Бөлім: «Әңгімелер жинағы»
Әңгіме, әдебиетте — оқиғаны қара сөзбен баяндайтын шағын көркем шығарма жанры.
Әңгіменің жанрлық ерекшеліктері оқиғаны баяндау тәсілі, композициялық, сюжеттік құрылысы, көркемдік жүйесі арқылы айқындалады. Әңгіменің көлемі шағын, кейіпкерлер саны аз, сюжет ұйытқысын құрайтын оқиғаның басталуы, шарықтау шегі мен шешімі болады. Онда адам, оның өмірі мен тағдыры, аса маңызды деген оқиға жинақы беріледі. Мұнда бір айтылған жайларға қайта оралуға, тәптіштеп баяндауға, ұзақ суреттеуге орын жоқ. Әңгіме жанры аз сурет арқылы көп жайды аңғарта білетін айрықша көркемдік шеберлікті талап етеді.
АҒАЛАРЫМ
Ағаларыммен танысудың реті келді.Смағұл — әкемнің інісі. Мұрт шыға бастағанына аз ғана жыл. Мен бұл кісіні тәте деймін. Шешем қазақ әйелдерінің салты..
© Бердібек Соқпақбаев
МЕНІҢ ӘКЕМ
Мен бір жағдайда әкеме өте риза болатын едім — ол өмірбаян жазып, анкета толтырған кезде. Кез келген қарапайым анкетада әке, шешең кім болған деген..
© Бердібек Соқпақбаев
ҮЙГЕ ҚАШУ
Тұлықтастың атына міну мені әбден қажытты. Бір де рет ұйқым қанбай, өлермен болдым. Тоғыз жасар балаға таңқасқадан түнге дейін ат үстінде тепеңдеу..
© Бердібек Соқпақбаев
ЖЫЛҚЬІБАЙДЫҢ СҰМДЫҒЫ
Жылқыбайдың арғы аталары дәулетті адамдар болған. Жылқыбай үш ағайынды. Ең кішісі Жылқыбай. Ата-баба дәулетінің бұларға сүзіле келіп, жұғын-жұрнағы..
© Бердібек Соқпақбаев
ТЕПЕҢ-ТЕПЕҢ
Менің масақшылық мамандығым тамамдалды. «Кішкентайсың, көлікке салмақ аз түседі» деп, тұлықтастың атына мінгізіп қойды.Қазіргі балалар тұлықтасты..
© Бердібек Соқпақбаев
ӘДЕМІ ӨМІР ТУРАЛЫ АҢЫЗ
Егін қол орақпен, шалғымен орылады. Бірлі-жарым лобогрейка жұмыс істейді. Комбайн жоқ.Орылған аңыздан біз масақ тереміз. Әрқайсымыздың қолымызда..
© Бердібек Соқпақбаев
БІР, ЕКІ, СОЛАЯҚ!
Күз — колхоз жұмысының аса әбігер, қарбалас кезі. Бір жағынан шөп орылып бітпей, екінші жақтан: «Ал мені ора баста» деп, қабаттасып астық піседі...
© Бердібек Соқпақбаев
МАЙРА
Ауыл совет председателі Батырқанда бір ұл, екі қыз бар. Ұлы Жанбосынды оқушы азды-көпті біледі. Тетелес екі қыздың үлкені Майра, кішісі Сайра.Қазақ..
© Бердібек Соқпақбаев
КӨПЕКБАЙ ЖӘНЕ ОНЫҢ БАЛАЛАРЫ
Көпекбайұлы Жүнісбайдың қолына класскомдік тізгін тимей-ақ тұр екен. Арба қамшыдай шартылдап, ол енді бізді бір шыбықпен айдайтын болды.Жүнісбай..
© Бердібек Соқпақбаев
«КИІКБАЙ!», «НАЙЗА!»
Мектеп түпкілікті болып басқа үйге көшті.Сол Киікбай ауылында бұрын мешіт болған бір ұзынша там үй бар-ды. Діннен қадыр кеткен соң, терезелері қирап..
