Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Жаздың бір әсем кешінде
Жаздың бір әсем кешінде,Сарыағаш бағы есімде.Дірілдеп аппақ саусағың,Келе алмай тұрдың шешімге.Хабарласпадың, арайлым,Почтаға күнде караймын.Елігім..
© Қасымхан Бегманов
Мен әлі Даңқты ақын боп ораламын
«Мен әлі Даңқты ақын боп ораламын,Не құримын, біржола жоғаламын».Со баланың не айтқанын түсіне алмай ,Қыз тұратын умаждап орамалын.Ұрысты қызға..
© Есенғали Раушанов
Мына құрып кеткірдің Айы құрып кетсе екен тезірек
Fiat lux [Жасасын жарық күн (лат.).]Мына құрып кеткірдің Айы құрып кетсе екен тезірек,Күнде құритын жағына.Күткенім аздай сарыла,Алды ғой бәрін, алды..
© Есенғали Раушанов
Жоқ, күн тұтылған жоқ
Жоқ, күн тұтылған жоқ,Менің көңілім тұтылды.Қалай, қайтіп өткіземін бұ түнді?Ауылым жатыр көшкен үйдің жұртында,Ұмыт қалған көне бесік сықылды.Аспан..
© Есенғали Раушанов
Беу, балалық алғаусыз
Беу, балалық алғаусыз,Осы сөзде бір құдірет бар даусыз.Раушан қыз жылап қалды, обал-ай,Раушан гүлін ұстап алып аңдаусыз.Гүл астында тікен барын..
© Есенғали Раушанов
Жүзім әлі піскен жоқ
Жүзім әлі піскен жоқ,Жапырағы түскен жоқ,Жүзім шәрбат ішкем жоқ, маспын бірақ.Қырық дарбаза құлыбын аштым бір-ақ,Тау жоқ біздің далада, неге..
© Есенғали Раушанов
Үстірт барсаң, дүзді көр
Светқали НұржанғаҮстірт барсаң, дүзді көр,Дүз дегенім – қасқа болған біздің ел.Үстірт деген – оқиғалар керуені,Оқулыққа кірмей қалған сіз..
© Есенғали Раушанов
Көне Ұрым кентінің қирандысы
Көне Ұрым кентінің қирандысы,Келмейді, тегі адамның иланғысы,Жер жұтып бір-ақ түнде жоғалыпты,Әуелден болмаған соң иманды ісі.Жиекте тас құдайлар тұр..
© Есенғали Раушанов
Таң салқындау, ерте шықсам тоңам ба
Таң салқындау, ерте шықсам тоңам ба,Қайтпай қалған жалғыз үйрек тоғанда.Той боп жатыр. Жаңа кафе уда-шу,Біздің тойлар өткен ескі орамда.Дәурен еді-ау..
© Есенғали Раушанов
Шар, шар да бұлт
Бұл бір ескі қазақтың “күн жайлату” немесе “бұлт қайтару” деген сықылды көне өлеңдерінің сорабы, басқа ештеңе де емес, тұспал не астар мұнда жоқ..
© Есенғали Раушанов
Көп болды ғой – көрінбеді күн көзі
Көп болды ғой – көрінбеді күн көзі,Ай да, күн де, жұлдыз да жоқ – бұл не өзі,Табалап тұр тасбауырлау ағасын,Табиғаттың дүр кезі.Шұбар ала бұлт көшеді..
© Есенғали Раушанов
Зуһра деген жұлдыз бар-ды аспанда
Ұйғырдың ұлы ақыны Савутжан ака Маматкуловтың рух-шарифіне мәрсияЗуһра деген жұлдыз бар-ды аспанда,Зуһра деген бір қыз бар-ды Қашқарда,Сол екеуі таң..
