meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ұйқы рақат десек те
Ұйқы рақат десек те,Көңілсіз жолдай түн маған.Жатып әрең төсекте,Атқанда таң қуанам!Сайрайды таңда бұлбұл да,Шымшық та шығар шырылдапТереземнің..
©  Қалижан Бекхожин
Мұқанның өліміне
Көтеріп құз қайғыны тастар едім,Болмаса құздан биік басқан өрің!Әлемге қазақ даусын таратып сен,Далама даңқ берген асқар едің.Бағына, ел-жұртымның..
©  Қалижан Бекхожин
Теңіз бен Қарадағ
Бұлт үйіп төсіне,Ерінін жаралап,Нардай бір көсілеТүксиген Қарадағ.Теңізге ол құмар,Төніпті иегі.Таласып толқындарИегін сүйеді.Сүйсе де..
©  Қалижан Бекхожин
Түнгі теңізде
Теңбіл бетін айға тосып шымырлап,Теңіз жатты. Жел жүгірді сыр ұрлап.Ал жағада таулар тұйық тұр мүлгіп,Сыртында тек сыбыр қаққан шырын бақ.Сол бір..
©  Қалижан Бекхожин
Есімде
(Есмағамбет Ысмайыловқа)Есімде, сол бір шақтар еткен бірге,Сонау жас ақындықтың көктемінде.Көз тіктің сүйіп албырт достарыңмен,Өлеңнің өрісіне..
©  Қалижан Бекхожин
Ағайынды қоңыр қаз
(Қайыржанға)Ағайынды қоңыр қаз,Айдында жүзсе, тамаша!Сондай-ақ бізге өмір — жаз,Гүліндей өстік жараса.Бәйтерек биік көрінсе,Сыңары болар аласа.Жас..
©  Қалижан Бекхожин
Бір қарындасқа
(Е. Р-ға)Жасырғандай құпия сыр ұясын,Үнсіз ғана жаутаңдап жымиясың.Бүккен сырдай ұрланып күндер өтер,Бұл шағыңда несіне бұйығасың?Өмір — жүйрік..
©  Қалижан Бекхожин
Өзбек досыма
(Құрметпен Миртемирге)Ташкент бардым таңырқап,Тамашасын көрдім мен.Шадыман жұрт ән шырқап,Гүл төгілген төрінен.Маған жылы қараған,Көріп нұрлы..
©  Қалижан Бекхожин
Мерекелі жастарға
Сендердікі — шексіз дарқан атырап,Сендердікі гүлдер мен жас жапырақ.Сендердікі — ән шырқаған бұлбұл менАлтын күн де нұры түскен шашырап.Сендердікі —..
©  Қалижан Бекхожин
Қарап бурыл шашыма
Қарап бурыл шашыма,Алқынба деп асығаТақпа, досым, сын маған.Өйткені бұл ғасырдаӘлі талай асудаАлатын көп сыбағам.Бұл ғасырмен бір меніңАлбырт жастық..
©  Қалижан Бекхожин
Томаға киген тау бүркіт
(Бауыржан Момышұлына)Томаға киген тау бүркітҚадайды көзін құздарға.Сонда бір шыңды жаңғыртыпСаңқылдап ұшқан мұз-қарда.Сабалап сонда..
©  Қалижан Бекхожин
Өлеңнің Алатаудай алыбысың
Өлеңнің Алатаудай алыбысың,Далаңа жаршы болды жалын-күшің,Өнеге бердің бізге сермелугеСемсердей сырлы сөзбен халық үшін.Отындай Октябрьдің жайнап..
©  Қалижан Бекхожин
Жыр сәлемі
(Сәкен Сейфуллинге)Алтын дәнді вагондарға күй еріп,Келді міне, өлең-жырлар тиеліп.Асқан дана астанаға дастан ала,Жарты жаһан жерімізді..
©  Қалижан Бекхожин
Тәжік әке, сен үшін
Сыр бойында, жағада,Ағынға көп қарадым,Толқын сөйлеп, аға ма,Көкке түйіп қабағын.Аққандай бір ызамен,Толқын тулап кетеді.Шуылдаған cap өзен,Шұғыл..
©  Қалижан Бекхожин
Шақырдым сені
(Ярослав Смеляковқа)Шақырдым сені,Кең далама шақырдым:Шаңқан қырда,Астында аспан шатырдың,Шырқағанда самғап ұшқыр өлеңің,Ырғақтарын, кетсін деп мың..
©  Қалижан Бекхожин
Сағындым мен Тәттімбеттің жазығын
Шуағындай балғын бөбек жазымныңСағындым мен Тәттімбеттің жазығын.Саумал көлдің қамыстарын сырнай ғып,Өстім сонда естіп аққу, қаз үнін.Тынысындай ерке..
©  Қалижан Бекхожин
Таң атқанша асығып...
Атқанша бір таң анық,Асыға ойлап жатамын,Бүгін қандай жаңалықТапты екен деп Отаным.Орнап жаңа заводтар,Шырқады ма гудогін?Өзенде жанып жаңа..
©  Қалижан Бекхожин
Орыс ақынына
Сағынысып көрісемін сенімен,Сеніменен жасамақпын серуен.Зор Москва көшесінде шалқып бір,Жалындауға поэзия лебімен.Поэзия теңізі ғой Москва,Лирикамды..
©  Қалижан Бекхожин
Маяковский ескерткішіне
Әйдә, Маяковский,Зымыра күнгей жаққа.Вл. МаяковскийМаяковский!Жүр біргеБіздің жаққа,Жылдам атта,Тез бас та,Шалқиық бір аңсапПоэзия көлінде.Шалқулар..
©  Қалижан Бекхожин
Арнау
(Ілияс Жансүгіровке)Осы бір тебіренген арнау жырдаТолғанды тұнық жатқан арманым да.Боз інген айрылғанда ботасынан,Күйші де күңіреніп қалмады ма?Сол..
©  Қалижан Бекхожин
Елу жаңа жыл көрдім
Жаңа бір жылдың алдында,Ақпанда тудым мен өзім.Аяздың зілі қалды ма,Қыраулы болды мінезім.Күн шуағы әлдилеп,Гүл бақта мен тумадым.Мен туғанда қар..
©  Қалижан Бекхожин
Коммунистік партияға
Құйылса құрыш сөзден құз қаланып,Толқыса теңеулерден теңіз терең,Ұйқастар ормандарды қозғап ағып,Ырғақтар жарысса тез поезбенен,—Күшті боп сөз ұшқыны..
©  Қалижан Бекхожин
Менің мекендестерім
Поэмадан фрагменттерАГРОНОМ АҢЫЗЫ1Сонырқап қаз оралмай ма,Балапан боп өскен көлге?Келдім мен де орақ айда,Балалығым көшкен белге.Сол баяғы «Терең..
©  Қалижан Бекхожин
Ата мен атан
Тыңда, бөбек, жырымды,Бұл бір аңыз бүгінгі.Ертегі ме, бұл рас па?—Түсін, жырмен сырлас та!Ақшатаудан аулақта,Өзені жоқ жан-жақта,Жатқан еді..
©  Қалижан Бекхожин
Бетпақдала елестері
IҚуырылған жалын атып,Құла жапан құм өріненКеле жатыр дауылдатып,Машиналы бір керуен.Көшкен шығар керуендер,Күңіреніп бұрынғыда.Ескен шығар шерумен..
©  Қалижан Бекхожин