Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Тау үстінен қарасаң
ТаңертеңТаудан қарасаң,Қаланың үстіҚара шаң.Қара көлдей тұнып жатқан,Қара дөңдей сұлық жатқан.Сол тымырсық қапырықтаЕркін бойын жаза алар кім?Шіркін..
© Сырбай Мәуленов
Лилия
Алып қашқан атша бірЖеткенінде жел келіп,Тұңғиықта ақша гүлТеңселеді тербеліп.Айтуынша бұлбұлдың,Айтуынша құрбымның,Келіппін мен біле алмай,Қасиетін..
© Сырбай Мәуленов
Аналардың қолы
Алақаны сан ирек,Айнымаған құс жолы.Кір шайқаған, нан илеп,Аналардын құс қолы.Баланы да тербеткен,Болашақ бір өмірдей.Көн боп қатқан еңбекпенОтта..
© Сырбай Мәуленов
Почта жәшігі туралы жыр
О, менің қарағайларым,Білмейтін ашу-айбарды.Күзде де көк,Қыста да көкЖасыл айдарлы.Жас жігіттейБойы сұңғақ,Келе жатқан иілмей,О, менің..
© Сырбай Мәуленов
Омар ата
Қостанайға баратын жол қасында,Арқанын ақ селеулерінің ортасында —Жатыр Омар Шипин —Өлеңнің ақсақалы.Жабулы үстіндеЖамбыл берген ақ шапаны.Жатыр Омар..
© Сырбай Мәуленов
Бірінші класс
Бірінші класс, ыстықсың маған оттай,Данышпан да кеткен жоқ саған соқпай,Ақындар да кеткен жоқ саған соқпай,Батырлар да кеткен жоқ саған..
© Сырбай Мәуленов
Қанша заман өтті...
Таң әлі атпаған,Алаулар жағылмаған.Дүние құралған:Тұмандардан,Сағымдардан.Доптар жарылмаған,Оқтар атылмаған.Дүние..
© Сырбай Мәуленов
Волхов ГЭС-і немесе генерал
АҚ ШАШЫ ТУРАЛЫ БАЛЛАДАВокзал алаңынан өтіп алды,ГЭС-ке жау сегіз жүздей метр қалды.Анталап алдағы бір көпірді алды,Енді жау ГЭС-ке төрт жүз метр..
© Сырбай Мәуленов
Рябина
Жазды күні ашылды,Ой, рябина — қызыл моншақтар.Жат көздерден жасырды,Жан-жағынан қоршап тал.Күзде бұршақ бұлты ұрып,Атой салды қыста жел.Бір жығылды..
© Сырбай Мәуленов
Нұрқан аға
1Кеше мен көңілді едім,Отырмын бүгін налып.Көзіме көрінбедің,Жетті бір үн діріл қағып.Сол діріл —Үзілген домбыраның шектері ме?Сол діріл —Өлеңнің ең..
© Сырбай Мәуленов
Жақсы ғой Жаркөл жаз күні
Жақсы ғой Жаркөл жаз күніЖаныңмен жаны ашына.Қаңқылдаған қаз үніКөтерген көлді басына.Шағала бейне ақ бұлттайАқ бұлттар бейне шағала.Жаныңа тыным..
© Сырбай Мәуленов
Тарбағатай түтіні
Жалаң аяқ жарысқанАйналаның тал бәрі,Айдалада арыстан —Тарбағатай таулары.Жаңа ғана шудасынЖаңбыр жуып өткендей.Жаңа ғана шың басынСамал тарап..
© Сырбай Мәуленов
Созақ
Созақ, сенен алыс кетіп барамын,Сенен алдым таудың әнін, дала әнін.Аман болсын жігіттері Таманың,Аманболсын жас қыздары Таманың.Аман болсықтаудан..
© Сырбай Мәуленов
Мұнарлы тау басында
Ақшамда биігіне Сырымбеттің,Жүгіріп басқалардан бұрын жеттім.Мен мұнда тұрғандаймын күнге жақын,Мен мұнда ұққандаймын сырын көктің.Кешкі бұлт секілді..
© Сырбай Мәуленов
Балтық кеші
Айбарлы ашу жатқан кескінінде,Күркіреп отын шашқан кешкі күнде,Көзінен көбік атқан жер тепкілепКүңіренген теңіз үнін естідің бе?Жартастар қалтырайды..
© Сырбай Мәуленов
Грузин қарттары
Білгің келсе грузиннің қарттарын,Жүзге келіп желдей жүйрік атқа мін.Кавказ таудың шығып қия-шыңына,Дариялдың аралап көр шатқалын.Қыс қарындай..
© Сырбай Мәуленов
Тбилиси
Тбилиси, қалдым саған күз барып,Тұрып алды үйір-үйір құзда бұлт.Пушкнн асқан асуларды көрсетпей,Көлегейлеп бүркей түсті ол қызғанып.Көп кешікпей..
© Сырбай Мәуленов
Достарға...
Армения — мәңгі көктем, жасыл май,Өзендерің тойға шашқан шашудай.Кәрісің сен алғашқы Адам атадай,Жассың біздің жиырмасыншы ғасырдай.Құрдастайсың..
© Сырбай Мәуленов
Сардарабад
Жуылған жаз жауынынаБізді қарсы алды Арарат.Тартты бізді бауырынаСардарабад, Сардарабад!Мұнда талай аққан қандар,Қызыл күрең, қан түсіндей,Мұнда..
© Сырбай Мәуленов
Алматыға келе жатыр Ереван
Армения, жүрдім сені аралап,Өз басыма іздегем жоқ дара бақ.Айастаниың аспанынын, астындаБір жыладым, жылағанда Арарат...Аракспен аласұрып бір..
© Сырбай Мәуленов
Жығылды жаудың жалауы
Алынды Берлин қамалы,Жұлдыздар шашты Москва.Жығылды жаудың жалауы,Төселді аяқ астына.Европаның үстіндуЖүзді бұл неше жыл қаңғып.Керексіз қазір..
© Сырбай Мәуленов
Белгісіз солдат басында
Өлтірді оны бірақ солдат өлмеді,Өшірді оны, бірақ оты сөнбеді.Бүкіл халық иығына сап көтерігі,Кремльдің қасына әкеп жерледі.Москвада қысты күні..
© Сырбай Мәуленов
Солдат қасығы туралы баллада
Жанарынан ең соңғы жасы тамып,Жығылды ол Карнаттан асып барып,Жолдастары жіберді анасынаСолдаттың қонышындағы қасықты алып.Қасіреттің қара оты..
© Сырбай Мәуленов
Ленин — октябрь
Октябрь.Петроград.Қара суық.Көк Нева көкке атылған аласұрып,Көрініп көк жиектен глобустайДөңгелеп күн келеді жаңа шығып.Лениннің сөзінен құрал..
© Сырбай Мәуленов
Архитектор Валентина Петровна
Бұлт торлағаи Ленинград аспанын,Жаңбыр... жаңбыр төгеді көз жастарын.Сонау соғыс күндерінде күн көрмей,Секілді ол өткен сенің жас шағың.Жалтыр..
© Сырбай Мәуленов