Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Кәмилә
Мен қайтейін қиғаш қара қасыңды,Әуреледің неге сонша басымды.Шын сүймесең, жаным сүйген Кәмилә-ау,Мойныңа артам көзден аққан жасымды.Шын сүймесең..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ідігай
Өлеңім ағайынды, абысынды,Қамшымның сазға тастап, сабы сынды.Жүруші ем жас күнімде асау тайдай,Қартайып енді менің сағым сынды.Ой, ідігай,Әттең..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Илигай
Кел деп едің, Илигай, келіп тұрмын,Отқа түспей өртеніп еріп тұрмын.Сертке тұрсаң мен сендік, жаным құрбан,Сырым осы, сертімді беріп тұрмын.Илигай деп..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жолдастар
Еңбекшіл – біз кедейдің баласымыз,Отанның жас жеткіншек панасымыз.Орнатып бақ ордасын елімізге,Тайсалмай ілгері өрлеп барамыз біз.Жиналған көп..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жиырма бес
Беріп кет сақинаңды мыс та болса,Жүрейік күліп-ойнап қыс та болса.Таста да етігіңді байпақшаң кел,Көрейін өз сорымнан ұстап алса.Аха-хау..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жеңеше
Айдап салдым жылқымды тепсең жерге,Сіздей адам табылмас ексем жерге.Намаздыгер, намазшам арасында,Асыққаннан тимейді өкшем жерге.А-а-ай..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жастарым
Жастарым бір гауһар тас жайнап тұрған,Ән салып, бұлбұл құстай сайрап тұрған.Күн аяз, қарлы боран болса-дағы,Қан қызып жүзі қайтпай қайнап..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жас дәурен
Мен шықтым кешке қарай самалдарға,Сөз айтпа қадыр білмес жамандарға.Жас күнде арыстандай айбарлы едім,Қартайып жас жеткен соң, амал бар ма.Ах-ау..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жас буын
Біз жастар елдің таңын атырамыз,Дұшпанды су түбіне батырамыз,Еңбекші жастар туын тіккен жергеКедейдің бар баласын шақырамыз.Ұмтыл, кедей..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жарыста
Ерлік, еңбек, оқу, мектеп –Біздің өмір жалғасқан.Ол негізім шығар көктеп,Тәрбие, үлгі алмасқан.Колхоз, совхоз ен далада,Жаңа құрылыс алыптар.Машина..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жариям-айдай
Алып келген базардан қыжым кебіс,Сілекейі қалқаның болар жеміс.Жел тимесе, күн тимес деген сөз бар,Сұлу қыздың айтқаны ұят емес.Өрік, мейіз, қант пен..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жаңа жылда
Жаңа жылда,Жылма-жылда,Біз ёлканы қарсы алған,СССР-дың ұл мен қызы –Біз балалар қуанған.Шатты көңіл,Бақытты өмір,Жасап берген біздергеБабам Ленин,Ұлы..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жан қалқатай
Дәйім менің мінгенім көгілдірік, көгілдірік,Көк дөненге жарасар өмілдірік-ай.Жерің шалғай кеткенде құрбыластар, құрбыластар,Осы әніме сала жүр..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Еркем-ай /2-нұсқа/
Біздің ауыл Ақсайдың қақпасында, жан сәулем.Күміс жеген жарқылдар ат басында, еркем-ай.Шыныменен көңілің болса бізде,Шапан-ішік жымылып жат қасымда..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Еркем-ай /1-нұсқа/
Айт дегенде өлеңді аңырмаймын,Көлден ұшқан аққудай мамырлаймын.Еркем-ай,Бүгін болған мерекеңБолсын тағы ертең-ай.Қайда жүрсем жақсының..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ей, сәулем
Шырқап салса келеді әннің сәні-ей,Сыбызғышы, сырнайшы, домбырашы-ей, сәулем-ай.Той-думанды мереке болған жерде-ей,Қыз-бозбала жиылып ән шырқашы-ей..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ей, қалқа
Ей, қалқа, ғашық болдым жамалыңа,Қызықпас кімдер көрсе ажарыңа.Құрбым деп нәсілім теңдес сөз айтқанда,Тигізбе қатты жауап назарыма.[Қайырмасы]Алалым..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ей, бұлбұл
Құла кермен аулыңа аяңдайын,Жүрсек сырын өзіңе баяндайын.Ұға алмасаң жүректің ләззатын,Жан сәулем деп айтудан аялдаймын.Ей, бұлбұл-ай..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ей, Ақмарал
Басылмас қартайғанша-ей жастық серпін,Жасымнан еркеледім емін-еркін.Ей, Ақмарал,Сұлу бикеш,Жан сәулем.Келмейді тұрсам күлкім-ей, жатсам..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ей-ей, шіркін
Ендеше ән баяулы-ей, ән баяулы-ей,Жігіттің жарлы болар-ей, шіркін-ау, жаны аяулы-ей.Өткізбе өміріңді-ей, бостан-босқа-ей,Барады өтіп жалған-ей..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Дуай, дуай
Әлди, әлди, ақ бөпем,Ақ бесікке жат, бөпем,Бурыл тайға мін, бөпем!Ақ қызы бар ауылдың,Балпаң, балпаң үйінеБұрала барып түс, бөпем!Қымызынан іш..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Дей салдым
Сен де арманда, қалқатай-ей, мен де арманда,Екі арманда жылайды айрылғанда, дей салдым-ей.Кішкентайдан бірге өскен-ей құрбым едің,Нең кетеді артыңа..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Дедімай-ау
Айналайын, ақ жүзің, айдан әппақ,Сендей жарды ер жігіт қайдан таппақ,Дедімай-ау,Көрген адам қасыңнан кете алмайды,Мұз үстінде жүргендей..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Дариға
Дариға-ай, сылаң қағып, бұраңдайсың,Дүние өтер десем тіл алмайсың,Дариға-ай.Алтайы құмнан қашқан түлкідейін,Қалқатай қолға түспей..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті
Дайдидау
Хат жаздым қалам алып сізге, еркем,Жүзің бар он төртінші айдай көркем.Есіме сен түскенде, беу қарағым,Қозғайсың қатып қалған іштің дертін.Шыныңмен..
© Қазақ халық ауыз әдебиеті