meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ҚҰРБАН АЙТ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!
ҚҰРБАН АЙТ ҚҰТТЫ БОЛСЫН! Айт мейрамы мұсылмандар үшін бүгін,Мадағымен үндейік Ұлық күнін.Аллаға шүкір құрбан айттың таңы атты,Кетіретін ренішті..
©  Жібек Ысқақова
Ұмытпан
Ұмытпан фашизмнің мені атқанын,Жендетке бала өлігін санатқанын;Мектепке біз оқыған мал қамады,Өлді ана, құлағымда оны атқан үн.Ұмытпан тау мен таста..
©  Хамит Ерғалиев
Замандасқа
Ей, замандас! Ең алдымен досыңды ұқ!Досың – жер, су, мөлдір ауа, өсімдік.Ала жүріп осылардың сыйлығын,Осыларды қорлау деген не сұмдық?..Жүзген балық..
©  Хамит Ерғалиев
Көңіл ашар
(Гүлжанның 45 жасқа толған күнін осылайша думандатып өткізген едік)Ей, ағайын!Қанат өлді – өлмедім.Өлмеген соң не сұмдығын көрмедім?!Өлмеген соң деп..
©  Хамит Ерғалиев
Бауырсақ
Есіме қайтып ене алмас,Желді күн яки тымық күн.Қай сәтте анам ең алғашБауырсақ берді?.. Ұмыттым.Әлде ол шешем, әкем мен.Базардан алған ұн..
©  Хамит Ерғалиев
Сағыныш
Азығымдай қуат алғанКөңіл күйім — сағыныш,Оралмасам қайтып саған,Таппай қойдым бip тыныш.Рас, сенің тұрмайтынынТықыршытпай көңілді,Алдыма әкеп..
©  Хамит Ерғалиев
Ауылға
Армысың ауыл-аймағым,Атырау, Нарын, Ақ Жайық?!Қош айтысып сеніменМен кеткелі, ғажайыпТалай қантар қалшылдап,Талай жаз шықты-ау мал жайып.Қайран да..
©  Хамит Ерғалиев
Өзім туралы
Маған жат – тынбақ, сарқылмақ,Қалжырап көрген жоқ жаным,Өтермін өзім жарқылдап,Өзегім толы ақ жалын,Бір кезек ыстық қойынға,Даланың гүлін үзіп..
©  Хамит Ерғалиев
Құрманғазы (Қызыл қайың қонағы)
Дүние күңгірт бейне шаң, тұмандай...Апыр-ау, келер күннің шарты қандай?Бір үйде Құрман жатыр құс төсекте,Денесін өз қызуы шарпығандай.Аздай-ақ..
©  Хамит Ерғалиев
Тоғысу
Волга - Дон өзен екі өзен жарысып,Білуші ек мың жылдар аққанын;Жазда жел долданып әрі ысып,Екі орта елге мұң шаққанын.Білуші ек бұл екі..
©  Хамит Ерғалиев
Сырласу
Жан-жануар өсімдіктің,Менің де анам!Өзіңде ұқтым.Еш кінәсіз жылы көзбенТүрін көрдіңне сұмдықтың:Көрдің адам соғыстарын -Найза, садақ, оқ..
©  Хамит Ерғалиев
Таңдағы бір толғаныс
Көкжиектен көзге дайым шалынарШартарапта автомобиль шаңы бар.«Жарқыраған айнадай жол аз» деушіӘлі мүмкін арыз айтып шағынар.Со да сөз бе!..Терең..
©  Хамит Ерғалиев
Сөйткен кәрі Бетпақты
Сөйткен кәрі БетпақтыӨзімсініп бүгін тым,Серпіні де бек қатты,Отыр менің жігітім.Отыр ол әне ортадаӘңгімені қыздырып,Достары соны қоршағайБар шығар..
©  Хамит Ерғалиев
Құрманғазы (Ерегес)
Жыл толды ескі кәсіп тоқтағалы -Жылқымен қыста Құрман ықпағалы,Құраулап ыстық күнде қауға тартып,Жоқ қарап әр төбеге шықпағалы.Жыл толды бал қымыздан..
©  Хамит Ерғалиев
Құрманғазы (Эпилог)
Оқушым! Өзің соңғы толға сырды:Ел қашан қалдырғалы ол ғасырды?!Ал сонау ата күйшін, өз қасыңда,Жүрегің жүрегімен жалғас ұрды.Білесің, жазғырарда..
©  Хамит Ерғалиев
Менің көшемнің тынысы
Коммунист проспекті - менің көшем!Алаңында, биікте Ленин көсем!Үй, мекемем, үкметім - бәрі осында,Тіпті жөн-ақ осыны Елім десем!..Адам - өзен, жағада..
©  Хамит Ерғалиев
Құрманғазы (Абақтының алдында)
Темір тор, биік қамал, қара құлып,Қояр ма үлкен жанын жара қылып?!Әне жүр надзиратель сап-сарала,Иыққа суық қару-жарақ іліп.Дегендей: «сор-азаптың..
©  Хамит Ерғалиев
Коммунист сөзім
Ыстық, қымбат елге күнненПартиялық съезіміАзды-кәпті еңбегіміменСаған асыл сый өзім!Қайда қойсаң, сонда тұрам,Аямаймын ешқашан;Ылғи есіп таңды..
©  Хамит Ерғалиев
Шәкірттеріме
Балалар, жат та, тұр да, білуді ойла,Үнем түгел тұрмайды мұндай тойда.Жігіттіктің қадірін ғылыммен біл,Салқылық, салақтықты былай қой да.
©  Әріп Тәңірбергенов
Тәуірбек болысқа
Ассалаумағалейкүм, Тәуірбегім!Мақтауға арғы атанды ауыр келдің.Үшкілдір арғы тегің қалмақ еді,Желқомдап мініп келген жауыр көгін.Үшкілдір - қалмақтың..
©  Әріп Тәңірбергенов
Ғылым туралы
Мысалы дүние - теңіз, ғылым - кеме,Кемесіз терең суға түсем деме.Толқыны тауға ұқсаған мына заман,Сезе ме мұны даңғой жаһил неме?Суы ащы бұл..
©  Әріп Тәңірбергенов
Қалың мал туралы
Адамға Хауаны арнап жаратты Хақ,Ғибрат түп атаңнан ойланып бақ.Әлемнің тұңғыш ұлы, тұңғыш қызы -Бұлардан басқа жандар келмеген шақ.Екеуі сүйісті де..
©  Әріп Тәңірбергенов
Орыстың мұсанннфі - Пушкин дана
Орыстың мұсанннфі - Пушкин дана,Одарен природой ғапыл сана.Данышпан қатарында атын жазған,Қате қылған іс екен Шұғбан бала.Тегінде білмек керек әркім..
©  Әріп Тәңірбергенов
Ғұзыр қып қалыбынды тұт назарға
Ғұзыр қып қалыбынды тұт назарға,Ақ қағаз тәштит етпе хат жазарға.Адамның оңашада бәрі білгіш,Түскен соң мағлұм болар сөз базарға.Көрмедім шын еркекті..
©  Әріп Тәңірбергенов
Өлім туралы
Баладан, мал мен жиһаз болмас пайда,Қазір біз тексерусіз жүрміз жайға.Тірлік бітсе, өлмегің шын емес пе,Бұрынғы ата-бабаң - бәрі қайда?Сыбызғы..
©  Әріп Тәңірбергенов