Бөлшектердің толқындық қасиеттері, де Бройль толқындары. Бор теориясының қайшылықтары. Физика, 11 сынып, сабақ жоспары, 1 сабақ.

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі:

Атомдық және кванттық физика

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып:

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Бөлшектердің толқындық қасиеттері, де Бройль толқындары. Бор теориясының қайшылықтары.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

11.8.1.17- микробөлшектердің толқындық табиғатын түсіндіру және практикада қолданылуына мысалдар келтіру;

11.8.1.18 –де Бройль толқынының формуласын есептер шығару үшін қолдану;

11.8.1.19 – де Бройль гипотезасын түсіндіру;

Сабақ мақсаттары

Оқушыларды заттың бөлшек-толқын табиғатымен таныстыру.

Микробөлшектердің табиғатының макробөлшектер табиғатынан айырмашылығы туралы түсінік қалыптастыру.

Оқушыларда кез-келген физикалық теорияның шындық критериі эксперимент болады деген түсінік қалыптастыру.

Жетістік критерийлері

Оқушы мақсатқа жетеді, егер:

бөлшектердің толқындық қасиеттеріне мысал келтірсе;

бөлшектердің толқындыққасиетін сипаттайтын формулаларды біледі;

де Бройль гипотезасын түсіндіреді.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар кванттық теорияны сипаттау үшін арнайы терминдерді қолданады.

Құндылықтарды дарыту

Оқушылардың ой-өрісін кенейтіп, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту;

Логикалық ойлау, салыстыру, өздігінен қорытынды жасау қабілетін дамыту

Пәнаралық байланыстар

Математика

АКТ қолдану дағдылары

Электронды оқулықтан электр өрісінің күш сызықтарының анимациялық моделімен жұмыс жасау

Бастапқы білім

Жарық теориясы, жарықтың толқындық және корпускулалық қасиеттері

Сабақбарысы

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

(W) Өтілген тақырыптарды қайталау. Үй жұмысын тексеру. Жұмыстың мақсаты: бұрын зерттелген материалды қайталау, материалды әрі-қарай игеру үшін білімді жүйелеу.

Жұмыс түрі: фронталды сауалнама.

Жұмыс түрі: диалог.

Бағалау: өзін-өзі бағалау.

Бағалау формасы:(! Мен жауабын білемін, * ойлану керек, - жауабын білмеймін)

Диалог сұрақтары

1. Неліктен Резерфордтын ядролық моделі атомдардың энергия шығару процестерін түсіндіре алмады?

2. Бордың алғашқы постулатын тұжырымда.

3.Бордың екінші постулатын тұжырымда.

4. Бордың үшінші постулатын тұжырымда.

5. жарық квантын шығару немесе жұту қашан пайда болады?

6. Негізгі кванттық сан дегеніміз не?

7. Сутегі атомының 4-ші қозғалмайтын күйден 2-ге ауысуы кезінде атомның энергиясы 4,05*10^-19Дж-ға кемиді. Атомның сәулелену жиілігі қандай?

8. Сутегі атомының стационар күйлерінің энергиясының формуласын жазыңыз. Атом энергияны қалай үздіксіз немесе дискретті сіңіреді?

9. n деңгейден k деңгейге өту кезінде сіңірілген фотон жиілігінің формуласын жазыңыз.

10. Электрон екінші стационар орбитадан біріншіге ауысқанда сутегі атомының сәулелену жиілігін есептеңіз.

(Т) Жаңа тақырыпты түсіндіру.

Мақсаты: жаңа тақырыпты түсіндіру

Жұмыс түрі: презентация көмегімен бөлшектердің толқындық теориясын түсіндіру.

Зат қасиеттерінің корпускулалық-толқындық дуалізмі.

Электромагниттік сәулеленудің корпускулалық қасиеттерін(фотонның энергиясы мен импульсі) толқындық қасиеттерімен (жиілік немесе толқын ұзындығы) байланыстыратын негізігі теңдеулер:

Корпускулалық және толқындық қасиеттерге ие жарық олардың көрінуінде белгілі заңдылықтарды ашады.

Жарықтың толқындық қасиеттері оның таралу, интерференция, дифракция, поляризация заңдылықтарында, ал корпускулалық-жарықтық заттармен әсерлесу процестерінде көрінеді.

Толқын ұзындығы неғурлым көп болса, фотонның энергиясы мен импульсі соғурлым аз болады және жарықтың кванттық қасиеттерін анықтау соғурлым қиын болады.

Толқын ұзындығы неғурлым қысқа болса, фотонның энергиясы мен импульсі соғурлым көп болады және жарықтың толқындық қасиеттерін анықтау соғурлым қиын болады.

Француз ғалымы Луи де Бройль (1892-1987) 1923 жылы бөлшектер- толқындық дуализмнің әмбебаптығы туралы гипотезаны алға тартты: фотондар ғана емес, корпускулалық бөлшектермен бірге кез-келген басқа бөлшектер де толқындық қасиетке ие. Де Бройльдің айтуы бойынша, әрбір объект, бір жағынан, корпускулалық сипаттамалармен – энергиясы Е және импульс з, ал екінші жағынан – толқындық сипаттамалары – жиілік пен толқын ұзындығымен байланысты. Бөлшектердің корпускулалық және толқындық қасиеттерін байланыстыратын сандық қатынастар фотондармен бірдей: Е=hf

Импульсі бар кез-келген бөлшек де-Бройль формуласымен анықталатын толқын ұзындығымен толқындық процеске байланысты≔

(f/G) Қалыптастырушы бағалау

Есептер шығару

Жұмыс мақсаты: алған білімдерді бекіту

Жұмыс түрі: топтық, қажет бойынша мұғалім кеңес береді

Бағалау:жауаптар бойынша өзіндік бағалау

• Потенциалдар айырымы U₁ = 1 В, U₂ = 100 В үшін электронның де Бройль толқынының ұзындығын анықта.

Жауабы: 1,23*10⁹ м

• V = 10⁶ м/с жылдамдықпен қозғалатын электрон үшін де Бройль толқынының ұзындығын анықта.

Жауабы: 0,73*10⁹ м

Сабақты қорытындылау

1) Үйренген сабақта қандай жаналықтар болды?

2) Сізді не таң қалдырды?

3) Жарық дегеніміз не?

Мұғалім оқушылардың сұрақтарына жауап береді, үй тапсырмасын оқушылармен талқылайды.

Үйге тапсырма: сабақта үйренген материалды қайталау, қиындықтарды анықтау.

Саралау

Бағалау

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Барлық оқушы үшін бірдей тапсырмалары ұсынылады.

Марк-схема бойынша мұғалімнің бағалауы

Денсаулық сақтау мақсатымен жұмыстарды түрлендіру

Сабақ бойынша рефлексия

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?