meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Алқызыл тас
Қарағым айналайын, қарақат көз,Тыңдасаң айтар едім азырақ сөз,лилалай, сәулем, лилалай.Барлығы мінез-ғұрып бір өзіңді,Бағыңа қандай адам боласың..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақкербез
Мінген атым астымда бұқпа қараАқ бетіңе шаң тисе,ыққа қара.Деңгейінен ауылыңның ән салайын,Танымасаң даусымды,шық та қара.Қайырмасы:Бөтегелі бөлден..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақжайқын көл
Су ағады арықтан шыр айналып,Өлмегенге мал бітер бір айналып.Қайырмасы:Ақжайқын көл,Жайлайды-ау біздің ел.Оралыңның барында ойна да күл,Кім бар, кім..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақ бақай
Ат қайда Ақбақайдай шаппай желген,Қыз қайда құдашадай көзі күлген.Алыстан ат арытып келегнімде,Шақыртпай еш адамға өзі..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шалқар вальсі
Шахарда Шалқар деген ұлтымыз барОсында ер жігіттер, өңки қыздарКөлі бар құралай көз мөлдірегенЖағаға шатыр тігіп қондыңыз ба?Қайырмасы:Шалқар көлі..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Іңкәрім
Бұл өмірде сен маған серік едіңҚұрбан етіп антыңды беріп едіңКөңіліме көктемдей көрік едіңІңкәрім-ай іңкәрім, іңкәрім-айҚайырмасы:Мені..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ұмытпа
Ойда жоқта қалқам-ау сен кездестің деЖүректі салдың әурегеСені сүйп қалғанымба біле алмадымШомылдым шуақ сәулегеҚайырмасы:Аққудай аялап өтер..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Тәтті мұң
Жанымның аңсары, асыл айымЖүрегімнің өрті сенСағындым несіне жасырайынҒашықтықтың дерті сенШуақ төккен жаным өзіңнен көңілгеНұр болып сәуле..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Япырмай, ағажан
Дәйім менің мінгенім ала құнан-ей,Ала құнан үркеді, япырмай, ағажан.Аяғынан, әгөй-га-яй.Шынты бейілің, шын көңілің менде болса-ей,Табысайық ақ қорым..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Япырмай
Айдап келдім-ой, жылқымды бие бауға, ахау,Оралады-ой, ақшабақ жібек бауға.Жаным-ай,Арнап салған әнім-ай,Япырмай.Жалғыз тұрған-ой жапанда сен..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Япырай, жеңгем-ай
Ал қызыл боп көрінер-ей қашқан түлкі,Қайда қалмас жігіттің, япырай, жеңгей-ай,Жиған мүлкі, айдай-ай.Қабағыңды түймеші, асыл жеңгем,Арылмасын ауылдан..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Якулай
Басынан құламаның құлай жаттым,Өзіңді көрінгеннен сұрай жаттым.Якулай, якулай, якулай,Қалқатай.Көз көрген құрбым еді бір келер деп,Төрт болып екі..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шынар-ай
Қаратаудың басынан арша ап жүрмін,Көтере алмай аршамды шаршап жүрмін.[Қайырмасы]Шынар-ай, әркім бір сізге құмар-ай,Қайткенде көңілім..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шіркін, әннің бұлбұлы-ай
Сен де мендей, ей құрбым, мен де сендей,Неге селкеу тартасың көрмегендей, сәулем-ай.Бір ауылдың сыйласқан баласы едік,Еш нәрсе алып, еш нәрсе..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шіркін-ай (1-нұсқа)
Жылқы айдаймын көшкенде-ей, дөненменен,Алма мойын арғымақ, шіркін-ай,Дәурен-ай, көбеңменен, айдай-ай.Жас өспірім жеткіншек балаларға,Айтар сөзім..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шилі өзен
Айналайын атыңнан, алтыным-ай,Ақ жүзіңді көргенде балқыдым-ай.[Қайырмасы]Шилі өзен қамыс-ай,Бізді ойлай жүр, таныс-ай.Сіз дария болғанда, мен қоңыр..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Үкілім-ай
Арғы жағы Еділдің, бергі жағы,Жағасында жайқалған жапырағы.[Қайырмасы]Үкілім-ай, көкем-ай,Сағындым, сәулем, бір сені ойлап-ай.Ата-анамды сағынып әнге..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Угай-ай
Шөбі шүйгін төменгі көк қабақтың,Қызы сұлу болады Көксадақтың, угай-ай.Өлең, даусын сағынып жүргенімде,Даусы қайдан шығады ақ тамақтың, угай-ай.Тау..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Туған жер
Ата-анам, ақ батаңды аттап кеттім,Тентек ел талқысына тастап кеттім.Болсам да шұбар жылан іштен шыққан,Қарғамас деген сенім сақтап кеттім.Қарғама..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Топай көк
Көкшетау, Баянауыл жер науаны,Елінен көктей гүлдеп шығады әні.Баурында Көкшетаудың көкке шалқып,Толғанып шарықтайтын салған әні.Жарылғап ескі әншінің..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Топ шеңгел
Сен де он бесте, құрбым-ау, мен де он бесте,Екі он бесте қосылса тең келмес пе.Қалқатайдың бергені жарты мейіз,Бөліп жесек екеуміз олжа емес пе.Есік..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Терме
Ақ жолда жүрген азамат,Көкірегің кең сарай,Білімнің нұры қайнаған.Заманға туған жас жүрекДелебесі қозған жүйріктейАуыздығын шайнаған.Жасасын Ленин..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Сұржекей
Мінгенім дәйім менің сұржекейім,Бүлкілдер әнге салсам көмекейім.Кіші – іні, үлкен аға бас қосқанда,Алдында сұржекеймен бір кетейін.Етікті әуел бастан..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Сұлу қыздың сыны
Баға жетпес жақсыға бір гауһар тас-ей,Он алты, он жетіге келгенде жас, күнім-ау.Күнде базар елім-ай,Шаттық көңіл жерім-ай.Пісіп тұрған жанаттың..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Сусамыр – елдің жайлауы
Айналайын, қарағым, хал жақсы ма,Сала берме көзіңді әр жақсыға.[Қайырмасы]Сусамыр, елдің жайлауы,Өмірдің бар ма байлауы.Сала берсең көзіңді әр..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті