Саяси режимдердің типтері. Дүние жүзі тарихы, 10 сынып, қосымша материал 1.

2-қосымша

Авторитарлық саяси режим

Авторитаризм (лат. auctoritas - билік, әсер ету, auctor -негізін қалаушы, автор) - бір адамда (монарх, диктатор) немесе билеуші топтағы барлық биліктің шоғырлануымен сипатталатын саяси режим.

Авторитаризм билікті жоғары орталықтандыру арқылы сипатталады; қоғамдық өмірдің көптеген аспектілерін ұлттандыру; басқарудың командалық және әкімшілік әдістері; билікке сөзсіз мойынсұну; халықтан билікті иеліктен шығару; нақты саяси оппозицияны болдырмау; баспасөз бостандығын шектеу.

Авторитарлық режимнің саяси құрылымы билікті заңнамалық, атқарушы және сотқа нақты бөлуді көздемейді, дегенмен ресми түрде биліктің барлық құрылымдары болуы мүмкін.

Авторитарлық режимдерде конституция сақталады, бірақ ол декларативті сипатқа. Сайлау жүйесі да бар, бірақ ол индикативтік-жалған функцияны орындайды. Сайлау нәтижелері, әдетте, алдын-ала белгіленген және саяси режимнің сипатына әсер ете алмайды.

Авторитаризм жағдайында тоталитаризмден айырмашылығы, барлық қоғамдық ұйымдарға толық бақылау жасалмаған. Егер жүйеге зиян келтірмесе, идеологияда шектелген плюрализмге жол беріледі. Негізінен режимнің қарсыластары қуғын-сүргінге ұшырайды. Бейтарап позициялардағы адамдар жаулар деп қарастырылмайды. Белгілі бір жеке құқықтар мен еркіндік бар, бірақ олар шектеулі.

Авторитаризм - саяси жүйенің ең кең таралған түрлерінің бірі. Оның сипаттамаларына сәйкес, ол тоталитаризм мен демократия арасындағы аралық орынды алады. Сондықтан тоталитаризмнен демократияға, керісінше, демократиядан тоталитаризмге көшуде мүмкін.

Авторитарлық режимдер әртүрлі. Олар проблемаларды шешудің мақсаттары мен әдістерінде, билікті ұйымдастыру нысандарында әртүрлі болады және олар реакциялық, консервативті немесе прогрессивті болуы мүмкін. Мысалы, Чили, Бразилия, Оңтүстік Корея сияқты елдер авторитаризм арқылы демократиялық режимге келді.

http://www.grandars.ru/college/sociologiya/politicheskie-rezhimy.html