meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Алқызыл
Алқызыл көрінеді қашқан түлкі,Қайда қалмас жігіттің жиған мүлкі.Ойда тұрып жоғары қол сермеймін,Көңілі шіркін болсын деп көтеріңкі.Сен қайдағы, ей..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Алқоңыр
Еркем-ай, дәнекерсің айнадағы,Шашақсың жалаулатқан найзадағы.Жаратқан ақ боз аттай сылаң қағып,Бейуақыт сейілге шық жайна-дағы.Ахау-ахау..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Алай көк
Жақсы сөздің басында болмасын дақ, Алай көк,Бір жаманға басыңды алма шатып, Алай көк.Бір жаманға басыңды алсаң шатып, Алай көк,Өле-өлгенше..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ал, құрбым
Өлеңді айта алмайды жаман адам, ал, құрбым, жан сәулем,Қуанар малы-басы аман адам, ала жүр, құрбым, шеніңе-ау.Үйімде ашты-тоқты отырамын, ал, құрбым..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ал, жаным-ай
Өлең деген немене өнерпазға,Өлең тұрмақ сөз қиын, ал, жаным-ай, ақылы азға-ай-ау.Көтерелік көңілді өлең айтып-ау,Кім бар, кім жоқ ендігі, ал..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ал, бұлбұл әнім
Біздің жақтың жолықсаң еркесіне,Қарамайды тоныңның келтесіне.Ал, бұлбұл әнім,Заулатшы-ай, жаным-әй.Жалғыз атын қонаққа кешке сойып,Жүген ұстап қалады..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ал қаракөз
Барады аулым көшіп сарымсаққа-ай,Шыбын жан шықпайды екен сағынсақ та-ай.Келмеді қыста хабар, жазда хабар-ай,Сарғайып елесіңе табынсақ та-ай.Ал..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ал қара кер
Қаратау, бауырың жазық, басың биік,Сен сонда мекендеген, әй гәй-гөй.Ерке киік риай-ау.Қара кер болдырса да тағатым жоқ,Айрылып бір өзіңнен..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақтолғай
Бозбалада тағат жоқ қыз дегенде,Таптырмайды қыз деген іздегенде.Ақтолғай.Біздің көңіл қашаннан өзіңде ғой,Сіздің жүрек не дейді-ау біз..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақсұңқар /3-нұсқа/
Үштөбе, Жартытөбе, Балаторлан,Балдысу, Қарабұлақ, Шолаққорған,Хантағы, Қатынқамал, Қытай, Шылбыр,Ауылым Иқан көшіп, Құрсай қонған.Ей, ақсұңқар..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақсұңқар /2-нұсқа/
Жебесі шын күмістен садағымның,Әдеті осылай ма еді базарлымның.Несіне сөйлер сөзден іркілейін,Тұсына кез келгенсін ажарлымның.Ақсұңқар, неге..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақсұңқар /1-нұсқа/
Жебесі шын күмістен садағымның,Әдеті осылай ма еді базарлымның.Несіне сөйлер сөзден іркілейін,Тұсына кез келгенсін ажарлымның.Ақсұңқар, неге..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақсаусақ
Толықсыған жарқын жүз толған айдай,Сұлу қызды көргем жоқ, сірә, мұндай.Ғашықпын, қалқам,Сырымды айтам,Ақсаусақ-ай,Арманым жоқ,Бір болсақ-ай!Қарақат..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Аққу едім
Сен де сері, ей қалқа, мен де сері, ахау,Шын сүймесем көңілімді бермес едім, дариға.Құс аңдыған мергендей көл жағалап, ахау,Сен болмасаң бұл жерге..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақжорғажан
Қарағым, айналайын, алтыным-ай,Көргенде ақ жүзіңді балқыдым-ай.Көп айдың көрмегелі жүзі болды,Жүрмісің аман-есен жарқыным-ай.Ақжорғажан..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақбөпе /2-нұсқа/
Бес кепені жағалай бес үй отыр,Ақбөпе жоқ ішінде несіне отыр.Мал бергені барады алып кетіп,Кедейшілік қолымды кесіп отыр.Ақа, Ақбөпе, мұны..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақбөпе
Кеткенің бе, Ақбөпе, күдер үзіп?Кетеріңде беріп кет түймеңді үзіп!Беу, Әзизатай-Ақбөпе,Енді есен бол-ай!Кетерінде бермесең түймеңді үзіп,Әлдекімге..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақбөбек
Ақбөбек, кеткенің бе серттен тайып,Адамды кім айырар ерлі-зайып.Бірге өскен кішкентайдан Бөбек едің,Көңілім сенің үшін болды ғайып.Қараймын..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақбаян
Енді есен бол, Баянның қалған елі,Сен де есен бол, Арқаның қоңыр желі-ай.Ақбаян,Ақ жүрегім көпке аян.Қаз қаңқылдап жататын, қу сұңқылдап,Құмық..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақбақай
Ат қайда Ақбақайдай шаппай желген,Қыз қайда құдашадай көзі күлген.Алыстан ат арытып келгенімде,Шақыртпай еш адамға өзі келген.Ахау-ау, сәулем-ай,Өзі..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ шоқы
Ақ шоқы, бауырың жазық, басың биік,Сен сонда мекендегенӘй гигөй ерке киік ри-яй-ай.Көрінген көз ұшында сағымдайсың,Жете алмай арманыма,Әй гигөй..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ сия-ай
Тіл – бұлбұл, көңіл – бақша, ой – тас қорған,Жігітке қиын екен ғашық болған-ай.Ой, ақ сия-ай,Ақ сұңқар,Екі-ай бала-ай.Сыртыңнан дидарыңа болдым..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ саусақ, қыпша бел /1-нұсқа/
Қолыңдағы сақина қалайы ма,Жаман жүрмес жақсының маңайына.Ақ саусақ, қыпша бел,Солқылдар соқса жел.Сөзіңе сөз орнымен келгеніңде,Сөйлеместен өзіңе..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ саусақ, қима бел
Айт десеңіз айтайын ей, айдай он бес,Асауынан үйреткен тайдай өнбес.Ақ саусақ, қима бел,Сағынсаң, сәулем, мұнда кел.Тіршіліктің барында ей, ойна да..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ қурай
Ей, ақ қурай, қызыл қурай, қурай, қурай,Құдайым қызды ауылмен сыбай қылғай.Әкесін ала жаздай ауру қылып,Шешесін естімейтін саңырау..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті