Бөлім: «Жұмбақтар жинағы»
Жұмбақ – адамның ой-өрісін, алғырлығын, білімін сынау мақсатында нақты бір зат немесе құбылыс тұспалдап сипатталатын шағын әдеби жанр.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Жұмбақ жанры дүние жүзі халықтары әдебиетінің көпшілігінде бар. Бұл жанрға Аристотель “Жұмбақ – жақсы жымдасқан метафора” деп анықтама берген. Жұмбақ әдебиеттің ежелгі үлгілерінде, ауыз әдебиетінде жиі кездесетіндіктен оны ғылымда “фольклорлық жанр”, “халықтық поэзияның шағын түрі” деп санау орын алған. Алайда, қазіргі заман әдебиеті өкілдерінің, әсіресе, балалар әдебиеті авторларының шығарм-ғында Жұмбақтар топтамасы жиі кездеседі. Сондықтан оны тек фольклорлық жанр аясында шектеуге болмайды.
Байлап едік тайлақты,
Мұрнынан арқан өткізіп,
Байласам да тұрмайды,
Шыр айналып жүгіріп.
жауабы - Ине
Мұрнынан арқан өткізіп,
Байласам да тұрмайды,
Шыр айналып жүгіріп.
жауабы - Ине
Кішкене темір,
Шидеректің о жағынан,
Бұ жағынан өтеді.
жауабы - Ине
Шидеректің о жағынан,
Бұ жағынан өтеді.
жауабы - Ине
Бір кішкене білауыз,
Ол білауыз шығып болса,
Жұрттың бәрі жалауыз.
жауабы - Ине
Ол білауыз шығып болса,
Жұрттың бәрі жалауыз.
жауабы - Ине
Жылт-жылт еткен,
Жылғадан өткен.
Балдырған безген,
Кентті кезген.
жауабы - Ине
Жылғадан өткен.
Балдырған безген,
Кентті кезген.
жауабы - Ине
Тап-тап, тап жорға,
Табаны үшкір көк жорға,
Желіп кетсе жеткізбес,
Жерге түссе табылмас.
жауабы - Ине
Табаны үшкір көк жорға,
Желіп кетсе жеткізбес,
Жерге түссе табылмас.
жауабы - Ине
Сүйегі бар, еті жоқ,
Көзі бар, беті жоқ.
жауабы - Ине
Көзі бар, беті жоқ.
жауабы - Ине
Бар екен дүниеде жалғыз көзді,
Сол көзбен дүниенің бәрін кезді.
Әлемді он сегіз мың киіндіріп,
Дүниеден жап-жалаңаш өзі безді.
жауабы - Ине
Сол көзбен дүниенің бәрін кезді.
Әлемді он сегіз мың киіндіріп,
Дүниеден жап-жалаңаш өзі безді.
жауабы - Ине
Іші қуыс,
Тысы тас.
жауабы - Ұршықтың басы
Тысы тас.
жауабы - Ұршықтың басы
Бөркі бар жақсы басында,
Он кісі бар қасында,
Бұйда тағып жетектеп,
Үйреттім өзім жасында.
жауабы - Ұршық
Он кісі бар қасында,
Бұйда тағып жетектеп,
Үйреттім өзім жасында.
жауабы - Ұршық
Шыр көбелек айналар,
Беліне жіп байланар.
жауабы - Ұршық
Беліне жіп байланар.
жауабы - Ұршық
Ақ лағым арық еді,
Құйымшағы сымпиған.
Әжем бір күн бағып еді,
Семіз болды бұлтиған.
жауабы - Ұршық
Құйымшағы сымпиған.
Әжем бір күн бағып еді,
Семіз болды бұлтиған.
жауабы - Ұршық
Бар екен бір мақұлық жалғыз аяқ,
Аузына тістегені шетен таяқ,
Құдайдың құдіретіне таңғажайып,
Белбеуі беліндегі тоқсан қабат.
жауабы - Ұршық
Аузына тістегені шетен таяқ,
Құдайдың құдіретіне таңғажайып,
Белбеуі беліндегі тоқсан қабат.
жауабы - Ұршық
Жиһанда бір құс көрдім жалғыз аяқ,
Аузына тістегені қылдан таяқ,
Бір ұрсаң шапалақпен семіреді,
Белбеуі бар белінде сансыз қабат.
жауабы - Ұршық
Аузына тістегені қылдан таяқ,
Бір ұрсаң шапалақпен семіреді,
Белбеуі бар белінде сансыз қабат.
жауабы - Ұршық
Зырлайды күшік әжемнің
Қолынан сүйек кеміріп,
Күн асқан сайын ақ күшік
Барады мүлде семіріп.
жауабы - Ұршық
Қолынан сүйек кеміріп,
Күн асқан сайын ақ күшік
Барады мүлде семіріп.
жауабы - Ұршық
Көрінген жол үстінде доғалай бас,
Қолы жоқ, аяғы жоқ бұл қалай бас?
Жағынан шапалақпен сипап ұрсаң,
Атындай жолаушының жорғалай бас.
жауабы ..
Қолы жоқ, аяғы жоқ бұл қалай бас?
Жағынан шапалақпен сипап ұрсаң,
Атындай жолаушының жорғалай бас.
жауабы ..
Көк лағым көген сүйреді.
жауабы - Ұршық
жауабы - Ұршық
Екі малдың атымен аталатын бір мал бар ол қайсы мал
Жауабы - Түйетауық
Жауабы - Түйетауық
Қара ала тоны бар,
Аңдардың ол краны.
Оны сен де танып ал,
Серейiп кеп тұрады.
Жауабы - Жираф
Аңдардың ол краны.
Оны сен де танып ал,
Серейiп кеп тұрады.
Жауабы - Жираф
Мойыны сорайған,
Сирағы серейген.
Теңбiл шұбар терiсi,
Шөлдегi аңның iрiсi.
Жонында жалы бар,
Бұл қандай жануар?
Жауабы - Жираф
Сирағы серейген.
Теңбiл шұбар терiсi,
Шөлдегi аңның iрiсi.
Жонында жалы бар,
Бұл қандай жануар?
Жауабы - Жираф
Мұрның-мұрның, мұрынды,
Мұрның неден жырылды?
Аузы-басын түк басып,
Сені неден жын ұрды?
жауабы
Ұршық
Мұрның неден жырылды?
Аузы-басын түк басып,
Сені неден жын ұрды?
жауабы
Ұршық
Жалғыз ғана көзі бар,
Алтыннан белбеуі бар,
Жыңғылдан таяғы бар.
жауабы
Ұршық
Алтыннан белбеуі бар,
Жыңғылдан таяғы бар.
жауабы
Ұршық
Ақ күшігім жүгіре-жүгіре буаз болды.
жауабы
Ұршық
жауабы
Ұршық
Шаршамас кемпір көрдім жалғыз аяқ,
Аузына тістеп алған шиден таяқ,
Жүрген сайын белбеуін қабаттайды,
Беріпті әсемдікті аямай-ақ.
жауабы
Ұршық
Аузына тістеп алған шиден таяқ,
Жүрген сайын белбеуін қабаттайды,
Беріпті әсемдікті аямай-ақ.
жауабы
Ұршық
Жалғаған ел ортасын,
Жатыр тосып арқасын.
жауабы
Көпір
Жатыр тосып арқасын.
жауабы
Көпір
Жол үстінде төсек,
Оны таба алмаған есек.
жауабы
Көпір
Оны таба алмаған есек.
жауабы
Көпір