Бөлім: «Әңгімелер жинағы»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Үскірік
Қар жауды, көп жауды. Онан соң ышқына ұлып долданып, жер-көкті астын-үстіне сапырып, жұлып жеп, жын қаққандай құтырынып, еліріп боран соқты. Қарды..
© Сайын Мұратбеков
Телі өскен ұл
КиноповестьҚара жолдың шалшық суы мен балшығы шашыраған жолаушылар автобусы аудандық шағын қаланың орталық алаңына шыға келді де, зулап өтіп екі..
© Сайын Мұратбеков
Тәтей
Бізді бірінші кластан бастап оқытып келе жатқан мұғалімді «тәтей» дейміз. Ол кісінің бойы біздің төртінші кластағы Тұрсын деген баладан аз-ақ..
© Сайын Мұратбеков
Таңғы шық
Селолық дүкеннің сатушысы Тұраш қамаудан үш ай дегенде босады. Қоңыр сырмен боялған зілдей ауыр ағаш қақпа қарсы алдынан ешбір сықырсыз жайымен сырғи..
© Сайын Мұратбеков
Табылмаған мекен
Жаңа қоныс — разъезге көшіп келген күннің ертеңіне Уәзипа өз өмірінде бірінші рет ырым қылып көрші-қолаңдарына жеті нан таратты.«Е, құдай, — деді..
© Сайын Мұратбеков
Райгүл
(Әбу Сәрсенбаевқа)Жазғы емтихан аяқталып қалған кез еді, ауылдан хат алдым. Әкем жазыпты. Қысқаша ғана амандықтарын білдіре келіп, хаттың ақырында..
© Сайын Мұратбеков
Өлең
Өз өмірінде Райымбек бірінші рет өлең жазған. Бұл жай, анау-мынау өлең емес, қызға арналған махаббат жайындағы өлең еді. Өлеңнің тууы да, жазылуы да..
© Сайын Мұратбеков
Отау үй
"Әкем қайтер екен?" — ауылдың шетіндегі шаруашылық ауласынан машинаға отырып, әкесінің үйіне жеткенше Ұзақты қинаған ой осы болды. Жеке үй боп..
© Сайын Мұратбеков
Менің қарындасым
Биыл қысқы демалыста ауылға келгенімде, қарындасымның соншалықты тез өсіп, өзгеріп кеткені қатты таңырқатты.Кеше ғана жолда келе жатқанымда оны көз..
© Сайын Мұратбеков
Махаббат
Соңғы кезде ата-анасы мен Әсияның арасы суынып кетті. Әсіресе, әкесі Отар қызын отырса, тұрса ала көзімен атып жақтырмайды. Ал Әсия болса жат..
© Сайын Мұратбеков
Қысқы кеш
Қыс түсердің алдында салынған жаңа қора үлкен дөңнің үстінде. Ойдағы ауыл орталығы бұл жерден алақандағыдай анық көрінеді. Мал қораның түнгі..
© Сайын Мұратбеков
Қыран құс көк жүзін шарлап кетті
(Үрміз қарттың әңгімесі)Іргежал деген биік жалдың түбінде үшінші ферманың штабы орналасқан. Көктемге қарай бұл ара ғажап сұлулыққа бөленген жер екен...
© Сайын Мұратбеков
Қылау
Шырт ұйқының құшағында жатқан. Бас жағынан дарылдай сөйлеген әкесінің даусы оятып жіберді.— Әй, Сатай, тұр балам, барып шананы алып қайт, —..
© Сайын Мұратбеков
Қызғаныш
Күз еді. Ауылдағы байланыс бөліміне бастық болып екі баласы бар Бағила деген жесір әйел көшіп келді. Талайдан жабық тұрған почта үйінің есігі сол..
© Сайын Мұратбеков
Құданың «фокусы»
Почтаға телефонға шақыртып кеткен Тортай тез қайтып оралған.— Құдаң қонаққа келсін деп шақыртып жатыр, — деді шешесіне күңкілдеп. Қатулы екені үнінен..
© Сайын Мұратбеков
Күсен-күсеке
1Қойды күн шықпай ергізу Күсеннің қанына сіңген әдеті. Киіз үйдің саңылау-тесіктерінен жарық кірді дегенше, ол төсекте жата алмайды. Таңның атуын..
© Сайын Мұратбеков
Күзгі бұралаң жол
Күн сәскеден ауып барады. Біз Гришка, Қанатай үшеуміз диірменнің желке тұсындағы қойтастың үстінде отырмыз. Қанатай — жұқалтаң, ақ сұр өңді бала...
© Сайын Мұратбеков
Көктемгі егіс кезінде
Бұл жылғы көктем егісі Көбеген үшін жылдағыдай көңілді басталмады. Май тартуға шыққанына үш күннен асса да, әлі керосин сұрап оны тоқтатқан жан..
© Сайын Мұратбеков
Көкорай
Әдетте таулы өлкедегі қыстың соңы жиі-жиі бұрқасын-боранды болып, аласапыран өлараның кезінде сай-сүйекті сырқыратып мезі қып жіберер қарасуық жел..
© Сайын Мұратбеков
Кәментоғай
Біздің ауылдың оңтүстік шетінде Кәментоғай деген терең сай бар. Сайдың іші ит тұмсығы өтпестей боп сыңсып өскен, ну жыныс қалың ағаш: күміс жапырақты..
© Сайын Мұратбеков
Жусан иісі
1Алыста қалған балалық шағым... Ойымнан: жарғақ сары тоны қаудырлаған, тобығы тайған сол аяғын сүйрете жүгіретін, шілбиген арық ақсақ қара бала бір..
© Сайын Мұратбеков
Жеңеше
Біздің колхоздың бойдақ малы Аяққұмды қыстайды. Бұл - ауыл орталығынан жүз елу километрдей қашықта жатқан құмды өңір. Бірақ құм дегенге тақырайған..
© Сайын Мұратбеков
Жанболат
КездесулерӨзім кештете жеттім. Колхозда қонақ үйі жоқ екен, біреудікіне түнеуге тура келді. Менің бұрылған үйім — шағын ауласын шырғанақпен қоршаған..
© Сайын Мұратбеков
Жабайы алма
БІРІНШІ БӨЛІМКӨКІНАЙТау бөктері тұтасқан жабайы алма болатын. Соғыс жылдары біз, жас балалар, қалың бөргезге қол-аяғымызды қызыл ала жоса ғып..
© Сайын Мұратбеков
Ескек жел
Тұқым сақталатын тас қойманың алдында ала қыстай көк ВИМ селкілдейді де тұрады. Бес-алты әйел ертеден кешке дейін көктемде себілетін тұқымдық астықты..
© Сайын Мұратбеков