Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ақсақ Әлім
Ақсай басып келген бетте майданнан,Қарақұмға қарап Әлім ойланған:—— Әттең, жалғыз болып қалды аяғым,Шалқытар ем суды саған сайлардан!Сен ойлама, мені..
© Қалижан Бекхожин
Асығыс адам
Жүрді бір топ далада,Қалың белді омбылап.Тас бұрқасын айнала,Көтерілген құм тулап.Өрлеу керек бірақ та —Алда зерттеу, бұрғылау.Алда талай..
© Қалижан Бекхожин
Қарақұм
Қара сұр қалың мұздай қуқыл жазық,Үстінде аласапыран құм құлазып,Жөңкіген жойқын тобыр секілденіп,Тас бұрқан сұрапылын қырға жазып.Дауылы жоталарды..
© Қалижан Бекхожин
Бригадир туралы жыр
Жапан түзге жасап жатыр қыс бүлік,Қар жасағы ойнақтайды ысқырып.Қиян қырдың аспанында жүр жосыпАқ шудалы аппақ бура түсті бұлт.Қар тынымсыз..
© Қалижан Бекхожин
Бақташы достары
Шығандап қарды, жамылып сағым,Бақташы жүрді қаптатып малын.Алдынан жалын аптайды желмен,Қайырып малын, асады белден,Шолады кейде қолбасы..
© Қалижан Бекхожин
Василиса Барабаш
(Баллада)Буалдыр түн, аспаны —Жұлдыз бұлтқа аралас,Қырға жорық бастадыВасилиса Барабаш.Құлазыған қырат бұл,Дән шықпаған бос алап.Гүрілдеді..
© Қалижан Бекхожин
Менің момын жеңешем
Қырдан көрдік көп егін...Көзбен шолып келемінКөк теңіздей көлбегенКөз жеткісіз көлемін.Егін басы толы адам,Егін толқын — тулаған.Мотор гуі, қыз..
© Қалижан Бекхожин
Комбайншы Прокофий Нектов
Ұлы Отан соғысында екі аяғынан бірдей айрылған мүгедек Прокофий Нектов комбайншы болып істеп, жоғарғы көрсеткіштерге жеткені үшін оған Социалистік..
© Қалижан Бекхожин
Кездесу
Кездесті бұл екеуіТүн ішінде құмда бір.Бұрылып қалай өтеді?—Қалың оба, сұр дауыл.— Ей, бұрыл да, тұра тұр,Мен өтейін, жолды бер.— Жоқ, өзің-ақ бұра..
© Қалижан Бекхожин
Гвардияшылар
Ақмола облысының «Гвардеец» совхозының тракторшыларына жеңіс мерекесі кезінде бұрынғы майдандас достары көп сыйлықпен қонаққа келіп..
© Қалижан Бекхожин
Ерулік
Түлегендей бүгін жаңа тұл адыр,Үстіндегі тіршіліктің тың бәрі.Жас өмірден құйылғандай тыңға нұр,Далам жаңа жастық жырын тыңдады.Қалалы көш келіп..
© Қалижан Бекхожин
Айырылыспайтындар
Соңғы емтихан берілді. Бұлар шатСтудентше сүйген жақсы өмірді,—Алда қызық — жас махаббат, болашақ.Жас өмірдің шаттығына сенімсің,Оқулы шақ, қандай..
© Қалижан Бекхожин
Комсомол көктемі
Келді міне, қырларыма ағылғанПоездарға жаңа толқын күй еріп,Біздің дала сілкінді сол дабылданҚырға жаңа өмір келді тиеліп.Соны қырдың қырқалары..
© Қалижан Бекхожин
Хош келдіңіз, көріңіз
Хош келдіңіз, көріңізАралап түгел қараңыз —Таң-тамаша жеріміз,Қырында талай бар аңыз.Аталар етсе тарығып,Түнекті дала төрінен.Заманадан зар..
© Қалижан Бекхожин
Өлкеме бардым сонырқап
Өлкеме бардым сонырқап,Өрінен жыр тыңдадым.Теңіздей дала толқындап,Өріске жайған тың дәнін.Тауыма бардым таңырқап,Ұқтым сырын тасынан.Қуатын қырға..
© Қалижан Бекхожин
Ленин алаңында
Менің алма қалам қандай тамаша!Асқары тұр аспанымен таласа.Таудай үйлер аймалаған алаңда,Асқақтайды құздай тұлға жараса!Сермеп қолын кең жазықты тұр..
© Қалижан Бекхожин
Көктем толғанысы
IСәріде бүгін ояндым,Есітіп бұлбұл дауысын.Тамылжып шыққан баяу үн,Тербеткендей тау ішін.Сүйемін көктем бұлбұлын,Сүйемін көктем жаңбырын.Жаңбырдай..
© Қалижан Бекхожин
Азатпын сол шаққа
Көремісің күн сүйген шың басынан,Таңғажайып әлемді тың ашылған?Көремісің теңіздің құдіретін,Толқындаған айбынды тұлғасынан?Құзыңнан да биікке астым..
© Қалижан Бекхожин
Эпилог
Бұл жырым әлі ұласар,Майданда шыққан шерумен.Әлі талай бел асарМылтықты сол керуен.Комиссар жортар жол ұзақ,Ізінде жосып жыр қалар.Куә ме жырым..
© Қалижан Бекхожин
Құм жорығы
IҚұрымдай қап-қара бұлт түр көгінде,Қорғандай құм төбелер түнеруде.Келеді керуендеп бір қалың топ,Мамырлап Маңғыстаудың түбегінде.Керуен атты және..
© Қалижан Бекхожин
Дала дауылы
Неваның толқын сыймай арнасына,(Қарап тұр соны біреу жар басында)Дауыл қысып тұрғандай долданады,Аспанда аңдай бұлтпен арбасуға.Шымырлап моншақ беті..
© Қалижан Бекхожин
Дауыл алдында
IОрынбор. Станция. Қалың жиын.Гулеп сөз, соққандай бір дауыл құйын.Жарыса сөйлеп жатыр ызалы жұрт,Замана ағысымен даулы қиын.— Жоқ, енді басқа майдан..
© Қалижан Бекхожин
Торғай құйыны
IШарықтап құм жосалы жалаң белді,Шаңдатып келе жатыр Аманкелді.Аңқытып ақ тұйғындай астындағыАлды — жел, арты — құйын жарау керді.Артында Аяп бала..
© Қалижан Бекхожин
Ақиқат кілті
I— Женева! — Сұлу қала, маңы ғажап,Саяхат еткендерге жаны қалап.Орманнан тыңдап жырын әнші құстың,Екі жан келе жатыр көл жағалап.Серуен, жағада жұрт..
© Қалижан Бекхожин
Шырмаудан шығанға
I«Түс кеудемнен бұғау крест,Албырт жаным көрді қысым.Тағдыр мұндай тұман емес,Еркіндіктің бер тынысын!Жүрегімнен тартқан зәбір,Иман біткен мейлі..
© Қалижан Бекхожин