meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Дала комиссары
ТолғануЖайғанда Алатауға күн қанатын,Жыр аңсап, әдетім бар толғанатын.Басынан қарлы құздың қыран көрсе,Солай бір саятшы да тан, қалатын.Көргенде..
©  Қалижан Бекхожин
Сұңқар туралы аңыз
Революционер ақын Сәкен Сейфуллинге арналды.IОсынау арнау жырдың есесіне,Кешіккен сәлемімді кешесің бе?Есіркеп тұрмын қарап,Ескі үйге —Алматы Карл..
©  Қалижан Бекхожин
Жерден ұшқан жұлдыздар
Көктен аққан жұлдызды көргенімде,Әлденеге тітіреп тұрған денем.Өйткені әжем:«Бақытсыз әлдекімгеБелгісі бұл ажалдың туған,» — деген...Көрдім бүгін..
©  Қалижан Бекхожин
Тым асығып келемін
Тым асығып келемін туған жерге,Бір сағыныш лапылдап тұр кеудемде.Жүрегімде махаббат жалындаған,Жүргенімде көңілсіз өлкелерде.Сағындым сені анамдай..
©  Қалижан Бекхожин
Менің даңқым
Өрінде Европаның басып алшаң —Келемін —Қолбасшыдай тым тәкаппар.Наполеонға —Егер кез бола қалсам —Мақтанатын меніңЗор атағым бар...Жарқырап менің..
©  Қалижан Бекхожин
Кәдімгі біздің Қошқарбай
Көрдім оны ауылда,Өзінің Алатауында,Жерінде туған елінің —Шалқып жатқан егінініңТолықсыған ішінде,Алшита киіп тымағынАлшаң басып аяғын,Сүйікті жарын..
©  Қалижан Бекхожин
Капитан
(Ақын Сағынғали Сейітовке)Арасында үйлердіңЗіл - зала боп қираған,Ақтарып соның күйгенін,Жоқ іздеп жүр бір адам.Қалдым қарап кідіріп,Кім екен деп сол..
©  Қалижан Бекхожин
Өрттен кейін
1. Түннен шыққандаТұмандатып жылжығанҚоштасамын түнменен.Сәулені іздеп сүйіп жан,Асығамын күнге мен.Түн жүрісі бойға ауыр,Қалыппын ғой қалжырап,Ұйқы..
©  Қалижан Бекхожин
Қызыл нажағай
Қараңғы түнде жарқылдап,От жұлдыздай көрінген.Құдіретпен шартылдап,Германия көгінен.Күркіреп қызыл нажағайТүскенде көрдім ғажапты.Қопарып тасын..
©  Қалижан Бекхожин
Таң алдында
Баласымен келеді анаТүн ішінде тас қараңғы.Атылған оқ, қанды далаТолған үрей басты маңды.Басты маңды толған үрей,Жас баланың түсі қашты.Қорқыныш па..
©  Қалижан Бекхожин
Партбилет
Ол келедіАттап алға,Аттап алға,Барады ол.ӘлсірегенБасқан әрең,Үстінде қанЖаралы ол.Жар алы ғой,Жатар ма екен?Ала бөтен Кім өзі?Осыншама.Неге..
©  Қалижан Бекхожин
Ая қыз
Тыңда, жас балалар,Тыңда сен де бөбегім.Төгілсін ақ моншақтайСендер үшін өлеңім.Тыңда сен де, анажан,Нәзік жүрек балажан,Мынау жырым ұнай ма?Бірақ та..
©  Қалижан Бекхожин
Сержант Беляков
Досы бар әркімніңШықпайтын жүректен.Ұмытылмас бар күніңДостықпен бір өткен.Сүйікті жаныңа,Ұмытылмас ер де көп.Бірақ та бір бөлек,Сержант..
©  Қалижан Бекхожин
Комсомол билеті туралы баллада
Күркіреген найзағайдың отындайОт тастады түнде келіп жау көктен.Жас Мария маралдың жас лағындай,Ыршып түсті үрейлене төсектен.Жана қалды лаулап үйі..
©  Қалижан Бекхожин
Қарындас
(Жаралы жауынгердің аузынан)Көп күн болды сен кеткелі,Қайдасың сол қарындас?Мендей ешкім іздеп сені,Мендей және сағынбас!Онда майдан ішінде мен..
©  Қалижан Бекхожин
Днепрде
Тулай ағып тынымсыз,Дүрілдеген Днепр.Жағасында сұлу қыз,Жыламсырап неге тұр?Алып қашып келеді,Қайықты бос толқындар.Қайғырғаны сол еді —Келмеген соң..
©  Қалижан Бекхожин
Партизан анасы
(Баллада)1Есіз үйде отыр ана,Күйген жұртта қалған қу бас.Бар серігі жалғыз ғанаҚасындағы күйелі ағаш.Отыр жұртта жалғыз өзі,Қураған бас түскен..
©  Қалижан Бекхожин
Емес мәңгі ұмытылар
Емес мәңгі жүрегімнен ұмытылар,Мұнарланып елес қағар алдымнан.Оломауцта есте қалған бір шың бар.Досым менің есте соны қалдырған...Ұмытамын сол бір..
©  Қалижан Бекхожин
Освенцим
Алдымда тұр көрініс жан шошырлық,Ошағы бұл дозақтың жаңа сөнген.Мұнда өртелген жас өмір, миллион тірлік...Жандар рухын бұл жерге күлмен..
©  Қалижан Бекхожин
Сиқырланба алдымда
Сиқырланба алдымдаАулақ менен сұлулар.Мені күткен ауылымдаСүйіктім бар, жарым бар.Жүрек отын сол алғанСақтап отыр ол үйде.Жақындама сен мағанМен..
©  Қалижан Бекхожин
Шет өлкеде, жат елде
Шет өлкеде, жат елде,Туған жерден тым жырақ,Түн күзетте жүргенде,—Түндей қатып тұнжырап.Маған дұшпан көрінді,Мынау саған табиғат.Әлде неден..
©  Қалижан Бекхожин
Есілге
Көкше мұзды суық сұрҚұрсап қатқан Есілге,Мұңмен қарап сұлу тұр,Кім түсті екен есіне?Сүйенгені — сары ағаш.Солқылдайды суылдап,Сүймек боран..
©  Қалижан Бекхожин
Әнуар
(Ә. Омарбековке)Жігіт еді - әзілі бар, әні бар,Жігіт еді - біздің ерке Әнуар.Жігіт еді, боздағы еді халықтың,Еркін, ерке жайраңдаған жаны..
©  Қалижан Бекхожин
Сағынып мен күттім
Сағынып мен күттім,Сәулемді, жарымды,Отымен үміттіңЖандырып жанымды.Көп болды кеткелі,Бір хабар алмадым,Сарғая күткеліКөбейді арманым.Үмітпен күн..
©  Қалижан Бекхожин
Күте бер мені келер деп
(Константин Симоновтан)IКүт мені, сәулем, ұзақ күт,Қайтармын, сау келермін,Көңіліңе сеуіп ой күңгірт,Өтсе де күт, нелер күн.Қар жауар мүмкін..
©  Қалижан Бекхожин