meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Баяғы сөзің әлі есте
(Сейтжан Омаровқа)Сұр шинельді киінген,Соғыстың сонау жылдары.Аспан мен жерді үйірген,Ауыр күн есте тұр әлі.Көңілім толқын бір түрлі,Кеудеден жұмбақ..
©  Сырбай Мәуленов
Ілияс
Күйшінің күй тартқанда мұрагері,Даланың қалған ұйып құба белі.Жұлдыздай со бір кезде жүйткіп өткенҚазақтың өлеңінің Құлагері.Пай, пай, пай, неткен..
©  Сырбай Мәуленов
Кочегар
Өмірдің оты ойнап жанарында,Кетеді жұмысынан таң алдында.Кетеді жылылығын жұртқа беріпТүтінді тұндырып ап қабағына.Ұйқыда қалмасын деп суып..
©  Сырбай Мәуленов
Малшы
Борандарда болмасын деп мал шығын,Жанталасқан көрдім кезін малшының.Көрдім оның мұз боп қатқан мұрттарын,Көрдім оның жалғыз малта..
©  Сырбай Мәуленов
Маяковский музейінде
Жалғыз оқ,Жалғыз отӨлтірді ме,Өртеді ме ақынды?Жоқ!Өзі оқ боп,Өзі от боп,Кәрі өлімге атылды.Оқты уыстап,Лаулатып,Оқты ұштап,Жауды атып.Жүрді ол еркін..
©  Сырбай Мәуленов
Сезіну
Кеудеңді кейде басқан мұң,Өзіңнен өзің езіліп.Жерде тұрып аспанның,Білесің жайын сезініп.Құрыстап денең дел-сал боп,Буының сыздап сырқырар.Құлазып..
©  Сырбай Мәуленов
Күн көзі
Тұманды аспан қар тастап,Тұр еді кеше суытып.Лақтырып қысты жамбасқа ап,Күн шықты жерді жылытып.Жапырақты жел тербеп,Қайтадан ұшты шық..
©  Сырбай Мәуленов
Дән
Күн көретін нәр алып,Тамырының талшығы:Ақ жауынды ала бұлт,Күннің нұры,Қар суы.Бидай жатыр жел шайқап,Сүтке бөгіп тырсиып.Аспан мен жер кең байтақБір..
©  Сырбай Мәуленов
Туған жермен сырласу
Уа, Торғай, тыңда мені, қымбатты анам,Бала боп барсам аунап-қунап қалам.Желіңе, толқыныңа, жаңбырыңаЖасқанбай жанымдағы сырды ақтарам.Орынсыз айқай..
©  Сырбай Мәуленов
Жыр тасқыны
(Тайырға)Ақынның болса да онда балғын күні,Кететін көкке самғап дабылды үні.Айқай сап Алатаудан атылатын,Тасқынның тасқа соққан жаңғырығы.Сол..
©  Сырбай Мәуленов
Индиялық досқа
Қалыпты ол кез жадымда,Еді осындай күн ашық.Алматының бағындаКөп қыдырдық сырласып.Көңілімнің көп сырынКөздерімнен түсіндің.Алатаудың шоқ..
©  Сырбай Мәуленов
Редактор
Көп көздерден қаралып,Қолдан шыққан әр әріп.Қорғасыннан құйылып,Біткенінше қаланып,Білем, саған тыным жоқ,Кірпік ілген түнің жоқ.Бәрін көздеп..
©  Сырбай Мәуленов
Гүл сатушы бала
(Шетелге барған бір жолдастыңаузынан)Нью-Йоркті болар емес түсініп,Темекінің түтінінен іші бұлт.Бір бала жүр кешке жақын жаутаңдап,Алыңыз деп әркімге..
©  Сырбай Мәуленов
Шахметке
Келіншек пен қыздардан,Келсе де кейде жасырғың.Көрініп қалар күз шалғанҚырауы самай шашыңның.Қасқалықтан сақтасын,Қайырым қып бір алла.Алпыс келе..
©  Сырбай Мәуленов
Ұшқыштың өлімі
Өмір шіркін жалт беріп қас қағымда,Жанды ол лаулап Польшаның аспанындаҚоштасуға ақтық оқ атылмады,Қойылмады тәні оның жас қабырға.Өмір-өлім жекпе-жек..
©  Сырбай Мәуленов
Гүлдер мерекесінде
Гүлдің бүгін қонағы,Керме иықты жеңгейлер.Көтерілді жоғары,Кере құлаш кернейлер.Қарт тәжіктер жыр жырлап,Кернейлерді ойнады.Қақты бірі..
©  Сырбай Мәуленов
Шекара түні
Тас қияда жел бөгеліп,Тұнған қалың жыныс бақша.Барады жай дөңгеленіп,Ай бір сомдық күміс ақша.Пяндж өзені өкіреді,Мың жолбарыс жұлқысқандай.Айрылып..
©  Сырбай Мәуленов
Үңгір
Көп пе, аз ба бәрі бір,Бұл үңгірде жатты адам.Табанының табы тұр,Алғаш кіріп аттаған.Кіргізді оны кім бастап,Осы үңгірдің астына.Күркіреген күн..
©  Сырбай Мәуленов
Памир
Дүние сырын пайымдап,Памир тұр әлем төбесі.Басында қалған қайырлап,Аса алмай бұлттар кемесі.Күндеген оны күйініп,Жел менен бұлттар қастасып,Лақтырып..
©  Сырбай Мәуленов
Гиссар
Гиссар жасыл аралдайОмырауы — абат бақ.Қолдан соққан қамалдайОраған тау қабаттап.Гиссар толы гүл-баққаАлақандай арман жер.Құмартқанмен бұл жаққаАса..
©  Сырбай Мәуленов
Исфара
Тау басына қонса мейлі қыс ақпан,Жазды Исфара босатпайды құшақтан.Айтты досым тәжіктерше Исфара —Деген сөз ол:— тоқта, мейман, түс аттан!Тебіренбей..
©  Сырбай Мәуленов
Комарово
Репин жатқан қорған-обаЖасанды көл.Гүл алаңы.Қарағайлы Комарово,Финнің жалпақ шығанағы.Құлағыма құйып өлеңБір ай бойы сыбырладың.Мен де жасыл..
©  Сырбай Мәуленов
Петергоф
Петергоф.Фонтандар —Биікке құстай шарқ ұрған.Петергоф.Фонтандар — Кемпірқосақ тартылған.Фонтан —Атқан отты селКөктемгі аспан бұлтындай.Фонтан жауған..
©  Сырбай Мәуленов
Нева толқындары
Сонау түнек замандаЕркін құлаш соза алмай.Тұрды Пушкин жағаңда,Нева, сенен көз алмай.Мың адамның кескініАрпалысып ойыңда.Жүрді Гоголь кешкілікНева..
©  Сырбай Мәуленов
Пискарев зиратында
Оқтан, аштық апаттанХалі бітіп қаусаған,Бейбіт күнді аңсаған,Жатыр мүнда қанша жан.Тамырлар қурап тартылып,Шаңға аунап талай бас қалған.Қызыл..
©  Сырбай Мәуленов