Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жұлдыз гүл
Араладым ауланыКелмеген соң күндіз жыр.Көңілімді аулады,Көзді тартып жұлдыз гүл.Бес тармақты қызыл гүлҚызыл жұлдыз кәдімгі.Құпия сыр қызық бұл,Тербеп..
© Сырбай Мәуленов
Билеп, ойнап, күледі
Алыс жолдан асығып,Жетті көктем — келіншек.Бұтақтарға асылып,Жылайды қар көңілшек.Келді көктем — келіншек,Көк көйлегі көлеңдеп.Салып жатыр көп..
© Сырбай Мәуленов
Ленин кабинетінде
Алдымда үлкен үй тұрды,Аралап бәрін өтіп ем.Жаңа шыққан сықылдыЛенин кабинетінен.Столда толы хат-хабар,Ұштаулы жатыр қаламы.Осы бір қалам..
© Сырбай Мәуленов
Төлендіге
Сені тәуір көріп ем,Бармысың сен Төленді.Өзім жазып беріп ем,Бақытыңа өлеңді.Есіңде ме жүрген кез,Күндіз ұйықтап, жортып түн.Дос қадірін білген..
© Сырбай Мәуленов
Майдандас досқа хат
Уа, досым, олпы-солпы сол қалпыммын,Мен үшін керегі жоқ зор даңқыңның.Емеспін ефрейтор я сержант,Өлеңнің қарапайым солдатымын.Майданның кеткен бір..
© Сырбай Мәуленов
Ғазиз ана
Бір күні дүниеге қарадым мен,Ну орман жатты өзен алабы кең.Жайқалды қыз табиғат қызыл гүлмен,Бәрін де жылытты күн жанарымен.Ойладым: бесіктегі бөбек..
© Сырбай Мәуленов
Партизандар моласы
Еш дыбыс маңайында білінбейді,Жел үрлеп қалың жусан күбірлейді.Көзіңе өткен күндер елес беріп,Алыста ат тұяғы дүбірлейді.Астында күрең қасқа аты..
© Сырбай Мәуленов
Неге кінә қоясың?
— Қалай болып кеткен?— деп,Сын қоясыз қазір сіз.Жас ем онда көкпеңбек,Сақал-мұртсыз, әжімсіз.Сол бір балғын жүзімде,Қалған саған ұнамай.Отыз асқан..
© Сырбай Мәуленов
Арша
(Қайнекейге)Тосын бойы толы арша,Тосын бойы қалың ну.Құздарынан таласаҚұйылады ағын су.Түк демейді, ол сағанТоғайынан ал арша.Шық тауына қоршаған,Іш..
© Сырбай Мәуленов
Қызылқұм
Орта Азия көгіндеОттай ыстық қызу күн.Түрікпеннің жеріндеЖатыр жалпақ Қызылқұм.Жауырынын күн қақтап,Қатып қалған қан-сөлі.Сұра желден..
© Сырбай Мәуленов
Өлім мұнарасы
Бұхарада мұнараҚаһарлы хан соқтырған.Елге апат боп бұл ара,Болған онда кеп құрбан.Талай ерін кезеріп,Төккен көздің жастарын.Өзі тасып, өзі..
© Сырбай Мәуленов
Көне Үргеніш
IШығып әбден ығырыҚиын болып күн көріс.Керуендермен бір жылыКетіпті атам Үргеніш.Кездеспепті бұл құмда,Тым болмаса дуадақ.Әкетіпті қиырғаҚұйын соғып..
© Сырбай Мәуленов
Амудария
Жүзі суық АмудыңСуының да сұр түсі.Айдынында дауылдыңСақылдаған күлкісі.— Тегін емес, жора жан,Қабағының қатуы.—Деп қозғаған сыр оданҚарақалпақ..
© Сырбай Мәуленов
Мүгілсін
Жүзің қызыл шырайлы,Қарындасым Мүгілсін.Боянбауың ұнайды,Боянбай-ақ сұлусың.Ажарың бар аяулыБояуға онша өкінбе,Табиғаттың бояуыТұр өзіңнің..
© Сырбай Мәуленов
Қайықшы қыз
Жатыр түнде Ақ ЖайықКөк көрпесін кең жайып.Толқын сүйген ернеуін,Жағасында желқайық.Гурьевті қақ жарып,Жалпақ Жайық жайласқан.Күндізгідей..
© Сырбай Мәуленов
Кетерде
Туған жерден кетерде,Алдым қызыл аршаны.Болды оным бекерге,Бәрібір жан аңсады.Туған жерден кетерде,Іштім тұнық көл суын.Болды оным бекерге,Қанбай..
© Сырбай Мәуленов
Бидай моншақтары
Машинаның оттары шалқып ұдай,Арай шашқан прожектор жарқылындай,Тулайды егін Қостанай даласындаЖарына ұрған Тобылдың толқынындай.Саласындай саусақтың..
© Сырбай Мәуленов
Шынар
Жаз бұтағын тербетіп,Жамырасып құс қонып.Күз маңдайын терлетіп,Уілдеген қыс тоңып.Көктемге де келіптіКөк ерім боп сол шынар,Шыңнан жиған көрікті,Сол..
© Сырбай Мәуленов
Көктем көрінісі
Қара бұлт қарақұстай қанат қағып,Алатау қатпар-қатпар қабаттанып,Күңіренген күн астында қылт етеді,От тілін найзағайдың жалап қалып.Көкжиек ұштасты..
© Сырбай Мәуленов
Гүл өмір
(Ұлым Атығайға)Көктемде қолға ұстаған гүлім едің,Кеудемде бір күй болып күбірледің.Жоқтаймын, жалтақ-жалтақ қарай берем,Асыр сап ойнағанда..
© Сырбай Мәуленов
Қыз мұнарасы
Атылып мұнарадан қыз құлаған.(Қадалып түйліккен шал — құзғын оған).Жұтқанда жас аруды кәрі теңіз,Кеудеге бұлтын жиып күз жылаған.Түсірген жұрт..
© Сырбай Мәуленов
Боз торғай
Жоғарылап, төмендеп,Көкте қалқып шырлаған,Бозала таң елеңдеп,Боз торғайды тыңдаған.Кейде қары қарысып,Қанаттары талғандай.Жалғыз ноқат жабысып,Жансыз..
© Сырбай Мәуленов
Көктем тасқыны
Алғашқы аспан күркіріСалютіндей көктемнің.Дүниенің бар түкпіріҚұшағында көктердің.Қөтеріп дала жасыл гүлКөктем күнін қарсы алған.Тек қана таудың басы..
© Сырбай Мәуленов
Есік көлі
Жеткізбейді бел-белесӘлі кетіп барасың.Сол бір көлді жерде емес,Көкте ме деп қаласың.Қөкпеңбек боп ылдиданКөрінеді ол саған.Зымырайсың..
© Сырбай Мәуленов
Балықшы сыры
Мен осында сырын білем,Әрбір арал, әр тастың.Жалаң аяқ зыр жүгіргем,Жағасында Балқаштың.Жас кезімде кетіппін мен,Ерте тұрып үйімнен.Балқаш мазақ етіп..
© Сырбай Мәуленов