Бөлім: «Әңгімелер жинағы»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Қырықбол мен ақбата
Қарықбол тақауда онға шыққан. Сабақ біткен соң иен тауда, шалғынды жайлауда отырған үйіне келген. Айнала құлаққа ұрған танадай тым-тырыс. Көкесі..
© Дүкенбай Досжан
Қымыз
— Ағаң шақырып жатыр, — деген дауыстан төргі бөлмеге ентелей ендім.Босағада ұшыраса кеткен жеңешемнің жанарынан жас көрдім. Тұла бойым дір ете түсті:..
© Дүкенбай Досжан
Қызылқұмның желі не деп жылайды?
Қызықұмның кіндігінде отырған Мүсіркеп түйеші алпыстан асқан осынау өмір жолының дәл бүгін қиын бір тығырыққа тірелгенін іштей сезді, әйтсе де алдағы..
© Дүкенбай Досжан
Қызыл кеніш оқиғасы
Қазақ жері тарих кітабының сарғайған беті. Туған өлкеге байланысты азды-көпті әңгімеге, атауына назар салып, тереңірек үңілсең-ақ алтын жүлгесіне..
© Дүкенбай Досжан
Қыдырдың құбылысы
Оразәлі өз қатарының алды, алғыр, зейінді дәрігер екенінде ешкімнің күмәні болмайтын. Әсіресе кейінгі бір жылдың көлемінде аса қатерлі екі-үш ауруға..
© Дүкенбай Досжан
Құмда қалған кемелер
Балықшы Тобағабыл не пәлеге ұшырағанын өзі де білмейді, аяқ басқан сайын өзін жылан арбаған торғайдай дәрменсіз сезінді. Қос өзеннің ұмар-жұмар..
© Дүкенбай Досжан
Құм жұтқан қалалар
ЕЖЕЛГІ ОТЫРАР(ОТЫРАР МЕМЛЕКЕТІ)(зерттеу)Ежелгі Отырар — сан қилы қалалардың басын қосқан: бір жағы Яксарты (Сырдария), екінші жағы Харчук (Қаратау)..
© Дүкенбай Досжан
Құм адамы
Күн желке тұстан шығып келеді, сексеуіл басына ілген тасбақаның қабығындай белдеуленіп, бозарып атқаны. Биік бүкіс шағылдың табанын бойлап батысқа..
© Дүкенбай Досжан
Құланшыда қалған із
1Сегіз жасар Дүйсенбі — Құланшыны, бұлақты, жұмсақ мысықты, сосын сағымды сағынатын шығармын деп ойлаған.Құланшы — қара шатқалды жарып ағатын..
© Дүкенбай Досжан
Қорқыттың көрі
Маңай тыныштық құшағында мүлгіді. Әлдеқайдан, алыстан шибөрі қыңсылады, ит ұлыды. Жырақтан Қызылқұмның қызыл өңеші шалынды, таң атып келе..
© Дүкенбай Досжан
Қан тарту
Бар пәле ойда жоқта шекесі шағып ауырып, тынысы тарылып, аллергия деген дерт жабысқаннан басталды. Әуелгіде: «Ой, осыны қойшы!» деп, қазақы мінезге..
© Дүкенбай Досжан
Қайрауық күйші
«Пәруардігар заман-ай, қысастанған кесапат тағдыр, жалғыз түйені жетелетіп, жортақы атқа аяқ артқызып қыласыңды қылдың ғой»,— деп Қайрауық іштей..
© Дүкенбай Досжан
Көкпар
Сердалы атқа қонғанда күн тас төбеде тұрды. Сап-сары дала, қап-қара қойшылар жүр. Шыр еткен бозторғай жоқ. Әуе айналып жерге түскендей. Қиырда..
© Дүкенбай Досжан
Көз
Қазақ сахарасының бетіне түскен маңы іспетті көне қала — Созақ ирек сағымға оранып, бірде алыстап, бірде жақындап жуығарақта жеткізе қоймады. Қиыр..
© Дүкенбай Досжан
Кешірім
Көркем сөздің қас шебері, кемел жазушы Мұхтар Әуезов, мінекей, бір жылдан асты, тор көз терезелі, сыз иісі шыққан, абақтының қуықтай бөлмесінде қор..
© Дүкенбай Досжан
Ине ұшындағы өмір
(хикаят)1Дүниені бар бояуымен сезіну — адамның аса бақытты кезеңі. Кейінгі кезде сол бояу солғын тартып, мына тіршілік дәмі таңдайына кермек татып..
© Дүкенбай Досжан
Жылы жауын
1Екі тау аңғарында, Майдамтал бойындағы қырық гектар жерге тігілген арша көшетін қарауылдап, жекеменшік бес-алты уақ малы мен үш жылқысын шүйгінге..
© Дүкенбай Досжан
Жұт
Есімім — Тынышбек, — деп бастады сөзін үні қарлығыңқы, шашын кірпі етіп тараған, ат жақты, бет пішіні кавказ халқына келетін, қоңқақ мұрын, қалың..
© Дүкенбай Досжан
Жігіттің бір жұрты
ШОРТАНБАЙ ЖАНҰЗАҚҰЛЫНААудан орталығынан тау баурайлап батысқа созылған үлкен жолдан бұлар мінген жеңіл газик қиыс бұрылып Раң өзенінің алқымына..
© Дүкенбай Досжан
Жібек жолы
БАСТАУҰшы-қиырсыз Жібек жолының бойымен лықылдай соққан сары жел бір мезет демін ішіне тартқан. Күн арқан бойы көтеріліп, демде қызған көсеуге ұқсап..
© Дүкенбай Досжан
Жаңғақ
Чечен шалы Ахмет таң алакеуімде бұрын болмаған таңғажайып елеспен тілдесті. Түс деуге де келеді. Әуелі көз алды тұманданып, қызыл-жасыл бояу жүзді..
© Дүкенбай Досжан
Жанып-сөну
Мұхтар Әуезовтың 26 жасында хатқа түсірген «Сөніп-жану» әңгімесін екінің бірі біледі.Сыздық есімді оқыған жігіттің қырға келгенде жалғыз мәрте көріп..
© Дүкенбай Досжан
Жантәсілім
Жарықтық жақындарым-ай! Қаншама көз көріп, жақын жүрген замандастарым «дүние тіршілігінің у да шу думаны үзілмесінші» дегендей, жарық дүниенің есігін..
© Дүкенбай Досжан
Жанқұмары
Кешегі күңгірт заманда ойда қалған қара қалмақтың ханы Алтай тауының арғы қабағында жатқан қоңтайшыға Қалтан Шерінге елде жоқ сұлу қызық — қасына..
© Дүкенбай Досжан
Жанқайғы
Темірші Шыңғысхан дала империясын құра білді. «Ол өзін қорғаған, өзін асырап баққан ұлы Дала алдында мәңгілік басын иіп өтті», — деп жазылған..
© Дүкенбай Досжан