Бөлім: «Әңгімелер жинағы»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Жетісу өлкесін орыс алуы
XIX ғасырдың ортасына таман (1830-1840 жылдар арасы) қазақ ыдырап, орысқа бағына бастады. 1730 жылдар қазақтың табалдырығын орыс алғаш аттауы деп..
© Ілияс Жансүгіров
Жемісті жыл
1936 жыл Қазақстанның тарихында қандай елеулі, қандай маңызды болса, бұл жыл қазақ әдебиетінің тарихында да аса өнімді, аса әйгілі жыл.
Өткен жыл..
© Ілияс Жансүгіров
Өткен жыл..
Жаркент оязында
Жаркент оязындағы Албан қонысында Қарқара деген жәрмеңке бар еді. Бұл жәрмеңкеге күнбатыс Қытай мен Ресей саудасы тоқайласатын еді. Жәрмеңкенің..
© Ілияс Жансүгіров
Жақсы көрген қызық кітабым
Мен жолдамын. С. қаласынан мінген пойыз сызғытып оңтүстікке келеді. Терезеден қызарып шығып келе жатқан күн. Күн қандай қызыл! Қандай сұлу! Бірақ..
© Ілияс Жансүгіров
Еркек бес түрлі
Өмірді көріп жүріп, өмірді суреттеген жазушыларды оқып жүріп, мен еркек атаулыны бес топқа бөлем:
Бірінші — әйелді ауламайды. Салқын қанды..
© Ілияс Жансүгіров
Бірінші — әйелді ауламайды. Салқын қанды..
Дәметкеннің зары
(Шөкенұлы Құсайынның естелігінен)
Дәметкен Далабайдың шешесі. Далабай жалғыз. Өзі жарлы кемпір. Дәметкеннің екі көзі жоқ, су қараңғы кемпір. Ол..
© Ілияс Жансүгіров
Дәметкен Далабайдың шешесі. Далабай жалғыз. Өзі жарлы кемпір. Дәметкеннің екі көзі жоқ, су қараңғы кемпір. Ол..
Байсарының өтірігі
Ақжол шабдар атым бар, Ақшамға азан айтып, аллаһу әкбар дегенде, Алматыдан шығып Ла-й-ла-һа-ил-ла-ла дегенде Қарғалыны қақ жарып, Ұзынағашқа бардым...
© Ілияс Жансүгіров
Бадырақ
I тарау
Таң анық атқан жоқ. Айдың аяққы қараңғысы. Таң алдына шейін талықсып келіп, бой жасаған өлетін адамның көзіндей ажарланып бағжиған жұлдыздар..
© Ілияс Жансүгіров
Таң анық атқан жоқ. Айдың аяққы қараңғысы. Таң алдына шейін талықсып келіп, бой жасаған өлетін адамның көзіндей ажарланып бағжиған жұлдыздар..
Әубәкір Сұлтанбекұлының естелігі
Жаңылмасам, шілденің 10-ы күні Албанның мен деген адамын ақжелке пристав Подборков Қарқарада алдына шақырды. Барлығымыз 20-дай кісіміз. Шақырғанда..
© Ілияс Жансүгіров
Ән, әншілер жайында
Ән-күйімізді сөз қылуды бүгінгі өмір тілейді. Неге десеңіз, ән-күй тіршілік басқышында аңның аз-ақ алдында тұрған халық пен мәдениеттің жоғары..
© Ілияс Жансүгіров
Асан туралы
Асанның өзінің кім екенін былай қоя тұрып, сөзін алғанда, Асан төңкерістің алдындағы заманға кезіккен рубектік қалыптағы ескі ауылдың тілі болған..
© Ілияс Жансүгіров
Алдаберген Қайшыбекұлының естелігі
(Жаркент оязы, Тұзкөл болысы, Аламан ауылының Албаны)
Мен шілденің 10-ы күні Шалкөдеден келе жатып дүйсенбі күні Албанның Қарқараға жиналатынын..
© Ілияс Жансүгіров
Мен шілденің 10-ы күні Шалкөдеден келе жатып дүйсенбі күні Албанның Қарқараға жиналатынын..
