Бөлім: «Ақын өлеңдері жинағы»
Өлең – шағын көлемді поэзиялық шығарма. Ырғағы мен ұйқасы қалыпқа түскен, шумағы мен бунағы белгілі тәртіпке бағынған нақысты сөздер тізбегі. Өлеңнің түрлері мен жанрлары әр алуан: ода, элегия, баллада, сонет, т.б. Кең мағынасында өлең қысқа көлемді поэзиялық туындылардың жалпы атауы болса, тар мағынада музыка өнер мен сөз өнеріне ортақ туынды, яғни ән өлеңі. Қазақ ауыз әдебиетіндегі халық өлеңдері еңбек-кәсіпке орай (аңшылық, төрт түлік, наурыз өлеңдері), ескілікті наным-сенімге байланысты (бақсы сарыны, арбау), әдет-ғұрып негізіндегі (салт, үйлену, мұң-шер өлеңдері), қара өлең, тарихи өлең, айтыс өлеңдері болып бөлінді. Өлең сөздердің болмысы, жаратылысы аса күрделі, оған ишара, меңзеу, салыстыру, жұмбақтау, астарлау, бейнелеу, теңеу, ұқсату, т.б. тән. Өлең лирика жанрында кең тарады, тақырыбы жағынан саяси, көңіл күйі, табиғат, махаббат және философия түрлерге жіктеледі.
* * *
Қашан да нәзік махаббат,Беріктеу дос пен туыстан;Тұрса да дауыл анталап,Сәт табар жаны ұғысқан.Дәл солай. Бірақ жаңа салт,Табиғат тосар босқа..
© Александр Пушкин
СЫЙЛАСҚА
Құбылма, сыйлас досым-ау,Апайтөс бақас, зор жігіт.Шошытпас жырым осынау,Мұңымды ұғар жоқ үміт.Қызғанбай қол бер, амандас,Желмінез әрі..
© Александр Пушкин
* * *
Болжаған өтті көп тілек,Өшті арман ынтық өрісі.Бұйырды салған азапқа,Бос жүрек мұңлы жемісі.Тағдырдың қатал дауылы,Солғызды тәжде гүлімді.Жалғыздық..
© Александр Пушкин
ОЯНУ
Армандар-ау, армандар,Бал ләззат қайда үзімі?Қайда екен,Қайда қалған зар,Түндерің рахат қызығы?Өшті де кеттіЕрке түс өтті.Түн-түнеккеорандым,Жапанда..
© Александр Пушкин
АҚЫНҒА
Мансұқ етпе ақын, сыйын халықтың,Тез өтеді шулы сезім желігі.Есерді ұқ, естіні де анық біл,Салқын қауым бол төзімге берігі.Сен патшасысың; өз..
© Александр Пушкин
СОНЕТ
Қатал Дант сыйлап өтті сонетті де,Петрарка махаббаттың әні етті де,Макбеттің жасаушысы сүйді оны,Наз орап Камоэнс мұң шекті де.Қазіргі ақынды да..
© Александр Пушкин
ТІЛЕГІМ
Барады баяу басып әрбір күнім,Әр мезет қаяу жүрек жаңғыртты үнін,Оятты ессіз қиял толқындарын,Бақытсыз махаббаттың барлық мұңын.Тіл қатпан. Шықпас..
© Александр Пушкин
ЧААДАЕВҚА
Махаббат, үміт, шусыз даңқ,Алдады үзақ тұра алмай,Желігі өтті жастық шақ,Көрген түс, таңғы тұмандай.Суымас бірақ, қанымыз,Жәбірлеп тағдыр..
© Александр Пушкин
* * *
Ескерткіш өзіме орнаттым келмес қолдан,Ескірмес соқпақ оған халқым салған;Александр мұнарасынан оза тартып,Бас имей асқақ шалқып дараланған.Жоқ..
© Александр Пушкин
П.А. ОСИПОВАҒА
Мүмкін қалды аз уақыт,Айдауда бейбіт жүруге.Қарияны ойлар наз татып,Ауылда өлең маздатып,Жайраңдап еркін күлуге.Алыста бөтен елде де,Сарқылмас ойдың..
© Александр Пушкин
М.А. ГОЛИЦЫНАҒА
Ол жайлы айтар барымды,Сақтадым жүрек түбінде,Жанары шалған шағымды,Шаттығым көрем бүгін де.Бал ашқандай бай талап,Айтса өлең мұңлы хабарын,Әп-сәтте..
© Александр Пушкин
Н.А. ПЛЮСКОВАҒА
Кішіпейіл, қасиетті өлеңмен,Мақтамадым құдайларды жердегі.Азаттықты тұмар еткен өнермен,Маған жақпас жағымпаздың ермегі.Еркіншілік әрекетін қуған..
© Александр Пушкин
НАТАШАҒА
Жарқын жаз жүдеп жабықты,Ашық күн жылдам жоғалды.Көк тұман сұрқын сабылтты,Қалғыған түнге оранды.Бос қалды шүйгін сай-сала,Бал бұлақ суық буланды.Ну..
© Александр Пушкин
АДЕЛЬГЕ
Ойнашы, Адель,Шаттыққа кенел,Хариттің Лелі,Ат қойып сеніБесікке салып тербетті,Әлдиледі әндетті;Көктемің ашық,Тыныштық шашып,Жаралдың жайсаң,Ләззатқа..
© Александр Пушкин
Альбомға
Қуғындалсам әмірімен тағдырдың,Алыс жаққа Москвадай алыптан,Сіздің жүрген жерді ойлап жаңғырдым,Сұлулықтың гүл, бақшасын танытқан.Астананың даңғазасы..
© Александр Пушкин
К....
Сұрай көрме,Сары уайымға салынып,Неге жүрем шатты күнде қамығып,Неге өмірге мұңлы көзбен қараймын,Тәтті ұйқыда жатуға да жалығып.Сұрай көрме, суық..
© Александр Пушкин
А.П. КЕРНГЕ
Жадымда ғажап сол бір кез:Алдымда тұрдың мүлтіксіз,Елестей ғайып өткен тез,Сұлулық тәңірі кіршіксіз.Үмітсіз қасірет мұң артқан,Үрейсіз дүрмек..
© Александр Пушкин
МОЙЫНДАУ
Александра Ивановна ОсиповағаСүйемін сізді – еркелеп,¥ялшақ міндет орындап.Тынышсыз сәтте елгезек,Бас ием сізге мойындап.Келіспес маған, жас та..
© Александр Пушкин
ЕК.Н. УШАКОВАҒА
Тақаса алшақ кетер кез,Мен сізден әсте көз жазбан.Қажыған тіл, тұйық сөз,Жадыма сырын көп жазған.Тымықта мұңға кім тоймақ,Сізді аңсап үнсіз..
© Александр Пушкин
К***
Мезгілсіз келген жан мұңын,Жабырқап, жалғап не керек.Айрылысар күндер қалдығынҚасіретке бөлер не себеп?Қайғылы көзді аңдарсың!Далада қалмай бір..
© Александр Пушкин
К.А.ТИМАШЕВАҒА
Мен сізді көрдім, оқыдым,Шығарған қолда барыңды;Оңаша ойлар отының,Арманы толы сарынды.Жанарыңнан у таттым,Жаның да жайсаң құбылыс.Сүйкімді нәрлі тіл..
© Александр Пушкин
АННА Н. ВУЛЬФҚА
Такаббар қызға мен бекер,¥сындым махаббатымды!Атым да жақпай селк етер,Ол қайтсын менің затымды.Жүректі жасқа тойдырар,Қақ жарып қана қойдырар.
© Александр Пушкин
Ф.Т.-ҒА ЖАУАП
Черкестің қызы емес ол,Бірақ та, Грузия нұры тән.Жол табар әсте үзбей қол,Қазбектің ойлы шыңынан.Асыл тас емес көзі де,Бірақ та, Шығыс..
© Александр Пушкин
К...
Сен құдайы анасың,Басқалар жеңсе сәнімен,Киелі абыз, данасыңӘйелдің озған бәрінен;Сен емес тапқан Христосты,Сұрамай рұхсат жарынан.Басқаша құдай күн..
© Александр Пушкин
КҮТУШІМЕ
Жан досы қатал күндердің,Аршыным менің қаусаған!Ну орман шетте үн бердің,Тосумен мені шаршаған.Терезе жақсы сынауға,Сағатты қойып орынға.Құлағын..
© Александр Пушкин