© Бердібек Соқпақбаев
МЕКТЕП
— Қостөбеде мектеп ашылатын бопты! Бала оқытатын мұғалім кепті! — деген қуанышты хабар әр үйдің түндігін бір желпең еткізді. Бұған, әсіресе, балалар..
© Бердібек Соқпақбаев
ОҚИМЫН!
Жаз кезінде өзіміз үйде барда күндізі біздің үйдің есіктері еш жабылмайды. Даладан жарық пен таза ауа кіргізіп, есік жабық болса, мұрынды дереу бітеп..
© Бердібек Соқпақбаев
МАЛ — АДАМНЫҢ БАУЫР ЕТІ
Ауылда күнде жиналыс. Елді коллективке тарту.Салақтатып сумка салған өкілдер келеді. Өкіл келсе, жиналыс шақырылады. Қараңғы халық аңқау бала..
© Бердібек Соқпақбаев
ҚОСТӨБЕ, «ЗАСТАП», ШЕКАРА
Қазақстан картасынан Алматыны көзіңізді жұмып тұрып тауып алатыныңызға мен дауласпаймын. Астанаға дәл барып тірелген саусағыңызды енді тау сілемімен..
© Бердібек Соқпақбаев
ҮЗІК-ҮЗІК СУРЕТТЕР
Жаз. Жайлау. Шұбала қонған киіз үйлер. Қанаттас бір ауылға апам мені жетелеп, қыдырыстап келген. Үш-төрт әйел үйде шай ішіп әңгімелесіп отыр да, мен..
© Бердібек Соқпақбаев
Экспертиза
Заң институтының студенті Әкімбаев Ешназар қалалық асханалардың бірінде тамақтанып отыр. Жұмыс басты боп жүріп, ашығыңқырап қалған ол, майлы, ыстық..
© Тоқаш Бердияров
Шеміршек
Қайранмын, қайдан оқыдым екен? Әлде Ахмад Сайдттен бе, әлде жай әншейін бір жиын топта айтыла салған анекдот па? Әйтеуір, мына бір әңгіме есімде: Бір..
© Тоқаш Бердияров
Фарида
О кезде мен жас едім. Аудан орталығында, болмашы бір кішігірім қызмет істеп жүрдім. Туып өскен ауылым шалғай жерде болғандықтан пәтер жалдап, уақытша..
© Тоқаш Бердияров
Үрей
Жәркембайдың ұнамсыз бір кемшілігі бар: біреумен сөйлескенде немесе жазу жазғанда, ұдайы танауын шұқып отырады. Осы бір сүйкімсіз әдеттен өзінше..
© Тоқаш Бердияров
Тыным
Намазбай ақсақал жұқа қара шапанын желең жамылып, тұмсығы үшкір резинке кебісін сүйретіп, аяғын сылти басып үйден шықты. Аула ішіндегі тәртіпсіздікті..
© Тоқаш Бердияров
Тойда
Күмбірлеген жана үйдің ішінде Қонысбайдың үйлену тойы басталып та кетті. Ерлі-зайыптылардың денсаулығы үшін және олардың бақытты өмірі үшін..
© Тоқаш Бердияров
Нан
Қонысбай ғажайып бір түс көрді. Түсінде қап-қара киім киініп, цирк аренасында тұр екен. Басында күмбез тәріздес қара сәлде, қолында қылтырықтай..
© Тоқаш Бердияров
Мұрт
Мен мұрт қойғалы қашан! Е-е, несін айтасыз, мұрт мәселесі өз алдына үлкен бір проблема! Олай дейтін себебім, көресіні жұрттан емес, мұрттан көрдім...
© Тоқаш Бердияров
Қаламақының қасиеті мен қасіреті
Әдебиет пәнінің мұғалімі Матанов Мақаштың ептеп жазатын да өнері бар-ды. Жалақысын түгелдей әкеп беріп, ал қаламақысын жымқырып «Сыра сайранға» салып..
© Тоқаш Бердияров
Қайран, мұрын-ай!
Қасақана автобустың да кешеуілдеуін-ай! Қызметтің басталуына бес-ақ минут қалды. Қайта-қайта сағатыма қарап, берекем әбден қашты. Қысылтаяң осы бір..
© Тоқаш Бердияров