Абайдың сөз өрнегі
Абайдың алдындағы қазақ әдебиетінің үлгісі — батырлардың жырлары, билердің, шешендердің сөздері, жыраулардың, толғауы, ақындардың айтысы..
© Ілияс Жансүгіров
1916 жылғы оқиғада менің көргенім
Ел жайлауға шыққан шілде айының аяқ кезі. Мен болыстың үйінде жалға жүргенмін. Әкем сол жылы айына бес сомнан алып, саудагер Құрманғали Майсонұлына..
© Ілияс Жансүгіров
1916 жыл деректері
«25-маусым жарлығы» елдің төбесінен түскендей болды. Мұны бұрын жергілікті билеу мекемесіндегі өкімет қызметкерлері де білмеді. Өкімет..
© Ілияс Жансүгіров
Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша әлемдегі ең бай елдер
Жан басына шаққандағы ЖІӨ көлемі бойынша әлемдегі ең бай елдер - экономикасы жоғары дамыған елдер. Орташа алғанда, бұл мемлекеттердің әрбір азаматы..
© Керімсал Жұбатқанов
ҚЫЗ ҒҰМЫРЫ
ҚЫЗ ҒҰМЫРЫ(Өмірдегі кей жайларды арқау етіп, ойдан құрастырылған әңгіме) Аружан жастайынан өмірінде ешқандай қиындық..
© Жібек Ысқақова
Шаш ал десе бас алғандар
Алдымызда будаланған қағаз жатыр. Мұның ішінде не жоқ дейсіз, бәрі бар; анықтама керек пе, мінездеме, болмаса дәлелдеме, қолхат, тілхат, жолдама..
© Асқар Тоқмағамбетов
Тығынбаев тығындайды да, Қалдашбаев мығымдайды
Тығынбаев шелектің тесігін, қораның есігін тығындаудан гөрі кеңірдектің, өңештің, жұтқыншақтың тесігін тығындауды жақсы біледі. Шелегі тесіліп суы..
© Асқар Тоқмағамбетов
Түк те емес — чепуха
(Бейқамдардың құлағына алтын сырға)
— "Қылышын суырып қыс та келер!" дегенде, кейбір аудан, колхоз басшылары: "Түкте емес — чепуха" деп..
© Асқар Тоқмағамбетов
— "Қылышын суырып қыс та келер!" дегенде, кейбір аудан, колхоз басшылары: "Түкте емес — чепуха" деп..
Тәйірі, бұ да қылмыс болып па!
Досжан ағайға колхоздың Қоңыр өгізінің жүріс-тұрысы жақпай-ақ қойды. Қоңыр өгіз тұяғы сыртылдап, танауы пышылдап, ұрғанға жүрмейтін антұрған...
© Асқар Тоқмағамбетов
Сен салар да мен салар
Қ. қаласындағы кейбір кеңсе бастықтарының аузынан бұлаң құйрық бір "түлкі" шығып қашатын болып жүр. Шынында бұл ғажап нәрсе, түлкі деуге ол түлкі..
© Асқар Тоқмағамбетов
Сауда қызметкері ме саудагер ме?
Құлатайдың Сұлутөбе сельпосына барғалы жұмбақты жағы көбейіп кетті. Оның жүргені де, тұрғаны да, ең арғысы күлгені де жұмбақ. Оны қырық аударсаң да..
© Асқар Тоқмағамбетов
Сапасыз бұйымдар, жауапсыз басшылар
Клара Б. ботинка алғалы базар басындағы дүкендерді аралады. Ақырында "осы лайық" деп табылған, көруге сүйкімді, бауырынан жарап, жылмиған ботинкаға..
© Асқар Тоқмағамбетов
Пинттің "бенті"
Сырт қарағанда Пинттің "бенті" мықты - ақ секілді, қалай ырғасаң да лықылдайтын емес, қайта нығызданып, ширай түсетіндей. Ал, бірақ, анығына келгенде..
© Асқар Тоқмағамбетов