meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Күзетші
Атақты әнші-композитор Жаяу Мұсаға ескерткішім.IҚұздар жоқ қарағанды елеңдеткен,Дал-дал боп, бет-бетімен белең кеткен.Далбаның адырында, АқшоқыдаБір..
©  Қалижан Бекхожин
Маңырақ марқасқасы
(Шығыс Қазақстан облысындағы Зайсан ауданы, «Освобождение» колхозының атақты шопаны Сейітқамза Мәзбаевқа арналды).IАққан бір жыр екен деп тау..
©  Қалижан Бекхожин
Кремль жырлайды
(Толғау — жыр)I«Күй шертіп күллі жұрттың жүрегінде,Ағылсын өзендердей жыр өмірге!»Толғадық сол бір күйді, сырласқанда,Аясы айдындай кең..
©  Қалижан Бекхожин
Оз бәйгеден...
Ағылып ВУЗ-ға жастар неше лек-лек,Үміт үндер шалқиды көше гулеп:— Мен инженер,— Мен дәрігер,— Мен агрономБоламын, оймен өрлеп өсемін деп,Күбірлесіп..
©  Қалижан Бекхожин
Шие мен шырмауық
Шие бар менің бағымдаӨзім бағып өсірген.Тұр толықсып бабындаМөлдір шырын несібем.Суарамын түтікпен,Сабағын да тараймын.Жас бөбектей күтіп..
©  Қалижан Бекхожин
Мистер Колдердің Сахараға саяхаты
...Сонымен мистер Колдер алыс жаққа бет алып, шел далаға сапар шекті. («Новое время» журналынан).IДжентльмендер жайраңдап қақты жымың,Мистер Колдер..
©  Қалижан Бекхожин
Джон — негр баласы
Емес бұл жат қала,Өзінің қаласы.Көзі бар қап-қара,Джон — негр баласы.Бұп-бұйра шашы бар,Қошақан секілді.Несі бар асығар?Мәз болып секірді.Қуанып..
©  Қалижан Бекхожин
Ашыдым мен сен үшін, Алабама!
Алатаудан ашындым,Алабама алыстағы теңселді.Ал айбынды тауымның ашуын,Мойыл қара бауырым,Езді ғой ақ тас еңсеңді.Қырымда мен ашындым,Қырдай кеңдікті..
©  Қалижан Бекхожин
Жылама мен өлді деп
Жылама мен өлді деп,Есіл жарым, асылым.Буырқантсын елді кек,Айбын атсын ашуым.Жылама мен өлді деп,Жаутаңдаған бөбегім.Түнде сені әлдилеп,Күнге сені..
©  Қалижан Бекхожин
Мейлің, бөрі, ұли бер...
Айнала үнсіз мүлгидіЖелсіз түнде орманда,Ай да баяу жылжиды,Сәулесін төгіп сол маңға.Жұлдызы жусап аспандаҮнсіз дала, жер жым-жырт.Арқасын төсеп..
©  Қалижан Бекхожин
Тыныштық
Айнала жым-жырт,Қалғыған тыныш бақ.Әзім де мүлгіп,Отырмын тыныстап.Тамылжып күн ыстық,Аспан тұр жадырап.Ызыңсыз тыныштық,Сыбдырсыз жапырақ.Қимылсыз..
©  Қалижан Бекхожин
Назым Хикметке
Естіп ем ертегіні талай ғажап...Қапаста қайран бұлбұл қақты қанат.Келгендей құлағыма бір мұң зарлы,Аяушы ем, қапастағы бұлбұлдарды.Қай жауыз, наз..
©  Қалижан Бекхожин
Тұрсын дүние бабында
Дүние гүлді ормандай,Тұрса дәйім сау-тыныш.Көкжиек көлбеп қорғандай,Сақшы болса әнші құс,Бәйтеректей қалтылдап,Сұрапыл кенет соқпаса,Аспаннан бомба..
©  Қалижан Бекхожин
Көктем фрагменттері
IКүлімсіреп туды көктем тағы да,Жауды жаңбыр менің Алатауыма.Қарындасым күле қарап көгіне,Бара жатыр құмға гүлдер егуге.Білем, шалқып сол бір гүлдер..
©  Қалижан Бекхожин
Құс сыңсыған сарайға
(«Луч Востока» колхозының құс өсірушісі Мария Проскуринаға)Жарқыратқан жайлаудыАппақ сарай шатырлы.Алтын қызыл айдарлыӘтеш соған шақырды.Қызыл, ала..
©  Қалижан Бекхожин
Бақай таудың бауырында
IҚұз тастар қозғалған ба Таусүңгірде?Алқабы алашоғыр асыр мүлде.Бақай мен Матай әлде үндесті ме,Қос таудың жаңғырғандай даусы бірге.Самсаған..
©  Қалижан Бекхожин
Жазығында Жайықтың
Жайнаған не ер белден,Тасыған ба ақ Жайық?Ну телегей тербелген,Қыры қандай ғажайып!Кеме жүзген үстінде,Кереметті айдын кең,—Самолеттен түстім..
©  Қалижан Бекхожин
Аңқаты әуендері
(Орал облысындағы «Қызыл ту» колхозының егінші — ерлеріне арналды)1Қырына алтын бидай алқа тұнған,Ән шіркін аңқылдады Аңқатыдан.Тасыды дән өзені.....
©  Қалижан Бекхожин
Василий Раковсийге
(Жезқазған кен құрылысының бригадирі, Социалистік Енбек Ері)«Менің мысты қалам!» — деп мақтанасың,Тусаң да сонау Тамбов орманында.Сүйемін мен де..
©  Қалижан Бекхожин
Түнгі цехта
Ұзақ түн... Цехта әлі шың қағылған,Тілдесіп тетіктермен сыры алуан.Гулетіп станокты тұр жұмысшы,Күй тыңдап маховиктің ырғағынан.Зымырап қилы құрыш..
©  Қалижан Бекхожин
Ақынның албырттығы жарасады
(Әбдікәрімге)Боз үйлер қаздай қонған белес еді,Сауырдан жорға қоңыр жел еседі.Қарттарын қойлы ауылдың жинап СәбеңКеш болса кең күмбезде..
©  Қалижан Бекхожин
Марқакөл
Тас қиядан таң аса менАңсап келдім көлдің нұрын.Күмбез тауға тамаша кеңКөл де жайды көк мөлдірін.Асқар Алтай тау ғой алып,Алтын қом бар..
©  Қалижан Бекхожин
Жандар көп жаны сұлу Қалқұттыда
Етегін кербез таудың басқанымда,Қарадым сәукеледей асқарына.Алтайдың арулығын көру үшін,Ұшар ем қыран болсам аспаныңа.Ақынға жер мен көктің бәрі..
©  Қалижан Бекхожин
Баянауыл әуендері
1. Суретін түсірейін өлеңімеТаулар көп тамашасын баяндауға,Дәтім жоқ тау біткенге аялдауға.Көп тыңдап ана жырын жөргегімде,Жасымнан тартты мені..
©  Қалижан Бекхожин
Механик Мақмет
(Павлодар облысы Цюрупа ауданындағы «30 жылдық Қазақстан» колхозының механигі Мақмет Бековке арналды.)Түгінен дән төгілген Маралдыға,Дүбірлеп мотор..
©  Қалижан Бекхожин