meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жиырма алты комиссар
Станция алыс қалды,Қалды кейін тау оттары.Жиырма алты комиссардыКеледі айдап жау атқалы.Шулап теңіз тартты күйікАщы даусы ұлып желдің.Ағылшындар..
©  Сырбай Мәуленов
Небит-даг мұнарасы
Өз-өзінен сызданып,Бедірейіп құм, батпақ.Мұнайды елден қызғанып,Қойған бүркеп құндақтап.Бұлқынса да бұлтарып,Жібермеген шөл, тас, құм.Бұрғы үңгіген..
©  Сырбай Мәуленов
Шекара
Шеп құрып ап шекараның шетіне,Тұр бағандар терең бойлап бекіне.Бір жағы ашық, ал бір жағы күп-күңгірт,Жалпақ аспан жарылғандай екіге.Айрылысып көлдің..
©  Сырбай Мәуленов
Дауыл алдындағы тыныштық
Шекаралық бағандарТұр ұқсаған солдатқа.Айнала тас, тау заңғарИран жатыр ар жақта.Қарс жабылып қабағы,Қара түнек қазандай.Жатыр Иран жаралыҚанатын бір..
©  Сырбай Мәуленов
Қызыл су
Бір өзіне көзді аударып алғандай,Теңізде ойнап қып-қызыл от жанғандай.Шығанақта жатыр шалқып қызыл су,Батар күннің бояуын ап қалғандай.Ақ шағала — ақ..
©  Сырбай Мәуленов
Сексеуіл
Кеште таулар түтіндеп,Соқты құйын аптығып.Құм даланы түтіп жеп,Аш бөрідей жатты ұлып.Алақ-жұлақ жүгіріп,Жалғыз өзі жолда ойнап.Жерден құмды..
©  Сырбай Мәуленов
Түркімен кілемі
Бұлақтармен жаңғырып,Қиқулаған құз у-шу.Ойнайды көз талдырып,Қызғалдақ гүл, қызыл су.Күннің жерге асылғанКүміс найза кірпігі.Құндағынан..
©  Сырбай Мәуленов
Феруза хикаясы
Копетдагта Феруза ағашКелген заман зарын ұқпай.Көп жыл тұрған көзінде жасТалып түскен таңғы шықтай.Құздан құлап жатыр ағынБауырында тас жотаның.Сонда..
©  Сырбай Мәуленов
Кіріспе
Бүкіл қазақ өлеңіАлматыдан аттанып.Ашхабадқа жөнелді,Ақ көңілін ақтарып.Аппақ гүлді баулары,Ақ мақталы күміс жер.Жатты теңіз, тауларыЖайып салды туыс..
©  Сырбай Мәуленов
Шөңге
Туған жердің шаңдатып төсін бүгін,Айлы түнде шарлаймын Тосын құмын.Өткелінен аттаймын Қарғалының,Толқынына жанымның қосып жырын.Балтыр түріп жүгірген..
©  Сырбай Мәуленов
Келіншек тау
Келіншек тауМай айында көрікті.Бурыл бұлттанКиіп алған бөрікті.ЕнесінеЕнтелеген ботадай,ЕтегінеТас төбелер шөгіпті.Тым еріншекБір келіншекОй..
©  Сырбай Мәуленов
Қызыл жыңғыл құшағында
Сонау бір алыс күндердеҚұшаққа алды бұл жерде:Тізіліп тұрған тау көші,Алғашқы күннің сәулесі,Алғашқы жаңбыр тамшысы,Алғашқы өмір әншісі,Бетімнен..
©  Сырбай Мәуленов
Қордай қайқаңы
Аумайды ол түйеден,Қоршауында қойтастар.Басына бұлт түнеген,Тұр тұнжырап ойлы асқар.Жалтырайды төмендеКөк шыныдай мұз шатқал.Түксиеді..
©  Сырбай Мәуленов
Екі аттаныс
1Жаркөлен мен аттандым,Жаутаң қағып жас гүлге.Көз жасымен қарттардың,Қап-қараңғы тас түнде.Туған дала, туған көлҚалды ішінен тынғандай.Ере берді..
©  Сырбай Мәуленов
Қарлығаш
Секілді туған бауырлас,Аттанып бірге майданға.Кішкентай ғана қарлығашБір жүрді қиын жайларда.Үйіріп соғыс қаңбақтай,Бармады мені қайда алып?Туған жер..
©  Сырбай Мәуленов
Жорық жылдың хаттары
Жорық жылдың хаттары —Жалап өткен оқ үстін.Қанды майдан ақпары,Шежіресі соғыстың.Алаулардың түтіні,Қарлығашы үміттің.Жүрегінің лүпіліЖарын сүйген..
©  Сырбай Мәуленов
Құрдасқа
Белгісіз туған күніміз,ЗАГС жоқ қазақ жерінде.Жиырма екінші жылы бізКеліппіз осы өмірге.Білмеймін түнде ай қарап,Көрдің бе күндіз жарықты!Күз желі..
©  Сырбай Мәуленов
Күрең жорға
Кей кезде түске кіреді,Балалық шақтың кезеңі.Даланың жасыл кілемі,Торғайдың мөлдір өзені.Ағынды күрең жорғаменАғызып жазық алаңда.Жүремін кілең жолда..
©  Сырбай Мәуленов
Сырлас ән
Ерте тұрып жолазықты мол алып,Таңмен бірге қызғалдақты қыр асам.Көңіліме өз-өзінен оралып,Меніменен жол шегеді сырлас ән.Салып соның әуеніне..
©  Сырбай Мәуленов
Беріктік
Айнала тастай түн күңгірт,Айтып ең маған сен сырды.Жұлдыздар сөнді, жел жым-жырт,Ойланып орман тұр мүлгіп,Айтып ең маған сен сырды.Жоғалттым жастық..
©  Сырбай Мәуленов
Қорғалжыңда
Күн бойына құйып нәрін,Жаңбырымен бұлт суарып.Тіршіліктің түйір дәні,Жер астынан шықты жарып.Солтүстіктің өлкесінде,Өсірген ел шаршап талмай.Толқиды..
©  Сырбай Мәуленов
Орманшы
О, орманшы, орманшы,Домбыраңды қолға алшы.Орманыңдай ойланшы,Өзеніңдей толғаншы.Азынаған тулап күй,Қара орманды қыс буған.Бүкіл орман бір-ақ үй,Боран..
©  Сырбай Мәуленов
Гүлстан
Өзбектердің секілді жас еркесі —Қызғалдақты қадап алған шөл төсі.Самарқанның жібегіндей көз тартқанГүлстанның, нұрстанның өлкесі.Шөл даланы шербет..
©  Сырбай Мәуленов
Кестеші қыз
Көп жұлдыздар қараған,Күлімдеп көк жүзінде.Түн төсіне қадаған,Сен өсірген жүзім бе?Қалған тұнып жер-аспанДілгер болып бір тілге.Зердей сұлу Зеравшан..
©  Сырбай Мәуленов
Тәтті көрші, тату дос
Жыр арнадым мен де ұлыңның біріндей,Саған деген көңілім бар күніңдей.Саған деген сезімім бар аяулыӨзбекстан, өз бақшаңның гүліндей.Алақанда бүкіл..
©  Сырбай Мәуленов