Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
ЫСҚЫРУ
Балыққа теніз керек,Ғашыққа лебіз керек.Қам-мұңсыз ұйықтау үшінАқша керек, ақша!Ал, жай ғана ысқыру үшінТүктің де керегі жоқ,Жақсы, ə!
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ИТТІҢ БАЛАСЫ
– Əй, иттің баласы, жексұрын,Күресіннен не іздеп жүрсің кешқұрым?– Ине іздеп жүрмін...– Инені қайтпексің?– Əмиян тігемін.– Əмиянды қайтесің?– Ақша..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
МЕН АҚЫНМЫН
Сүйемін батқан күн мен туған айды,Сөздерім адамдарды айталайдыЖақсы сөзді жүрегім қайталайдыСүйеу болам соп-солғын жапыраққа,Ақ сəулесін таратам..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ӨТІРІК
Күн туралы білеміз біз,Құрлықтардай білегімізТасқа басқан таңбаларын,Жердің қашан гүл жарарын.Адам қашан пайда болды,Кірпікшешен инелерін,Етістікті..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
АР
Сенсеңіз, ойлап қалам таң,Ар-ұят елде қалмады.Жұмысшының жұмыстанҚол үзу болды арманы.Тұрғынның ойы төлемеу,Бұл күнде үйдің ақысын.Мойындамайды..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ҰҚЫПТЫ ДҮНИЕ
Таң қаламын:неткен қатал заңдылық бұл біркелкі,қыс пенен жаз,күз бен көктем,күн мен түн –бəрі кезек, бəрі заңды баяғы.Ағаш тамырын жер астына..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ЦИВИЛИЗАЦИЯ
Өзіңе бір қарашы, ұят-тағытүк ұқпайсың тас-қазық сияқтанып. Киіміңді көрген жан құсып өлер, Құрсын, құрсын көрсетпе, түсіме енер. Қылық жасап қатынша..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ҒАЛАМАТ ЗАТ
Ғаламат зат – өмір сүру дегенің:болса аспан-күн, айың,Жүрсең сау боп тыңайып,кір болмаса кеудеңде,шын айтуға келгенде,таза болса арың да,наның болса..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
Балық үшін теңіз керек демеп пе ек...
Балық үшін теңіз керек демеп пе ек,сүю үшін қайғысыздық керек тек.Уəйімсіз жату үшін шалжиып,алу керек мал жиып.Бірақ түктің керегі жоқ..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
СОРЛЫ АҒАШ
Бір ағаш бар, булығыптыныш тұруға шыдайды. Соны көрсем, таң қалам, Күнде жаңбыр сұрайды.Айырмайды күн, түнді,төрт мезгілінде жылдың, жаңбыр, қар, жел..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ЕРТЕҢГІ КҮН
Протогиппус – жылқының арғы атасы, Диноторум – пілдердің арғы атасы. Ертеңгі ұрпақ бізді де атам дер-ау, ертеңгі жұрт бізді де адам дер-ау
© Мелих Жеудет АНДАЙ
КҮТЕМІН ДАУЫЛ
Құс ұшпайды аспанда,жапырақ судырамайды. Толқындар тыныш, түбінде.бір атылуды қалайды. Болат-тыныштық шыңылдапқұлағымды қажап тұр.Күтемін дауыл..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ХИРОСИМА
Дүниеге бөлек-бөлек келдік біз: атам, əкем жəне мен,ұлым, қызым, күйеу балам – бəріміздүниеден бірге өттік, бірге ұрындық тасқынға, біздің мола..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ЫЛҒИ МҰНДАЙ ЕМЕСПІН
Менде де бір əсем кештер болады; Қызметтен уақытында оралам, ораламын сыраханадан аман, жан-қалтамда жалақым да түп-түгел, балаларға ұсынамын..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ӨЛГЕН ДОСТЫҢ ХАТЫ
Тірлік етем, баяғышасенделемін, ойдың отын жағамын. Тек билетсіз жүрем поезд, автода, Зат алсам тек – саудаласпай аламын.Үйге қонам түнде..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
МАХАББАТ ЖЕЛІ
Аһ, достарым, тыныш едім, не болды,қаңбақ етіп денемдібір жел-құйын көтеріп ап жөнелді.Аһ, не болды,мені ендіжел көтеріп жөнелді.Ойламаудан болды..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ҚҰТЫЛУ ЖОҚ
Түсінікті, құтылу жоқ өлімнен,Жер сілкіну апатынан,Əжімнен,Шаш ағару, шаш түсуден, қарттықтан…тоқта, тоқта, аптықпа!Құтылмаймыз қалай ғана..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
Жағалаудың ақ шарқатты толқыны...
Жағалаудың ақ шарқатты толқыны,ұяттымын алдыңда,мен қашанғы болар екем бақытсыз?Қайыршылық, жұмыссыздық – ал, таңда.Саған бұрады жүрегім,тиын жоқта..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
АЛҒЫ КҮН
Бəрі, бəрі алғы күнде жатады:Қуанышым көл боп толқын атады.Сəл шыдай тұр,сəл шыдасаң бір түрлібəрі, бəрі оңдалатын сықылды.
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ӨТІРІК
Жақсы күннің ақынымын мен, қалқам, Бақыт көрсем – өлең айтам айғай сап. Кедей көрсем – кейін болар байды айтам, сұлуларға қалың малы жайлы айтам..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ТЕЛЕГРАФ
Көз ілмейсің түнімен,қасіреті бұл елдіңкірпігіңе тірелді,түн ұйқыңды төртке бөліп жіберді;Ұмтыласың сөз жазуға жігерлі.сен мың сымды телеграф..
© Мелих Жеудет АНДАЙ
ДОСЫМ БАДАМ АҒАШЫ
Сен ағаштың ақымағы,Мен – пенде,Ақымақтай сенеміз-ау сенгенде.Мені сезім,Сені самал алдайды,Тыныш күндеЖұлдызымыз жанбайды.Гүліңді ашсаң,Қара суық..
© Түрік поэзиясы
БҰЛАЙ ЖҰПАР АҢҚЫМАЙДЫ...
Дəл бұлайша аңқымас ед қалампырдың жұпары,Иісі өзіңді иіскегендей иіскегесін тұтады.Дəл бұлайша көз тойғысыз болмас еді дала да,Өзіңді өпкен құтты..
© Түрік поэзиясы
ӨСІМДІК БОЛСАМ ЕГЕР ДЕ...
Өсімдік болсам егер де,Əн-күйге толсын маңайым,Шайқалар желге көкорай шалғын болайын.Дəл үстімнен түсер болса жол ұлы,Өтсін басып қалыңдықтың..
© Түрік поэзиясы
ТАР ДҮНИЕ
Жүрегім кеудеме сыймайды,Кеудем бөлмеме.Бөлмем үйіме сыймайды,Үйім дүниеге.Дүнием əлемге сыймайды,Əрдайым осылай қинайды.ҚасіреттенМылқау болып қалып..
© Түрік поэзиясы