meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ақ көйлек
Ақ көйлек жыртылмайды, ей, кең болған соң,Ойнайды екі жақсы, ей, ақ көйлек көңіл жай,тең болған соң, айдой-әу.Бұл жерге келмес едім, ей, келіп..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ кербез
Мінген атым астымда бұқпа қара,Ақ бетіңе шаң тисе ыққа қара.Деңгейінен аулыңның ән салайын,Танымасаң даусымды шық та қара.Бетегелі белден боз,Уағдалы..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ жайлақ пен сұр жайлақ
Сүйген жардың алдынан жарқылдайын-ей,Өле-өлгенше көңіліңді қалдырмайын-ей,Өзің көңіл бергенде, әттең, қалқамай-ей,Бір өзіңе ерттеулі атым дайын-ай.Ақ..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ жайқын көл
Су ағады арықтан шыр айналып-ей,Өлмегенге мал бітер бір айналып-ей.Ақ жайқын көл,Жайлайды-ау, біздің ел.Оралыңның барында ойна да күл-ей,Кім бар, кім..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ ерке
Ойыл қайда, Жем қайда, Сағыз қайда,Өткір қылыш, жүйрік ат жанға пайда.Ат сабылтып алыстан келгенімде,Қарсы алатын құрметтеп сәулем қайда.Ақ ерке..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ дариға
Қолымда бір қамшым бар бүлдіргелі,Айтайын мен бір сөзді күлдіргелі.Орныңнан әрі отырған, ахау, бермен отыр,Қолымда қармағым жоқ ілдіргелі-ай.Ақ..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ бидай
Жоғарыдан келеді бір топ тана, ақ бидай,Бір топ тана су ішер ұрттап қана.Игаужан, жан жан-ай,Дәурен екі келмейді-ай.Көп ішінде сағымды сындырмадың..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ алма
Аулым көшіп барады, тау аралап,Кеттің ғой жүрегімді сен жаралап.Жерің шалғай кеткенде, қимас қалқам,Жүрейін суретіңді мен паналап.Ақ алма, мен..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ айша
Айналайын, қарағым, асыл айым,Мінезімді несіне жасырайын.Расыңмен көңіліңді берсең маған,Бала қаздай жем беріп асырайын.Мінген атым торы..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ айдар
Айналайын көзіңнен жалт-жұлт еткен,Кім бар еді арада саған жеткен.Дүниеде не маңғаз туса-дағыТеңгермеймін ізіне басып кеткен.Ей, Ақ айдар!Сұлулардың..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айым-ай
Ағынан да алманың көгі жақсы,Барынан да жаманның жоғы жақсы.Бірің шекер, бірің бал-ай,Бірің қайың, бірің тал-ай.Қайсы бірін айтайын,Өңшең ғана..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айша бибі
Қыран бүркіт ұшады қыр айналып,Түлкі көрсе кетпейді шыр айналып.Әлу-әй.Ат секілді жамандық арқандаулы,Таппай қоймас қазығын бір..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айтжан
Айналайын көзіңнен жаутаңдаған,Сендей боп дүниеде жан тумаған.Сыртқа шықпай жиылып іште жатыр,Құпия сыр өзіңе айтылмаған.Бір жұлдыз бар аспанда ай..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ай-хай, заман-ай
Өлеңді неге отырмыз дүрілдетпей,Ай-хай, заман-ай.Қалайық дүрілдетіп заман өтпей,Әй, уәй.Барында оралыңның ойна да күл,Ай-хай, заман-ай.Түбіне..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ағажай
Аппақ шыңы Ай сүйген асқар Алтай,Арайлы күн алтын нұр шашқан, Алтай!Ағажай,Алтайдай жер қайда-ай?!Анам болып әлдилеп, күндіз-түні,Бесігімдей..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Япырмау-ә
Мінгенім дәйім менің сусыл сары-ай,Сусылдар шапқан сайын аттың жалы-ай.Япырмау-ә.Кеткенде аулың алыс, ей, қалқатай-ай,Өтпейді тамағымнан жалғыз..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Әгугәй
Ортамызда Төлеген тұрды жорға, ахау,Сүрінбей ме боз жорға қазған орға, әгугәй. (2 рет)Қыз Жібекті ойласаң нең кетеді, ахау,Орамалы тұрады бес жүз..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айнам шырақ
Ішімді біл деген соң, ішімді біл, айнам шырақ,Өткен дәуір бұрынғы есіңде ме.Өткен дәуір бұрынғы есте болса, айнам шырақ,Көп ойланып ал оны..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айнам-ау
Басың биік Алатау қары кетпес,Шалғыныңды ел басып жапырады-ай.Айнам-ау,Алғаным жоқ сырыңды,Әлдеқалай қайдам-ау.Оралыңның барында ойна да күл,Өтіп..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айқызыл гүл
Деуші едім айқызыл гүл, айқызыл гүл,Болғанда қасың қара, тілің – бұлбұл.Шал болып қартайған соң сәнің кетер,Қалқатай, шамаң келсе, ойна да күл.Деуші..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айқаракөз
Айналайын қарағым, қара қасыңaҚос иықтан бұралған қолаң шашың.Айқаракөз, жүрмісің сау-саламат,Қызыл гүлім-ай!Жөнің бөлек, Айқаракөз,Жүрмісің..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Айжан-ай
Дарияның арғы жағы, ахау, бергі жағы,Жағасында жайқалған жапырағы.Жігіттің еш арманы, ахау, болмас еді,Күлімдеп алдан шықса сүйген жары.А-хау…..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ай-уәй
Естілсе ет елеңдер үбір-дүбір,Жігітті дүбірлетер жиырма бір.Барында оралыңның ойна да күл,Келмейді қайта айналып өткен өмір.Жігітті жиырма бесте..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ай-ай, бозым (екінші нұсқа)
Той дегенде мінемін дөненімді,Жақсылардан аяман өнерімді.Топ алдында осындай сынға түсіп,Бір тексеріп қояйын өлеңімді.Ай-ай, бозым,Аялаған жан..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ай-ай,бозым (бірінші нұсқа)
Балға табы кетпейді темірдегі,Сенің бейнең өшпейді көңілдегі.Қырғауылдың мойнындай мың құбылған,Қылығыңды қайтейін іңірдегі.Ай-ай, бозым,Келе алмадым..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті