Бөлім: «Жұмбақтар жинағы»
Жұмбақ – адамның ой-өрісін, алғырлығын, білімін сынау мақсатында нақты бір зат немесе құбылыс тұспалдап сипатталатын шағын әдеби жанр.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Допты алып қолға,Дәл түсірген торға.(Баскетболшы)
Ұзын сырық қолында,Секірер биік жолында.(Сырықпен секіруші)
Қырық екі шақырым қашықтанЖүгіріп өтіп машыққан.(Марафоншы)
Жүз метрге жүгірген,Желаяқты кім білген?(Спринтер)
Адамдар бар ұшса,Қалықтар көкте құсша.(Дельтопланшы)
Ат үстінде алысқан,Белуардан шешініпБір - бірімен сайысқан.
(Аударыспақ)
(Аударыспақ)
Қарсы шапқан бұқаны,Кімдер түйреп ұтады?(Тореадор)
Бір жігіт тойда бір қызбен танысапақшы болып есімін сұрайды. Сонда қыз:"Қасқыр жейді екі қойды қан шығармай, қолымдағы сақинамды ал шығармай. Егер..
Қасқыр жейді қан шығармай...
Қолымда сақинам бар алшығарай,Қойды қасқыр жейді екен қан шығармай.Бұл жұмбақты қайсы жігіт табады,Сол жігітке тиемін мал шығармай.
жауабы:..
жауабы:..
Дәмді, шырынды, дөңгелек, сәбіз түсті.
Жауабы: Апельсин
Жауабы: Апельсин
Сырты жасыл, іші қызыл, дөңгелек.
Жауабы: Қарбыз
Жауабы: Қарбыз
Жасыл, тікенекті, бөлмеде тұрады.
жауабы: Кактус гүлі
жауабы: Кактус гүлі
Тіктөртбұрыш, ағаштан жасалған, сұр.
Жауабы: Үстел
Жауабы: Үстел
Таңертең төрт аяқпен,
Түсте екі аяқпен,
Кешке үш аяқпен жүреді, —
(Еңбектеу, жастық, кәрілік)
Түсте екі аяқпен,
Кешке үш аяқпен жүреді, —
(Еңбектеу, жастық, кәрілік)
Есікте жасауыл бар екі катар,
Барғанда ұрып-соғып қан қақсатар.
Ол адам жәбірленіп тұрғанында,
Біреу кеп ар жағынан әрі тартар.
Азып-арып онан..
Барғанда ұрып-соғып қан қақсатар.
Ол адам жәбірленіп тұрғанында,
Біреу кеп ар жағынан әрі тартар.
Азып-арып онан..
Әй, керемет бір ит бар,
Үй бағады, үрмейді,
Аяғы жоқ, жүрмейді,
Ұлықсатсыз ол иттен
Адам үйге кірмейді.
(Құлып)
Үй бағады, үрмейді,
Аяғы жоқ, жүрмейді,
Ұлықсатсыз ол иттен
Адам үйге кірмейді.
(Құлып)
Біреудің бір ұлы бар және қызы,
Біледі ол екеуін дүниежүзі.
Ұйықтайды ұлы түнде, қызы — күндіз,
Жүргенде білінбейді басқан ізі.
(Күн мен ай)
Біледі ол екеуін дүниежүзі.
Ұйықтайды ұлы түнде, қызы — күндіз,
Жүргенде білінбейді басқан ізі.
(Күн мен ай)
Қараша тауым қарлы болды,
Бір жауса кетпейтұғын зәрлі болды.
(Шаштың ағаруы)
Бір жауса кетпейтұғын зәрлі болды.
(Шаштың ағаруы)
Ал енді, мен берейін жұмбақ сайлап,
Дүлдүлді сахараға қойдым байлап;
Бұлбұл құс отырады үйде сайрап,
Бір гауһар қолымызда тұрған жайнап.
Жел..
Дүлдүлді сахараға қойдым байлап;
Бұлбұл құс отырады үйде сайрап,
Бір гауһар қолымызда тұрған жайнап.
Жел..
Ізі бар, қадамы жоқ аяғының,
Тимейді ұшы жерге таяғының.
Қос қолды хайуанға арта салып,
Салады әуезіне баяғының.
(Арба)
Тимейді ұшы жерге таяғының.
Қос қолды хайуанға арта салып,
Салады әуезіне баяғының.
(Арба)
Кішкене ғана тостаған,
Лақтырып мені тастаған.
(Үзеңгі)
Лақтырып мені тастаған.
(Үзеңгі)
Төсек астында төрт бауырсақ.
(Сиырдың емшегі)
(Сиырдың емшегі)
Төрт ұзын аяғы бар,
басында тарам-тарам таяғы бар.
Жауабы: Бұғы
басында тарам-тарам таяғы бар.
Жауабы: Бұғы
Табан тайған,Қатып қалған,Жылтыр айнам (мұзайдын)
Бақшадан күндей жаттыСонда да піспей қапты.Шикісінде қатты,Асып жесең тәтті. (Асқабақ)