meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Түске кірер Баянтау
Аттарыңды тауып қойған,Қызыл шілік, Қыз шіліктер,Көп күн жүрген салып сайранҚаласыңдар қыз-жігіттер.Көп ұзамай жауар енді,Күз жаңбыры қар..
©  Сырбай Мәуленов
Қайталанбайтын ән
(Кәукенге)Ақбеттің самал желді күні желпіп,Тауларды әнге басты ол күңірентіп,Тыңдады тастар ұйып,көлдер жусап,Әншінің сиқыршыдай үніне елтіп.Бір өзі..
©  Сырбай Мәуленов
Қарындасым Ханшайым
Көрем ала таң сайын,Қарындасым Ханшайым.Қашан барсам алдымдаҚаймақ қатқан бал шайың.Жетісесің бар жаққа,Қамқоршысың сен көпке.Төрт терезең тау..
©  Сырбай Мәуленов
Күн батарда
Күткендей көзі талып үйі асыға,Күн кірді күлімдеп өз ұясына.Қонды кеп сәулелерден қызғалдақтарНауша бой найза тастың қиясына.Еркіне тиіп ерке қыз..
©  Сырбай Мәуленов
Өлеңті
Өлеңті шымырлап ағады жай,Құймайды теңіздерге.Абайдың «Сегізаяғындай»Тарайды сегіз көлге.Жайқалады кемердеЖас талдар жаудыраған.Қалқиды..
©  Сырбай Мәуленов
Жалы биік жақсы аға
(Кенжебай Исинге)Жел-боранды көп көрдің,Торыайғырдың көліндей.Көп керуенді өткердіңЖасыбайдың өріндей,Шаңқай түсің жылысын,Тақалса да..
©  Сырбай Мәуленов
Солдат жесірі
Қас тағдырдан қолды жайып қолқалап,Сұрадың сен жылы рай мен оң қабақ,Төлегенін күткен зарлы ЖібектейҚара көзің күңгірт тартты жол қарап.Сендің шексіз..
©  Сырбай Мәуленов
Сұлтанмахмұт қабірінде
Көкірегіңді шер көміп,Өлең болып өртеніп,Жиырма жеті жасындаКеттің, сабаз, ерте өліп.Өртенген ай шоғындай,Бір суынып, бір қызып,Жаздағы жай..
©  Сырбай Мәуленов
Баянауыл
Бару үшін Жасыбайдан Баянға,Таяқ ал да, жолға шығып аяңда.Батырлардың бұлағынан су ішіп,Бабалардың бейітіне аялда!Табиғаттың бір перзенті, тау..
©  Сырбай Мәуленов
Табиғатпен туыстық
Келіп қалдым Баянға дәм-тұз айдап,Таңертеңнен жүрегім тау-құзда ойнап,Толқынына шомылып, құмында аунап,Жасыбайды жатырмын жалғыз жайлап.Бәлкім жұртқа..
©  Сырбай Мәуленов
Есіл толқындары
Кең даланы қыдырып,Сен келесің жырменен.Жағалауды жүгіріп,Көмкересің гүлменен.Толқындайсың сен күліп,Сарыарқаның белінде.Ай төнеді телміріп,Өзін..
©  Сырбай Мәуленов
Домбыра
(Баллада)Өлерде ақын домбырасын сұрады,Әлі келмей, бұралмады құлағы.Шектер, шектер ақырын жай дірілдеп,Толқындаған тоқтады үнсіз жыр, әні.Ақын жайлы..
©  Сырбай Мәуленов
Ақын-партизан
(Жұмағали Саин туралы)Түксие ұстап оқ тиген қабырғасын,Төкті ол көздерінен ауыр жасын.Қалдырды жорықтарда жастық шағын,Жоғалтты оқ астында жарым..
©  Сырбай Мәуленов
Қуаныш
Қыстай жатқан сіресіп,Аспаннан бір от шығып,Жаңбырлы жел тұр есіп,Күн күркіреп, көк шығып.Қыстан шыққан қысылыпҚұшады ой-хой, жазды ауыл.Аспан жатыр..
©  Сырбай Мәуленов
Ақмара
Өзбек қызы Ақмара,Екі көзің қап-қара.(Халық өлеңі)Ақ жүзінде қызыл от,Андижанда пістің бе?Жандың ба әлде жүзім боп,Наманганның үстінде.Ферғананың..
©  Сырбай Мәуленов
Төбелер
Төбелер,Төбелер,Шығатын қарттарЕл қамын ойланғанда,Төбелер,Төбелер,Шығатын жастарАуылда той болғанда.Төбелер,Төбелер,Шығатын палуандар,Бәйгі..
©  Сырбай Мәуленов
Дауыстар
Өзендердің дауыстары —Толқындар,Жазғы аспанның дауыстары —Нөсерлер,Асқар таудың дауыстары —Бұлақтар,Қара бұлттың дауыстары –Шешен жел.Жасыл көктем..
©  Сырбай Мәуленов
Ашық аспан — кабинетім
Қорек етер мәңгі ұрпағым,Іздеп тынбай жылдарға азық.Жалғыз өзім жаңғыртамынЖалпақ қырды жырлар жазып.Жапырақтар — қарлығашым,Ақ бұлақтар — ақ..
©  Сырбай Мәуленов
Ташкент
«Тыңдаңдар, тым-тырыс,Ташкентте сілкініс.Қып-қызыл күн шығып,Қып-қызыл туады ай.Тоқталған тіршілік,Бал саны мынадай:Алғы күн — сегіз,Кеше —..
©  Сырбай Мәуленов
Сырнайшының жыры
Айырбастамас алтынға,Жастығым жалғыз несібем.Еркелеп жасыл толқынғаЕділде еркін өсіп ем.Өлеңдей тыңдап жел үнін,Ағушы ем зырлап қайықпен.Қарсы алушы..
©  Сырбай Мәуленов
500-інші поезд
Өтіп жатыр,Өтіп жатырПоездардан тимейді орын қолға:— Әне келеді,— Міне келеді —Деп тұрмыз,500-інші поезды Орынборға.— Келер, - дейміз,—Әйтеуір жақын..
©  Сырбай Мәуленов
Тәттімбет
Әлде бұл аққудың саңқылы ма,Жаныңды еркелеткен.Әлде бұл найзағай жарқылы ма,Қаныңды өртеп өткен.Әлде бұл Арқаның самалы ма,Шіліңгір шілдені..
©  Сырбай Мәуленов
Талант
(Лермонтовқа)Шын таланттың ақшасы да болмайды,Шын таланттың бақшасы да болмайды.Жағымпаздық сый өлеңі болмайды,Жалғыз өзі, сүйенері болмайды.Шын..
©  Сырбай Мәуленов
Асторияда
(Есенин туралы)Шашасынан шық шалған,Омырауы ақ көбік,Түскен таңғы бұлттардан,Бір қызыл ат жатты өліп.Шаба-шаба шаршаған,Тұяғын тас тоздырып,Арманынан..
©  Сырбай Мәуленов
Таңғы автобустар
Атпаған кез таң әлі,Тек көшеде жанадыСветафорлар жанары.Жарып түнгі ауаныАйдынға шыққан бригантинадай,Автобустар ағады.Тұрады олар ертеменен жұрт..
©  Сырбай Мәуленов