Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Биік Бестау, жасыл Машук және Лермонтов
Бұлдырап аспан қалды алыс заңғар,Қарсы алды самолеттен таныс таулар.Кавказдың қақпасының қарауылыАлдымда жатты қола арыстандар.Бұлттардың шоқысына..
© Сырбай Мәуленов
Жағадағы жартас туралы баллада
Сонау теңіздің жағасынанАлып аспандай жартас көрінеді.Арыстандай аласұрып,Аптығып келген толқындарКеудесіне қалған-ды арман тұнып.Жағаға..
© Сырбай Мәуленов
Балалық туралы баллада
Оның әкесі соғыста өлді,Қайыспас қара болаттай төзімді еді.Ал шешесі жалғыз ұлын арқалап,Жаудан қашып келе жатқан кезінде өлді.Өлімнен жас сәбиді..
© Сырбай Мәуленов
Елтінжал
Шығарған Қызылжармен қатар атын,Тигізген талайларға шапағатын,Қойнында Қостанайдың бір орман бар,Ертеден Елтінжал деп аталатын.Ол өзі бастан кешті..
© Сырбай Мәуленов
Құрақ
Жел сарнаған маңы у-шу,Желбірейді бал құрақҚара терең, қанды суАлдырмайды ал бірақ.Түссең түпсіз шетіненТүйетайлы тұңғиық.Су шыныны бетінен,Сыпырады..
© Сырбай Мәуленов
Сыр, саған!
Дариға, Сырға келемін,Жел қуған бұлттай қиырдан.Көз жасым мен өлеңім,Жаңбырдай Сырға құйылған.Осында алғаш табылған,Жаныма сая жақсы бақ,Осында алғаш..
© Сырбай Мәуленов
Күн гимні
Әлденендей құпия сыр шертпектеп, Фашист лагеріЖелмен ойнап күбірлейді көкпек тек.Алақандай ақ қағаздың бетінеӨлең жазып жатырмын мен..
© Сырбай Мәуленов
Тірілер ұраны
Кім жеңістің таңын күтсе,Соғыста болды сол адам.Кім адал жарын күтсе —Соғыста болды сол адам.Қара қағаз — қаралы жылдарда,Өмірден үзбей үмітін,Мал..
© Сырбай Мәуленов
Ардагер азаматтар
(Жазушылар одағында ескерткіш тақта ашылғанда)Қызыл өрт, қырғын соғыстар,Темір жел, қызыл от желдер,Азынап ажал оғы ұшқанЖамылған түтін көк пен..
© Сырбай Мәуленов
Ленин мен болатшы
Ленинде бар бүгін қонақ кісі,Ол атақты Златоуст болатшысы.Лениннің өтеді көз алдынанОралдың қызыл-күрең жолақ түсі.Зерттелгендей сәулелі күн..
© Сырбай Мәуленов
Командарм
Айналаға жалын бүркіп,Алда орман жанып жатқан.Қара жерді қағып-сілкіп,Зеңбіректер дауылдатқан.Тұрып қалды командарм,Түтіндемей трубкасы.Шолып майдан..
© Сырбай Мәуленов
Ленин суреті
(Баллада)Жүрген бұлдыр қиялдың жетегінде,Қуып тығып жауды өз мекеніне,Біздің әскер жеңіспен жетті келіп,Вайнтерг көлінің етегіне.Жаны шығып, жаралы..
© Сырбай Мәуленов
Ленинград жолында
Ақты оқтар зуылдап,Айнала орап жан-жақты,Кемпірқосақ құрып ап,Көктің жолын жау бақты.Жүргізбеді бір аттам,Қарлы боран, қанды асу.Керек..
© Сырбай Мәуленов
Арал теңізі
Тұратын жер жоқ дүзде ықтап,Тұнжырай басқан құмын бұлт,Жүйкені құртқан сыздықтап,Жылымшы желі жұлын құрт.Келтірмей мылқау күш тілге,Талайды жұтқан..
© Сырбай Мәуленов
Ленин комиссарлары
Қадап қызыл жалауларды,Октябрьді елге ұқтырып,Тік көтеріп алаңдарды,Өлді олар сөйлеп тұрып.Пулеметтер жалын құсып,Бұрқыраған атыс күнде,Жалаулардай..
© Сырбай Мәуленов
Жиырма сегіз
Бұлдырайды қырда теңіз —Сағым құба жонда ағып.Келе жатыр жиырма сегіз,Лениннен жолдама алып.Aш өзегі жанып күйген,Күнге қолын жайған Алтай.Көк ала..
© Сырбай Мәуленов
Лениннің Смольныйдағы бөлмесі
Жылы ұшырап Смольныйға кіргенде,Лениннің пәтері тұр бір бөлме.Бар әлемге бағдар болған жол нұсқап,Шамы сөнбей шалқып жанып түндерде,Асуларды..
© Сырбай Мәуленов
Қазан университеті
Толқығалы Волга жатыр,Күн күркіреп, от төгілсе,Әлі талай жолдар жатырВолодя Ульяновқа —Ленинге жеткенінше.Сібірді орап, Байкал асып,Жатыр жолдар..
© Сырбай Мәуленов
Адалдық
Жауынгер жазды жарына:-Қор болып көзім сөнді деп.Сен ортақ болма зарымаАртпайын саған мен міндет.Жүргенде ұстап ақ таяқ,Күйзелер жаның қатты..
© Сырбай Мәуленов
Алты ағаш
(Баллада)Соғыс күрмеп кеңімеді арқа-бас,Эшелондар ағып жатты жанталас.Ақболаттың алты ұлы аттанды,Қалды ауылда өздері еккен алты ағаш.Қан майданнан..
© Сырбай Мәуленов
Жасы оның он бірде еді
Отқа қақтап өлтірді оныЖасқануды ол білмеді.Алты күндей азаптады,Ал ол болса он бірде еді,Ал ол болса он бірде еді.Он бір жаста отыз жастай,Болып..
© Сырбай Мәуленов
Теңізшінің өлімі
(Баллада)Шақырады қатерді,Төбеден төнген баспа бұлт.Атауға оны әкелді,Екі көзін тас таңып.Атауға оны әкелді,Аузын буып тұмшалап.Азынап дауыл..
© Сырбай Мәуленов
Сырлы қайың
(Баллада)IТұрмын мен Синявино адырында,Талайдың тамған бір көз қаны мұнда.Дауылдан соңғы аспандай тұнып қалған,Жатыр дос тас боп қатып..
© Сырбай Мәуленов
Маршал Мерецков
Тұтқа болар әрқайсы әр ауылға,Миллондаған солдат бар қарауында.Сұрақ жатыр олардың жанарында,Олар ділгер маршалдың жауабына.Біреудің жалғызы..
© Сырбай Мәуленов
Ер Естай
IБұл дүниеде айтшы, адамзат,Елге деген махаббатты.Жасайды тек өмір азатӨмірден де барма тәтті?Ашып жастық жәрмеңкесін,Жайнатып бар жайған..
© Сырбай Мәуленов