Бөлім: «Әңгімелер жинағы»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
Жыл құсы
Студент Воронов ой-шұңқырлы тақтақ жолмен таудан түсіп келе жатқан. Көпір алқымында өзеннен көз алмай, балдаққа сүйеніп әлдебір мыжырайған бейшара..
© Иван Бунин
Жапан түзде
IКүн батып, қас қарайса-ақ борасын тұрады...Ертең наурыз, ұлы-жіңгір думан, бірақ мынау иіннен басқан ымырт, таусылмайтын шұбырынды жалғыз жол..
© Иван Бунин
Жалмауыз
Қайыршы қыз, жетім, дені-басы таза, қой аузынан шөп алмайтын момын, тіпті жарымес десе де" болады. Байдың үйінде есік көзінде жүрді, ең ауыр, қайдағы..
© Иван Бунин
Деревня
(повесть)Сыған атанып кеткен Красовтардың арғы атасын Дурновоның байы тазы иттерге талатып өлтірген. Сыған қожайынының ашынасын азғырып әкеткен екен...
© Иван Бунин
Бақ аясында
Усадьбаның бағын жалға алған Липецкінің мещаны Иван Васильевич Чеботарев кештетіп келді.Бұл өзі тұйғындай ғана кәртамыш шал, басында жылы көк картуз..
© Иван Бунин
Асу да асу бел екен
Түн еді, асуға жете алмай таудың жықпыл-жықпылында әлі сандалып жүрмін, екілене соққан жел, мұнартқан сыз тұман, оқтын-оқтын ішін тартып артымнан..
© Иван Бунин
Арсеньевтің өмірі
БІРІНШІ ДӘПТЕРКөргенің мен көкейдегің хатқа түспесе көң басып кебініңмен бірге кетеді, ал жазылып қалса — жан азығыМен жарты ғасыр бұрын орталық..
© Иван Бунин
Антон алмасы
м... Ерте келген жаймашуақ күз есімде қалыпты. Әдейі тұқым себетін мезгілді аңдып тұрғандай тамыз айы жылы жаңбырмен басталған — жаңбырдың нағыз..
© Иван Бунин
Ақырғы жүздесу
IӘрі сыз, әрі суық айлы күздің кешінде Стрешнев ат ерттесін деп бұйырды.Қап-қараңғы атқораның жалпақ терезесінен айдың оқтай сағымы көк түтін болып..
© Иван Бунин
Тазының өлімі
1Сүлдерін сүйретіп басына бір, аяғына бір шықты. Үстін кіршіксіз таза ақша қар басқан кішкентай ғана төмпешік. Меңірейіп қалған. Жазда, алғаш үйілген..
© Мұхтар Мағауин
Өлі мен тірі
— Тірі кісі мен өлі аруақ — екеуінің жолы екі айырық. Бірге жүріп, бірге тұрмағы мүмкін бе? — деді Ли.— Өлген адам — бұ дүниеден тыс. Алайда, артында..
© Мұхтар Мағауин
Оң мен сол
Мен кішкентай кезімде оң аяғым қайсы, сол аяғым қайсы — ажырата алмаушы едім. Оң аяқтың, сол аяқтың өздерін емес. Етікті. Етіктің қай сыңары қай..
© Мұхтар Мағауин
Он жетi әйел алған Исақан ағам
Жас ұлғайғанда адамды әрқилы дерт иектей бастайды екен. Кесел одан бұрын да келуі мүмкін. Сол, тарпа жабысқан беті, алып та кетуі мүмкін. Бірақ мен..
© Мұхтар Мағауин
Менің түрлі түстерім
Кейiнгi кезде бей-берекет, сұрықсыз түстер көрем. Сұрықсыз ғана емес, мән-мағнасыз, күлгін, күңгірт. Әлдебір бекетке, мекенге жете алмай жатам...
© Мұхтар Мағауин
Құждың қу жілігі
1963 жыл, аспирант кезім, қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірін айғақтайтын жаңа мағлұматтар іздестіру үстінде, Тизенгаузеннің Алтын Ордаға қатысты..
© Мұхтар Мағауин
Бір атаның балалары
Он сегізден тірі қалған үшеу туралы орыс әні көпке мәлім. Тарихын естіген жұрттың бәрі көзіне жас алады.Мен жалғыз баласынан соғыста айрылған..
© Мұхтар Мағауин
Бесінші түлік
Бес түлік малымыз бар — бірі шошқа,Жаямыз табынымен, бөліп қосқа...Колхоздасу кезеңіндегі халық өлеңі.— Шошқа біздің ауылға тың көтеру науқанымен..
© Мұхтар Мағауин
Әйел махаббаты
— Иә… шын сүйе алатын тек әйел ғана.Мопассан. «Орындық тоқушы әйел».— Құдай-ау, біз көріспегелі он шақты жылдан асып кетіпті ғой!— Иә, Бәтимаш, ол..
© Мұхтар Мағауин
Жетектескен екеу
(Әзіл әңгіме)«Адамның басы - Алланың добы» деген тап рас. Қақпақылдап ойнай ма, қақырата қақпаға қарай тебе ме, жаратушы өзі біледі де....Иегін сары..
© Нұрмахан Елтай
Осылай да ойнай ма екен?
Асығып- үсігіп, өрістен қайтқан Дедей үйге кірген бойы қара ноқатын «тырс» еткізіп басып қалып, теледидарды қосып кеп жіберді. Қайнауы жақын..
© Нұрмахан Елтай
Шық жекпе-жекке
...Есіктің алдында аяғымды айқастырып, айдалаға қарап ойланып отырсам, Гөзалдың кетік баласы жетіп келді. –Аға, сізді көкем шақырып жатыр! – деді..
© Нұрмахан Елтай
Ауылға аудан әкімі келді... (Әзіл әлеміндегі әңгіме)
Әкім қобалжып, орынбасарына қарады Жаңадан келген аудан әкімі жайсаң жігіт екен. Моншадан шыққан кісі секілді жүзі қызыл шырайланып, күлімдей..
© Нұрмахан Елтай
Кешіріңізші, басеке!
«Зығырданды қайнататын тірлік қой, мынау! «Айтсам тілім күйеді, айтпасам ділім күйеді» демекші, бетін тіліп, айтып-айтып тастамаса болар емес қой..
© Нұрмахан Елтай
Өлеңмен өткен өрлерім
IМенің туған қалам Кереку, яғни Павлодар атырабында, Баянауыл, Ертіс бойларында халқымызға аттары әйгілі тамаша енер иелері, бірнеше ақындар, әншілер..
© Қалижан Бекхожин
Ұлтуған
1Жанашыр ағайын шамалы еді. Әкесінің үшін өткізгеннен кейін-ақ ел аяғы суып, жұрт үйді-үйіне тарай бастады. Кетерлерінде бәрі де Ұлтуғанның алдына..
© Сайын Мұратбеков