© Есенғали Раушанов
Әлдеқандай дыбыс кеп қайнар беттен
Әлдеқандай дыбыс кеп қайнар беттен,Шолпан кеткен, ізінше Айман кеткен.Біздің ауыл үстінен бұлт көшкен жоқ,Сіздің ауыл үстінен бұлт көшкен жоқ,Бұлтты..
© Есенғали Раушанов
Тамыз келді от құшақ, ыстық ерін
Abit non obit [Көзден кетті, көңілден кеткен жоқ (лат.).]Тамыз келді от құшақ, ыстық ерін,Бір періште аспаннан түсті керім,Ұшты менің құстарым..
© Есенғали Раушанов
Көркем гүл көрсе қонақтай
Көркем гүл көрсе қонақтайКөбелек бекер мәз бопты.Бөгелек қаққан торы аттай,Бөгелмей өтіп жаз кетті.Тағы бір жазға қысқарды,Талайсыз ғұмыр..
© Есенғали Раушанов
Қазақша хайку
Жаңа жылАралаймыз қар басқан бақшаны бiзКөзiм алды ақ әлем, аппақ дүние,Ал көңiлде баяғы сап-сары күз.Қадыр түнiЕске түсiп ескi жайт алаңдадымНе..
© Есенғали Раушанов
Мiнеки, үт те зу ете қалды бөгелмей
Мiнеки, үт те зу ете қалды бөгелмей,Алып шаһар тұр жасармай-дағы, көнермейАяулы күндер көп болушы едi бiр кездеАяқталмаған өлеңдей.Ендi оралмайтын..
© Есенғали Раушанов
Интервьюден соң
Несiн қазбаладың,Өшкем де жоқ, жоқ және маздағаным,Қателердi жасауға мен жасағанБiр кiсiнiң ғұмыры аз, қарағым.Ақталам не деп бүгiн,Бақа уайымым көп..
© Есенғали Раушанов
Қаш, қаш бала
Қаш, қаш бала, қаш бала, қаш, қарағым,Таста бәрiн.Бұл пәләден есен-сау құтылудыңЕшкiм әлi тапқан жоқ басқа амалын.Жалғыз көздi,Жалмауыз басты,Жез..
© Есенғали Раушанов
1974 жыл, Алматы
1974 жыл, АлматыАбай даңғылымен,Жуынып сәуiрдiң жаңбырыменКеле жаттық жыр оқып жiгiт пен қызТаза едiк қой күнәдан, күдiктен бiзТұманбайды сүйемiз..
© Есенғали Раушанов
Қалай тез өттi, зу еттi қалай ботам-ай
Қалай тез өттi, зу еттi қалай ботам-айКеп-кеше едi ғой бәрi де соның о, тоба-ай,Ыңғайға бiрден құлай салатын боп барам,Жылай салатын бол алдым тағы..
© Есенғали Раушанов
Орындалмайтын тілек
Тоқтат, әже, қиссаңды осы маңда,Керемет той бар деген тосын алда.Жайық жаққа жаз келсiн, сүйiншi де,Төлеген мен Жiбектi қосып ал да.Жайды..
© Есенғали Раушанов
Бұл үкімет белгілеп берген мереке
Қуан дейдi, тойла дейдi ол маған,Жоқ сияқты түк қайғым.Алматыңыз толған думан, толған ән,Бұл не дырду – ұқпаймын.Қуан дейдi, тойла дейдi жұртқа..
© Есенғали Раушанов
Менiң аңқау тәтемді
Менiң аңқау тәтемдi,Менiң адал тәтемдi,Менiң ауру тәтемдiАлдап кеткен қара жүрек, келдiң бе?Көрiнбесең болар едi сен мүлде,Көп жұбаттым шыдашы деп..
© Есенғали Раушанов
2012 жылы қарға жазылған сонет
Көктем кешiктiКөңiл жабырқау. КөктайғақКөше талдары көкке қол жайған көп бейбақКөп керек емес Алматыға да, маған даСәл ғана мейiрiм, аз ғана шуақ..
© Есенғали Раушанов