Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Шіркін мына бұлақты-ай бүлкілдеген
Шіркін мына бұлақты-ай бүлкілдеген,Балалығым қап қойған күлкімменен.Содан кейін қаңғыдым, елден жырақ,Қасқырыңмен серік боп, түлкіңменен.Айнала аққан..
© Қасымхан Бегманов
Мөп-мөлдір-ау, бұл ауылда көк пен жер
Мөп-мөлдір-ау, бұл ауылда көк пен жер,Әне анау атам асып кеткен бел.Мұғалім мен ата-анадан тығылып,Алғаш рет темекі ұрлап шеккен жер.Бәрін, бәрін өз..
© Қасымхан Бегманов
Неткен қайғы, неткен мұң
Неткен қайғы, неткен мұң,Жан жүйкемдi жүндей түткен өткен күн.Баяғыда осы ауылдан мұңайып,Елден жырақ қайғы арқалап кеткенмiн.Өзiмдi iздеп кетпесiме..
© Қасымхан Бегманов
Қасиетті құпиям бар санамда
Қасиетті құпиям бар санамда,Ол қасиет бартын менің анамда.Жұматайды жабырқатқан қара жол,Бүгін міне, қолын созды маған да.Не айтамын алыпсатар..
© Қасымхан Бегманов
Бақыт жайлы баллада
...Бір күлермін ғарыш жаққа кетерде,Көп кещеге мен несіне кектенем.Бізге бақтың сірә қолы жетер ме,Мұқағали, Төлегенге жетпеген.Жұматай..
© Қасымхан Бегманов
Оңтүстікте бір қала бар – гүл қала
Оңтүстікте бір қала бар – гүл қала,Арулары қарайтұғын ұрлана.Осы жақта танысқан ем, алыста,Түсіме ылғи кіретұғын бір бала.Мұнда келсең армандарың..
© Қасымхан Бегманов
Ана арудың бойында балам кетіп барады
Ана арудың бойында балам кетіп барады,Жанарында әкемнің заман кетіп барады.Алысуға дұшпанмен күннен күнге, бауырым,Шамам кетіп барады.Толқын, толқын..
© Қасымхан Бегманов
Қақпан
Күшік ит бөрі ала ма жабылса да...АбайДосым ғой деп жан сырымды ақтарғам,Сосын... өсек өрттеріне қақталғам.Бір әңгіме айтқым келіп оқталғам,Сол бір..
© Қасымхан Бегманов
Қорықпаймын ғайбаттардан бораған
Мақсат-алыс, өмір шақ.АбайЖесірлерін қаңғытып,Жетімдерін жылатпаған ел едік,Ұлтқа қарсы мұңсызды ұнатпаған ел едік,Көңіл түссе көл едік,Хас дұшпанға..
© Қасымхан Бегманов
Көп қалған бұл көңіл көнерген
Правосудья и правды я вовсе не вижу в тебеНизамиКөп қалған бұл көңіл көнерген,Барақат таба алмай өнерден.Сөзіне құлақ сал, қалқам-ау,Ақынның артынан..
© Қасымхан Бегманов
Қырғи-қабақ жүргенменен көп мейлі
Тілейтұғын жан болса егер саған бақ,Мені өткізіп жібермейтін амалдап.Ит терімді қаптар менің басыма,Достасқаннан қоштасқанша жамандап.Жұматай..
© Қасымхан Бегманов
Әдеби орта
Бұл орта біздің шеттеткен топ боп ірісін,Айтқым келмейді, айтпаймын оны құрысын.Байқап жүр бала, аңқылдай берме мен құсап,Сұқ көзден таса қалмайды..
© Қасымхан Бегманов
Білемін сіздер өшсіздер
Білемін сіздер өшсіздер,Қан жоса болып үзіліп кеткенҚаддафименен ыржақтапсуретке түскен ессіздер.Ессіздер мынау ғаламдыжайлап барады..
© Қасымхан Бегманов
Жиделібайсын – көзімнің жасы
Жиделібайсын – көзімнің жасы ыршыған,Санама жетті-ау ғасырлар сыры сыңсыған.Бабамнан қалған қайғылы мұңы өлкенің,Жазира белді, көгілдір көлді..
© Қасымхан Бегманов
Жаратушым мені еркін
Жаратушым мені еркін жүрсін деген шығарсың,Бұл өмірдің қадірін білсін деген шығарсың.Анамды алып... жылап ап, күрсін деген шығарсың,Асу бермес биікке..
© Қасымхан Бегманов
Қай қырда қалдың
Қай қырда қалдың, қиылып туған ай сындым,Қай жырым менің үзілді ұшына жетіп қай шыңның.Жабылып бәрің, соңыма менің түсердей,Жолыңды кестім..
© Қасымхан Бегманов
Төлеген Айбергеновке оралу
Белдерден асып қайырылмай кеткен қара жол,Шолпандай таңғы дара еді ол.Далалық біздің шалдардай сергек дана еді ол,Кей сәтте сәби бала еді..
© Қасымхан Бегманов
Арықтардан су ағады жосылып
Арықтардан су ағады жосылып,Көктем таяу... сүйеніш қой осы үміт.Үкіметі көшіп кеткен Алматы,Құлазиды меніменен қосылып.Басым қатып толқын-толқын..
© Қасымхан Бегманов
Мына дүние көктем сайын көктейді
Мына дүние көктем сайын көктейді,Тағдыр адам мүмкіндігін шектейді.Сені сүйіп өту үшін жалғаннан,Жалғыз рет сүрген өмір жетпейді.Бір-ақ рет сүрген..
© Қасымхан Бегманов
Алдымнан менің керілген жұмбақ жол күтті-ау
Алдымнан менің керілген жұмбақ жол күтті-ау,Бес белден астық... мұнартқан асу қорқытты-ау.Көзіме оттай басылған қайран туған ел,Көңіл құрғырды тағы..
© Қасымхан Бегманов
Кешкі вокзал
Қары тау боп үйілген,Қарауытып жол жатыр.Жүгі тең-тең түйілген,Состав темір жолда тұр.Шыққан канден бұрыштан,Тіміскілеп бау ішін.Әлдекімді..
© Қасымхан Бегманов
Сәуір де өтер
Сәуір тәуір болмады биылғы бұл,Сағағынан дір етіп қыйылды гүл.Долы дауыл бұтақты ала қашып,Көкірегіме өзендер құйылды бір.Көкірегіме өзендер құйылды..
© Қасымхан Бегманов
Көрші
Қора жақта ескі күбі, орақ тұр,Қаңқу сөздер бұл ауылда борап тұр.Ыстық күнде тұт ағаштың қалғығанТүбінде отыр мысық тышқан аңдыған.Әріректеу кескен..
© Қасымхан Бегманов
Күреңбел
ЕсiмдеКүреңбел қырлары,Беймаза жылдарым зырлады.Ол кезде бозбала ақын едiм,Бiр сен деп төгiлген жырлары.Есiмдесүйдiң сен асылым,Мен-дағы армансыз..
© Қасымхан Бегманов
Қоңыр
Қоңыр күймен өтіп жатыр өмірім.ЖұмекенҚоңыр ұл ем, қоңыр үйде ержеткен,Қоңыр ырғақ жүрегімді тербеткен.Қыратында гүл теретін қоңыр қыз,Қалды артымда..
© Қасымхан Бегманов