қатық, сиырдан айран ұйытып,Тыста құрт, үйде ірімшік қайнағанда.Екі-екіде, ел..
© Әсет Найманбайұлы
Қисмет /3-нұсқа/
Аспанда түн қараңғы ай болмаса,Ауырмас ер жүрегі қайғырмаса.Бәйгеден ат та арманда шаба алмаса,Топта сөз біз де арманда таба алмаса.Ән салған ақын..
© Әсет Найманбайұлы
Қисмет /2-нұсқа/
“Қисмет” жаралған жоқ бекер текке,Шырқалса, көтерілер аспан көкке.Қалықтап, жерге қонбай тұрып алар,Шашқандай ән маржанын төңірекке.Салайын, сен сал..
© Әсет Найманбайұлы
Қисмет /1-нұсқа/
Қисмет бір қызық ән тамашалы,Естуге ел құмар боп таласады.Бір өрлеп, бір еңістеп, бір бұлтарып,Қиялап, орғып ойнап қыр асады.Жүлгелеп жүрегіңді..
© Әсет Найманбайұлы
Қаракөз /4-нұсқа/
Балапандай баулыған құсым едің,Түзден торға дәм айдап түсіп едің.Қапаста асыраулы бұлбұл құстай,Абзал зат, қай бақшадан ұшып едің.Қанатым саған бола..
© Әсет Найманбайұлы
Қаракөз /3-нұсқа/
Қаракөз, қайда сенің ыстық күнің?Дүниеде ғашықтықтың дерті қиын.Кешегі жиырма бестің базарындаБолушы еді қалқам аулы күнде жиын.Қара көзің-ау..
© Әсет Найманбайұлы