meta charset="utf-8"> Қазақша портал

Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»

Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
Ағашаяқ
Қарағым айналайын, келдің қайдан,Ала үйрек алма мойын ұшар сайда.Ей, қалқа, мекеніңді айтып қойшы,адамның жат болмағы осындайдан.Қайырмасы:Әй..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Қисаның әні
Өленің сен де сусар, мен де сусар,Үйірі көк аланың көлде жусар.Алладын тілегенім осы еді,Тағдырдан айналайын қылған душар.Баласы мен Көпжанның атым..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жадау көк
Қайыңдыдан ән салдым құлап тұрып, құлап тұрып,Алтын шарқат ойнаттық лақтырып, лақтырып.Қайырмасы:Жадау көк,Қайтейін, Бөбек, амал жоқ.Қош бол, серім..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Екеуің де — ақ сұңқар
Базар барып, базардан қазан алдым,Атқы жеңіл болсын деп тазаны алдым.Сен есіме түскенде, екі қалқам,Жерге түскен қамшымды азар алдым.Қайырмасы.Бірің..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Еділ бойы
Ар жағында еділдің көрдім сені, жеңеше-ау,Қайық қылып сырғаңды өткіз мені, жеңеше-ау,Мінезің сенің өзгеше-ау.Қайық қылып сырғаңды өткізбесең..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Қарагөз
Мынау қолым, Қарагөз саған созған,Махабаттың жүректе оты қозған.От-жалындай көзіме көрінеді,Желбіреген көйлегің берен боздан.Қайырмасы:Қарагөз сәулем..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Қызыл асық
Қыз емес, қызыдың аты - қызыл асық,жастар көп қыз балаға болған ғашық.Әзілмен ебін тауып сөйлемеген,Жігіттің қарап тұрсам өзі жасық.Қыз емес, қызыдң..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Гәкку
Аралап талай жердің дәмін таттым,Құс салып айдын көлде дабыл қақтым.Айта алмай Гәккуімді ешбір адам,Маймаңдап қоңыр қаздай мамырлаттым.Түрленіп..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шолпан
Таң алдында Шолпан туса,Тартқан сымдай бөлін буса.Неше түрлі ән шырқайды,Сол сипатта әнші Мұса.Қайдан келдің былқ-сылқ етіп,Гауһар тастай жарқ-жұрқ..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақшашақ
Ән салсаң, өзімдей сал, жаным, деймін,Бұл әнім алты алашқа мәлім деймін.Кешегі бес жүз қыздың заманында,Ақшашақ - шырқап салған әнім деймін.Ағашы..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жантелім
Жүгірген қойдан қойға сары серке,Қайтейін қылығыңды балам ерке.Кеш болса серуенге шығасың сен,Өмірімнің айдарындай біткен жеке.Келмейді өлең айтқым..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Дүние-ау
Көрдім де ғашық болдым,ей,қалқажан,Көңілімде бір сөзім бар айта алмаған.күлімдеп сүйсіндіре қарайтұғын,Көзіңнен айналайын жаутаңдаған.Сарғая..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақылбайдың әні
Бір ән тауып Әлекең бер деген соң,Матай да алыс бірталай жер деген соң.Он минутта ойыма осы ән түсті,Қапаш-құпаш қолымда сермеген соң.Қайырмасы:Ай..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Амал жоқ — қайттім білдірмей
Амал жоқ — қайттім білдірмей,Япырмау, қайтіп айтамын.Қоймайды дертің қүйдірмей,Не салсаң да тартамын.Талайсыз,бақсыз, мен сорлы,Еріксіз аттап..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Іңкәр-ай
Ер тоқымнан кетпейді аттың қағы,Талаптанбай ашылмас ердің бағы.Іңкәр-ай, Жанипа-ай,Жарамайсың, Әнипа-ай.Тәуекелге беліңді бек байлайсың,Ер жігіттің..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Шәмшіқамар
Шәмшіқамар секілді дәп-дәл Бану,Кісі қайда көңілді сіздей тану.Ғашықтықтың бұ дағы нышанасы,Айтқан сөзің құрбыға жетпей қалу.Қайырмасы:О, шіркін!Сен..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Райхан гүл
Ақ көйлек,қызыл қамзол, лағыл маңдай,Аузың бал, тілің шекер,нәзік таңдай.Халіңнің қасіретінен берші хабар,Жолыңа сарп етейін жиған..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Көк көбелек
Әуеде ұшып жүрген көк көбелек,Жазайын дертің болса су себелеп.Кеткенде ауылың шалғай, ей, перизат,Жортайын аш бөрідей тау жебелеп.Ауылым көшсе қонар..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Көк ала тай
Көк ала тай, көтерші иегіңді,Өлсең тауып қояйын сүйегіңді.Жаным сүйген жан сәулем деп жүргендеҚандай жеңгең айнытты жүрегіңді.Қайырмасы:Уа, жаным..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жамал
Қыздарды мен қайтейін қылаң-сылаң,Қалайша ғашық отқа сабыр қылам.Бірге өскен кішкенеден қимас сәулем,Басы 'жем', ортасы 'мем',аяғы..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақтоқтының аужары
Қорқамын шымылдықтың құруынан,Бір жаман қолын сұғып тұруынан.Жалғанда қыздан сорлы жан бар ма екен,Айырылып кете барар руынан.Қоскөлді жылқы салып..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ақтоқты
Бұл жерде Сырымбеттей тау бар ма екен,Малға жай Жеке көлдей қау бар ма екен?Селт етіп оң қабағым көтерілді,Көңілді қалқам келіп аулар ма..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Жалғыз арша
Қарқаралы басында жалғыз арша,Хатқа жүйрік сол қалқа мұсылманша.Кішкенеден бірге өскен сәулем едің,Өмірің аз ба, көп пе, әлде қанша?Қайырмасы:Өтті..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Бұрылтай
Таңбасы жоқ, ені жоқ бұрылтайдың,Сағасы өткел бермейді терең сайдың.Құба жонға шоқытып шыға келсем,Жұрты жатыр, өзі жоқ..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті
Ғайни
Есімнен еш кетпейді Ғайни атың,Өртеген жүрегімді перизатым.Бұлақтай көгал қуған таудан құлап.Бересің кімге арнап бал ләззаттан?!Қайырмасы:Ғайни-ау..
©  Қазақ халық ауыз әдебиеті