Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Қайыңды
Сен туралы дерек жоқ,Баяндайтын жайыңды.Жалғыз қайың себеп боп,Атандың ба Қайыңды!Көрінсең де шап-шағын,Көздеріне басқаның.Мінгенсін тартып ат..
© Сырбай Мәуленов
Аттанарда
Бұлттар ойнап тауында,Құйды Кавказ ақ селі.Аттандырды ауылғаҚарачайдың жақсы елі.Ұмытпапты тауымды,Ұмытпапты жанымды.Ұмытпапты ауылды,Ұмытпапты..
© Сырбай Мәуленов
Нарзан қайнары
Аспанның ақ бұлтын ап,Жер астына сүңгіген.Бұлақ болып бұрқылдап,Атқылаған үңгірден.Табиғаттың таңғы шақҚұйып алған ауасын.Жақсы дәрігер жанға..
© Сырбай Мәуленов
Эльбрус
Егіз шыңды ЭльбрусМұздан ғана жаралған.Сәулесімен күншығыс,Қабырғасы қаланған.Күн шығып, не батардаЕгіз шыңы көрініп.Жалт береді жапандаЖалпақ бұлтқа..
© Сырбай Мәуленов
Бестау
Бір ананың ер жеткен,Бес отау боп бес ұлы.Көп қиялды тербеткен,Бестау — оның есімі.Бір шыңы бар еш жанныңІзі түсіп баспаған.Найзасындай..
© Сырбай Мәуленов
Кавказ
Мәңгілік болашаққа ағатындай,Өмірдің өзендері сағатындай.Айналған аспанында ақша бұлттар,Жеп-жеңіл көгершіннің қанатындай.Таулардың таулар қарап..
© Сырбай Мәуленов
Жаңғақ ағашы
Қариядай кәрі ағаш,Келе жатқан қашаннан.Бірақ жаны әлі жас,Жылда көктеп жасарған.Жапырақ жайып сақтағанШаңқай түс,күн көзінен.Бұтақтар қанша..
© Сырбай Мәуленов
Пятигорск
Ішін өртеп бір жалын,Ерте тұрған ғашық күн,Сүйгенінде шыңдарынБестау менен Машуктің.Бүкіл қала тұрады,Оянып таң нұрымен.Омырауын жуады,Екі таудың..
© Сырбай Мәуленов
Машук тауында
Күн көзі ұясынан көтеріле,Қиялдың қияға ұшып жетегінде,Отырған ойлы ақын жалғыз өзіЖап-жасыл Машук таудың етегінде.Қалдырып жер бетінде..
© Сырбай Мәуленов
Қараспан тауы
Төбесінде зеңгір көк —Тебетейі жарасқан.Жер мен көкті белдеулеп,Тартыла қалған Қараспан.Дауылды күні жарылып,Ауғандай аспан төрінен.Алғандай қоныс..
© Сырбай Мәуленов
Бейне бір аңызындай ертегінің
Жазықсыз ебелекті жұлатұғын,Қазықсыз көбелекті қуатұғын.Балалық күндеріңді сағынасың,Іздеген су маржанын, құм алтынын.Кей кезде жатып үйдің..
© Сырбай Мәуленов
Алғашқы адым
Қалды өзенде — жар астында,Найзағай қанат алабұға.Отырды ол мектеп партасында,Өмірдің тұңғыш сабағында.Бұл үшін жұмбақ — бәрі жаңа,Көргені осы үйінен..
© Сырбай Мәуленов
Қоңыраулы өзен, қоңыр кеш
Қоңыраулы өзен,қоңыр кешКөк шымылдық ашылған.Мөлдір кеш, нәзік со бір кешБардай-ақ сыры жасырған.Шашағын жасыл тал жайып,Құрақтар төмен иілген.Нәзік..
© Сырбай Мәуленов
Аманқарағай
Жан-жағының бәрі бақ,Бәрін оған сыйлаған.Әттең, сараң табиғатБір өзенін қимаған.
© Сырбай Мәуленов
Рудный қаласы
Жоқ деген бұл даладан етер үміт,Темірдің алды тауып мекенін жұрт.Тобылдың жағасына тұра қалды,Жас қала күмбездері көтеріліп.Болмайтын бұл арада тау..
© Сырбай Мәуленов
Өткел
Жағасында жалаң басЖалбыр шашты талдары.Құмды тілген ақ алмасЖатыр өткел — Қарғалы.Көбіктенсе көктемдеШашып жарға ақ күміс,Жаз осы бір..
© Сырбай Мәуленов
Арқалық
Арқалық деген адыр бар,Арқаның сонау белінде.Жарыса ұшқан жалындарЖалаудай жүзген көгінде.Жатыпты басып байлығын,Бермеймін бірін дегендей.Аяғың тисе..
© Сырбай Мәуленов
Комиссар туралы жыр
Штабтан қайттық қыс күні,Борайды боран далада.Борайды қардың ұшқыныЖұлдыздай қонып жағаға.Қалмайды боран ілесіп,Барады лебі бойды алып.Жылыну үшін..
© Сырбай Мәуленов
Сен секілді
(Совет Одағының Батыры Илья Сияновқа)Бір солдат арқалаған тұр жетімді,Мен содан көргендеймін келбетіңді.Сол солдат от ішінде қағып алып,Көтерген жас..
© Сырбай Мәуленов
Дүние әлі жас шағында
Ойнасын бұлт аспанында,Жатсын қар тау асқарында.Кеше ғана жаралғандай,Дүние әлі жас шағында.Көкте күннің қызуы артып,Атыраптан желдер есіп,Қыраттарда..
© Сырбай Мәуленов
Қызылорда
Қызылорда, жақынсың,Алғаш сенде шықты үнім.Өзің жайлап жатырсыңЖанның терең түкпірін.Тер шұбырып маңдайдан,Болғанда ел ақтабан.Ауып алыс..
© Сырбай Мәуленов
Түтін
Суық түннен тұрмақшы,Таңда бақты тоңдырмақ.Жас алманы ұрмақшы,Жас өмірді солдырмақ.Отын тасып арқалап,Ана тынбай күтінді.Алма ағашын қалқалап,Салды..
© Сырбай Мәуленов
Қозы
Қырдан ойға шұбырып,Құлады қой маңырап.Қарсы шықты жүгіріп,Жас қозылар жамырап.Тұманданды сұр дала,Тұяқтардан шаң ұшып.Қозылармен бір балаКете барды..
© Сырбай Мәуленов
Арқарлы асуында
Асуы биік АрқарлыАрқасын сипай жел сүйіп.Тастардан соғып қалқандыЖатқандай жалғыз мелшиіп.Жақпарлы құздар жаңғырып,Дауылмен бірге дауыстап.Көзіңнің..
© Сырбай Мәуленов
Талдықорған
Құшаққа байтақ даланы ап,Өзенді, тауды, орманды.Екі күн бойы аралап,Келеміз Талдықорғанды.Көрдік ғажап жандарды,Ұқтық нелер күй қызық,Тұрғандай сол..
© Сырбай Мәуленов