Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Мұхтар туралы кантата
Хор:Найзағайдың отындайЖарқылдап көктен шаншылған.Дауылды күнгі толқындайАспан мен жерді қаусырған.Көкірегін бұлт емген,Көзінен тамшы жас парлапКөк..
© Сырбай Мәуленов
Павлов
IҚұмартқан ол бір жан едіБиікке бала кезінен.Жұлдызды аспан әлемі,Тартатын тана көзімен.Көрінген көктен нүкте бопҚарайтын бала сұңқарға.Көнелде басқа..
© Сырбай Мәуленов
Матэ залка
Таңғы Мадрид жанып жатыр,Түскі Мадрид жанып жатыр,Кешкі Мадрид жанып жатыр,Түнгі Мадрид жанып жатыр.Қара түтінді қара аспанҚұж-құж тастайҚұлайды..
© Сырбай Мәуленов
Жер жұлдызы
(Социалистік Еңбек Ері комбайншыАманкелді Исақов туралы жыр)IАманкелді батырды,Оқушы достым,танып ал.Сабырлы, сырбаз ақылдыСыпайы сұлу жаны..
© Сырбай Мәуленов
Қорқақ
Егін жайда еңбек етпей жанжал сап,Ақыл айтқан өз досына қанжар сап,Су жүректей қашқан майдан шебіненЗытты қорқақ түн ортасы ауған шақ.Үрейленіп қашты..
© Сырбай Мәуленов
Аманкелді туралы жыр
(әні бар)Астындағы шал қасқа ат,Көкке шапшып атылып.Келеді батыр қол бастап,Айқасқа елді шақырып.Қара бұлтты қылыштап,От ойнатып аспан тұр.Қолға..
© Сырбай Мәуленов
Cағынбақтан сарғайман
Сандуғашым, қарлығашым,Қашан бірге ұшамыз.Ғұмыр гүлін, қайың бүрін,Қашан бірге құшамыз(Татардың халық өлеңінен)Қазан сонау алыс қалған,-Сағындым..
© Сырбай Мәуленов
Cағынбақтан сарғайман
Сандуғашым, қарлығашым,Қашан бірге ұшамыз.Ғұмыр гүлін, қайың бүрін,Қашан бірге құшамыз(Татардың халық өлеңінен)Қазан сонау алыс қалған,-Сағындым..
© Сырбай Мәуленов
Татар қызы Ғалибану
Торғайда сені көргенім,Сонау бір бала шағыңда.Борығын тарттық көлдердің,Жүзгенде дала сағымға.Тұрдық бір ашып омырауды,Тосының төсеп желіне.Тай болып..
© Сырбай Мәуленов
Сандуғаш
Ұя салған үй алдынаТуған өлке сандуғашы.Әлі жүрсің қия алмындаБалалықтың бал құрдасы.Күндер бізден жылдам ұшты,Қиялдадық біз алысты.Бірге бөлдік..
© Сырбай Мәуленов
Сүйімбике мұнарасы
Бір көз сұлу қос жанарын жас қаптап,Омырауын аш толқынға ашты аппақ.Көлеңкесі таңбаланып тасқа қап,Мұнара боп тұрып қалды асқақтап.Күн болғанша..
© Сырбай Мәуленов
Мұса Жәлел ескерткіші
Аяқ-қолы қыл арқанмен байлаған,Тұр ол бүгін ескерткішке айналған.Көгершіндер төбесінде ұшадыТірі қалған қиялындай майданнан.Ет жүрегің түскендей-ақ..
© Сырбай Мәуленов
Тақташ
Өлермін деҰмытылармын деп,Бекер,жүрек,жанасың.Тамбов ормандарыСағынар әліӨзі өсірген бунтарь баласын.ЕҺ.ТақташЕй,Тақташ,Келешек келіспесе,Бұл сөзімді..
© Сырбай Мәуленов
Тоқай бейітінің басында
Қан мұздады,Тән сыздады,Тартты кенет бой салғырт.Тарс жабылды:Қиял қақпа,Ой сандық.Кеттің, Тоқай,Өттің, Тоқай,Жүректерде жаңғырып.Еңіреді..
© Сырбай Мәуленов
Нұрлы жаңбыр, жылы жел
Бұл жырларымды белгілі татар жазушысыҒариф Ғұбайға арнаймын.Көп көреген түсімдеҚазан –данқы биік бұл.Қазан қала ішінде:Жылы желдер есіп тұр,Нұрлы..
© Сырбай Мәуленов
Орал балладасы
Кеттім Орал орманымБір күн кеште аралап.Көрдім Орал қорғанынАқ Еділді жағалап.Димнің бойы тал өрімҚыз беліндей талдырмаш.Салауаттың әндерінСалады жас..
© Сырбай Мәуленов
Алматыға қайтарда
Уфадан қош айтысып кетерімдеЖол болсын,- дейді шулап жасыл нулар.Қайтадан шақырады етегінеАлатау бауыры –гүл, басы – мұнар.Тұрады көз алдымда ақ..
© Сырбай Мәуленов
Құштарлық
Жұлдыз біткен жүр Айдың күзетінде,Кірпік қақпай, көз жұмбай қарауылдап.Жүзеді олар аспанның мұз бетінде,Ақ шаңғылы жеткенше таң адымдап.Ақ сәулелер..
© Сырбай Мәуленов
Салават
Салават неше жасында,Жасыл камшат бөркі басында.Генерал болған ол- салават,Жиырма екі жасында .( Башқұрттың халық өлеңі)Жартаста тұр тұлғасы..
© Сырбай Мәуленов
Қыз арманы
(Баллада)Қасірет басып қарт көңілден ақты үміт.Жалғыз қызы өліп жанын жапты ымырт.Іштей аяп елжіресіп тұрса да,Қарияға қайрат беріп жатты жұрт.Қайғы..
© Сырбай Мәуленов
Шаймұратов генерал
Башқұрттар кіреді ұрысқаАртта қалады көк Орал.Aт ойнатып алда барады,Шаймұратов генерал.(Қадыр Даян)Башқұрттар бұлттай барады көшіп,Қылыштары..
© Сырбай Мәуленов
Мұстай Кәрім
Ешкімге Мұстай ірілік жасаған жоқ,Екінің бірімен кетеді дос адам боп,Құмар емес сөз алуға.Сөйлеп кетсе ол өзі құстай шешен.Бүкіл Башкирия тұрады көз..
© Сырбай Мәуленов
Дем өзені
Көк емендер —Жапырақтары алақандай,Иірім-иірім өзендей бұтақтары.Көкала дөңдер —Күйсеп жатқан кәрі атандай.Сан ізді самайларыКөне заман кітаптары.Дем..
© Сырбай Мәуленов
Ақ Еділ
Ақ Еділ, түсіме енген ақ шабыттай,Ақ көбік толқындары ақша бұлттай.Бозарып боз тұманнан кей кездердеЖатады жағасында тас мамықтай.Сыңсыған сырлы..
© Сырбай Мәуленов
Бабасы мен баласы туралы
( Баллада)БАБАСЫДала дауыл ақырған,Тобыл толқын сапырған,Күңіреніп көк аспанАза тұтып ah ұрған.Келеді шал бүкшиіп,Ақ таяғы қолында.Келеді шал..
© Сырбай Мәуленов