30.09.2022
206
Оңтүстік Америка
- Оңтүстік Америка мен Солтүстік Америка жалғасқан мойнақ; Панама мойнағы
- Материктің пішіні оңтүстікке қарай ; Сүйірлене түсетін үшбұрышқа ұқсайды
- Жағалық жазығы аз тілімденген;Ла-пЛАТА шығанағы
- Жағалық жазығы аз тілімденген аралдары;Отты жер,Чили топаралы, Фолкленд аралы
- Оңтүстістік Америкадағы солтүстіктегі шеткі нүктесі; Гальинас мүйісі
- Оңтүстік Америкадағы оңтүстіктегі шеткі нүктесі;Фроуард мүйісі
- Оңтүстік Америкадағы батыстағы шеткі нүктесі;Париньяс мүйісі
- Оңтүстік Америкадағы шығыстағы шеткі нүктесі:Кабу-Бранку мүйісі
Зерттелуі
- Оңтүстік Американың табиғатын зерттеп,алғашқы геологиялық картасын жасаған:А.Гумбольд пен Бонплан
- Оңтүстік Американың картоп, жүгері, қызанақтың отаны екенін анықтаған:Орыс биологы Н.И.Вавилов
- Көгілдір мұхит шөлі деген атқа ие болған Саргасс теңізін ашқан:Х.Колумб
- Шығыс бөлігінің негізін:Оңтүстік Америка платформасы құрайды
- Батыста солтүстіктен оңтүстікке қарай әлемдегі ең ұзын тау: Анд тауы орналасқан
- Оңтүстік Американың ең биік нүктесі;Аконкагуа шыңы 6960метр
- Анд тауы ежелгі инктер тілінде:Мысты таулар
- Анд тауының символы:Кондор мен Лама саналады
- Материкте дүние жүзінде ең биік сөнбеген жанартау:Льюляйляко биіктігі 6723метр
- Оңтүстік Америкадағы ең үлкен арал:Отты жер аралы
- Отты жер аралын материктен бөліп тұр:Магеллан бұғазы
Ішкі сулары
- Оңтүстік Америка материгінің солтүстік жағалауын шайып жатыр:Кариб теңізінің сулары
- Өзендерінің басым копшілігі:Жаңбыр суымен қоректенеді
- Материкте жер шарында ең суы мол өзен:Амазонка
- Амазонка өзенінің салалары.500
- Амазонка өзенінің су жинау алабы материктің жер көлемін:.40% құрайды
- Амазонка өзенінде:диаметрі 2 метрге жететін виктория-регия гүлі қседі
- Парана қзенінің сағасы:Ла-Плата шығанағы
- Ориноко өзенінің бір саласындажер шарында ең биік сарқырама:Анхель 1054м
- Парана өзенінің бойында:Игуасу сарқырамасы
- Ең үлкен көлі:Маракайбо
- Жер шарындағы ең биік таулы көл:Титикака 3800м
- Жер шарындағы ең ылғалды материк:Оңтүстік Америка
- Тропиктік климаттық белдеу байқалады:Оңтүстік жарты шарда
Оңтүстік Американың табиғат зоналары
- Ылғалды экваторлық және ауыспалы ылғалды ормандар өсімдіктері, Какао, Сейба т.б:Гевея, Бальс ағашы, Хина
- Ылғалды экваторлық және ауыспалы ылғалды ормандар жануарлары:Пекари,капибара,ягуар,пума,жалқауаң,ілмекқұйрық, бақырауық,маймылдар,анаконда
- Саванналар мен сирек орманды зона өсімдіктері:Льянос,акация,пальмалар таралған.Кампос,кактус,мимоза,бөтелке ағашы
- Саванналар мен сирек орманды зона жануарлары: қасқыр,сауыттылар,нанду түйеқұсы,пекари,тапир,ергежейлі бұғылар
- Субтропиктік дала зонасының өсімдіктері:пампа шөбі,қоңырбас
- Субтропиктік дала зонасының жануарлары:пампа бұғысы,пампа мысығы,пампа түлкісі,оцелот
- Шөлейт зона өсімдіктері:кактус,тікенекті бұталар
- Шөлейт зона жануарлары:магеллан түлкісі,гуанако ламасы,пума,пампа бұғысы,пампа мысығы, сауыттылар
- Оңтүстік Америкадағы ит тұмсығы батпайтынормандарды жергілікті халықтар:Сельвас деп атайды
- Орман іші өте ыстық,ағаштардың биіктігі:80метрге дейін жетеді
- Амазонка:ғалаламшарымыздың өкпесі
Халқы және елдері
- Халқының саны елдері:391млн
- Оңтүстік Америка халқының 10%-ын;Үндістер құрайды
- Еуропалықтардың жергілікті үндістермен некелесуі нәтижесінде таралған ұрпақтар: Метистер
- Қара нәсіл өкілдерінің еуропалықтармен некелесуінен таралған:мулаттар
- Испания мен Португалиядан келгендердің ұрпақтары:Креолдар
- Анд елдері:Колумбия,Экватор, Перу, Боливия,Нили
- Ла-Плата елдері:Аргентина, Уругвай, Парагвай
- Перу мемлекетін:Оңтүстік Американың археологиялыұ мұражайы деп атайды
- Оңтүстік Американың ең үлкен елі:Бразилия
- Дүние жүзіндегі ең ұзын ел: Чили
- Теңіз деңгейінен 3630м биіктікте орналасқантаулы астана:Ла-Пас (Боливия)