Бөлім: «Жұмбақтар жинағы»
Жұмбақ – адамның ой-өрісін, алғырлығын, білімін сынау мақсатында нақты бір зат немесе құбылыс тұспалдап сипатталатын шағын әдеби жанр.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Шiк түстi,Бүк түстi.Алшы тұрды,Тəйке тұрды,Омпа тұрды.Шеше аладыАл кiм мұны?(Асық)
© Ескен Елубаев
Көк ала костюм киеді,Күн көзін сүйеді. Жауабы: қарбыз
Тігіп алып көк шалбар,Қызылкүрең доп жатыр Жауабы: қызылша
Доп жатыр жемісі бар,Қабат - қабат терісі бар.Жауабы: орамжапырақ
Көкпеңбек еді көктемде,Ортасы сүйек Жауабы: өрік
Іші тәттіҚызарды күз жеткенде Жауабы: алма
Жап - жасыл, сопақ дақыл жерде жатыр,Дер кезінде жинамасаң, сарғайып кетер батыр. Жауабы: қияр
Көктемде тонатқа себеміз,Өнімін зауыттарға береміз.Домалақ дақылдың ағарып,Қант болып шыққанын көреміз.Ол не?---- Қызылша
Шекер ме екен, бал ма екен,Салбыраған, тал да екенАтын тауып, дәл айтатынБала, сірә бар ма екен? Жауабы: жүзім
Сырты қызыл,Өзі тәттіОл не?<АЛМА>
Отбасының шырқы қашатын,«Оразасын» арақпен ашатын,Жұрт шағынар үстінен,Бұл кім еді?(Маскүнем)
© Марат Нұрқалиев