Әлем эволюциясының негізгі кезеңдері. Физика, 11 сынып, презентация.

Сабақтың тақырыбы: Ғалам эволюциясының негізгі кезеңдері.

Оқыту мақсаттары:

11.10.1.10 – Хаббл заңын қолдана отырып, Ғаламның жасын санай білу.

Сабақтың мақсаты:

Ғалам эволюциясының кезеңдерін сипаттау.

Бағалау критерийлері:

Ғалам эволюциясының негізгі кезеңдерін атайды;

Әр кезеңде орын алған негізгі оқиғаларды атайды.

Оқы және ойла!

1-тапсырма. Мақалалардан үзінділерді оқыңдар және сұрақтарға жауап беріңдер.

1. Мақалалардан үзінділерде айтылатын объектілерді не біріктіреді?

2. Мақалалардан үзінділерде объектілердің жасы қалай саналады?

3. Қандай теория Ғалам эволюциясының процесін түсіндіруге мүмкіндік береді?

Сабақтың негізгі сұрақтары :

Ғалам жасын қалай есептеуге болады?

Ғалам эволюциясында қандай негізгі кезеңдер бөлінеді?

Өз тобыңды тап!

1 топ

2 топ

3 топ

Топпен жұмыс!

Топтар тапсырмасы.

1. Ұсынылған мәтіндегі 1-суретті пайдаланып, «Ғалам эволюциясы» уақыт шкаласында» бірінші жолды толтырыңдар. Қажет болса, бағандарды қосыңдар.

2. Мәтінді оқып, екінші жолда шкаладағы өз бөліктеріңді толтырыңдар.

3. Алған ақпаратты баяндай алатындарыңа сенімді болу үшін, оны топтарда талқылаңдар.

Жаңа топты тап!

Әр топ түрлі суреттері бар үш оқушыдан тұруы керек.

Топтарға тапсырма!

Бір-біріңе зерттелген материалды түсіндіріңдер және «Ғалам эволюциясы» уақыт шкаласын толтырыңдар.

Тапсырма.

Тапсырмасы бар парақты алыңдар. Ұсынылған пікірлерді оқыңдар. Олардың қайсысы шынайы, қайсысы жалған екенін анықтаңдар.

Бастапқыда Ғалам 1 мм3-де шоғырланған энергия жиынтығы болатын.

Планк уақыты – бұл жарылыстан кейінгі ең аз уақыт.

Жалпы симметрияның бірінші бұзылуы болған кезде, бастапқы күш төрт күшке бөлінді.

Уақыт 10-22 секундқа тең болғанда, X- және У-бозондар массаға ие болды.  

10-36 - 10-10 с аралығында Ғалам құрамы әлі массасы жоқ кварктар мен лептондардың қоспасынан, сонымен қатар электрондар мен позитрондардың өзара жойылуынан пайда болған фотондардан тұрды.

10-10 с кейін Ғалам 1018 К температураға дейін суыды және одан да әсерлі көлемге - шамамен миллиард километрге жетті.

10- 15 с кейін орташа энергия 109 эВ дейін төмендегенде (Т = 1013 К, Ғаламның өлшемі шамамен 1011 км) кварктардан мезондар, содан кейін тұрақты протондар мен салыстырмалы түрде тұрақты нейтрондар түзіле бастады.  

Үлкен Жарылыстан 200 с кейін (Т = 109 К, және Ғаламның өлшемдері жүздеген жарық жылдарға жетті) протондар мен нейтрондар Н сутегінің, D дейтерияның, 3Не, 4Не гелийдің, 7Li литийдің жеңіл ядроларына қосыла бастады.  

Температура 3000 К дейін төмендегенде, молекулалар арасындағы гравитациялық тартылыс жылу қозғалысына байланысты олардың өзара тартылуынан асып түсе бастады.  

Алғашқы жұлдыздар термоядролық реакциялардың өтуі үшін жеткілікті орталық бөлігіндегі температурасы бар ыстық плазма түріндегі сутегіден және литийден тұрды, соның нәтижесінде ауыр элементтер - темірге дейін пайда болды.  

Жұлдыздың массасы неғұрлым көп болса, соғұрлым ол аз өмір сүреді.

Бүгінгі таңда өте жоғары дәлдікпен өлшенетін жеңіл ядролардың салыстырмалы таралуы Үлкен Жарылыс моделін тексеру үшін жақсы тест болып табылады.

Сәйкес ұяшыққа белгі қойып, сабақ критерийлеріне қол жеткізу деңгейін бағалаңдар.