Әлем эволюциясының негізгі кезеңдері. Физика, 11 сынып, дидактикалық материал.

Тапсырма. Интернетке орналастырылған үш мақаладан үзінді оқыңдар. Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беріңдер (тақтада слайдта берілген).

Ресурс:

https://www.popmech.ru/science/news-400552-samaya-drevnyaya-chernaya-dyra-vo-vselennoy-otkrytie-goda/

Ғаламдағы ең көне қара құрдым: жыл ашылымы

Галактика J1342 + 0928 және оның ортасындағы аса көлемді қара құрдым Үлкен Жарылыстан кейін 690 миллион жыл өткен соң пайда болды. Бұл уақыт реионизация дәуірі ретінде белгілі: бірнеше миллион жыл бойы әлем жұлдыз жарығының көп бөлігін бұғаттаған бейтарап сутегінің «бұлттарымен» жабық болды. Содан кейін бірінші квазарлар (көп бөлігі аса көлемді қара құрдымдар болып табылады) сутекті иондап, әлемді әлдеқайда жарық етті.

Ресурс:

https://ru.wikipedia.org/wiki/UDFy-38135539

Ең ежелгі галактика

UDFy-38135539 — Пеш шоқжұлдызында орналасқан галактика. Табылған сәтте (2010 жылғы қазан айы) белгілі  астрономиялық нысандардың ^[2] ішіндегі ең алыс орналасқаны болатын — оған дейінгі қашықтық 13,1 млрд жарық жылын құрайды.Сонымен қатар ол белгілі галактикалардың ішіндегі ең ежелгісі^[4] — Жерден ол Үлкен Жарылыстан кейін 600 млн жыл өткеннен кейінгі күйде көрінеді.

Ресурс:

https://hi-news.ru/research-development/v-nashej-galaktike-obnaruzhena-samaya-staraya-zvezda-vo-vselennoj.html

Ғаламдағы ең ежелгі жұлдыз

Ұлттық университеттің австралиялық астрономдары біз білетін Ғаламдағы ең ежелгі жұлдыздың табылғанын хабарлады. Объект қызыл алыптар тобына жатады және оған өте күрделі және ұзақ атау берілді SMSS J160540.18–144323.1. бір қызығы, жұлдыз біздің Құс жолы галактикасының шетінде, Жерден шамамен 35 000 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Бұл жұлдыздың өте ежелгі екендігін ғалымдар зерттеу барысынан білді, бұл жұлдыз барлық белгілі жұлдыздар арасында металдың ең аз құрамына ие екендігін көрсетті.

Ғалымдардың айтуынша, бұл жұлдыз 13,8 миллиард жыл бұрын Ғаламның пайда болуынан кейін (ғарыштық өлшемдер бойынша) көп ұзамай қалыптасқан жұлдыздардың екінші буынына жатады.